Από την Εφημερίδα Έλληνας Αγρότης που κυκλοφορεί στα περιπτερα
Το κόστος παραγωγής, η ακρίβεια, η λειψυδρία και η ερήμωση της περιφέρειας είναι μόνο λίγα από τα πολλά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο αγρότης και κτηνοτρόφος της χώρας μας, προβλήματα για τα οποία μιλά στον «Ε.Α.» ο Σταύρος Αραχωβίτης, γεωπόνος MSc, σύμβουλος επιχειρήσεων και στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ.
Μεταξύ άλλων, ξεδιπλώνει τις απόψεις του για την ανάπτυξη της αγροτικής παραγωγής και στηλιτεύει τα κακώς κείμενα της σημερινής κυβέρνησης. Ο Σταύρος Αραχωβίτης διετέλεσε υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ενώ πριν και μετά την υπουργική του θητεία ανέλαβε καθήκοντα τομεάρχη Αγροτικής Ανάπτυξης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Προτού εκλεγεί βουλευτής Λακωνίας.
TOY ΧΑΡΗ ΜΠΕΡΤΙΔΗ
xarisbert@yahoo.gr
Το κόστος παραγωγής, η ακρίβεια, η λειψυδρία και η ερήμωση της περιφέρειας είναι μόνο λίγα από τα πολλά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο αγρότης και κτηνοτρόφος της χώρας μας, προβλήματα για τα οποία μιλά στον «Ε.Α.» ο Σταύρος Αραχωβίτης, γεωπόνος MSc, σύμβουλος επιχειρήσεων και στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ.
Μεταξύ άλλων, ξεδιπλώνει τις απόψεις του για την ανάπτυξη της αγροτικής παραγωγής και στηλιτεύει τα κακώς κείμενα της σημερινής κυβέρνησης. Ο Σταύρος Αραχωβίτης διετέλεσε υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ενώ πριν και μετά την υπουργική του θητεία ανέλαβε καθήκοντα τομεάρχη Αγροτικής Ανάπτυξης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Προτού εκλεγεί βουλευτής Λακωνίας με τον ΣΥΡΙΖΑ για πρώτη φορά το 2012, υπήρξε ελεύθερος επαγγελματίας γεωπόνος, εξωτερικός συνεργάτης και σύμβουλος της Αγροτικής Τράπεζας, ελεγκτής βιολογικής γεωργίας και μελετητής – σύμβουλος σε αναπτυξιακά αγροτικά και τουριστικά προγράμματα. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στην ειδίκευση «Αειφορική Γεωργία και Πιστοποίηση» του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Εχει διατελέσει πρόεδρος του Συλλόγου Γεωπόνων Λακωνίας.
-Ποιες είναι οι βασικές προτάσεις για τη στήριξη του εισοδήματος των μικρομεσαίων αγροτών και κτηνοτρόφων, ειδικά εν όψει της αύξησης του κόστους παραγωγής;
Τα τελευταία χρόνια το κόστος παραγωγής έχει ξεφύγει επικίνδυνα για τους Ελληνες αγρότες, τους κτηνοτρόφους, τους μελισσοκόμους και τους αλιείς. Το κόστος, τόσο στα εργατικά όσο και στην ενέργεια, αλλά και σε όλες τις πρώτες ύλες, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην εγκατάλειψη της υπαίθρου. Από την άλλη, οι καταναλωτές πληρώνουν πανάκριβα την τροφή τους, με αποτέλεσμα τη μείωση της κατανάλωσης και τη στροφή σε χαμηλότερης ποιότητας και εισαγόμενα προϊόντα. Η κυβέρνηση δεν φαίνεται ότι καταλαβαίνει τι συμβαίνει στην ελληνική κοινωνία, αλλά, ακόμη περισσότερο, δεν ενδιαφέρεται να καταλάβει. Αν δει κανείς τα δημογραφικά στοιχεία, εύκολα μπορεί να παρατηρήσει ότι η περιφέρια ερημώνει ταχύτατα. Οι πιέσεις είναι αμφίπλευρες: ο πληθυσμός που παραμένει στην ύπαιθρο γερνάει, οι γεννήσεις μειώνονται και οι νέοι φεύγουν για τα αστικά κέντρα ή το εξωτερικό.
Ο ΣΥΡΙΖΑ παρουσίασε έγκαιρα, ήδη από τις αρχές του χρόνου, ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα έξι αξόνων για την αντιμετώπιση τόσο του κόστους παραγωγής όσο και των κοινωνικών συνεπειών.
– Πρώτος άξονας: Δέσμη μέτρων για τη μείωση του κόστους παραγωγής. Περιλαμβάνει ειδικό αγροτικό τιμολόγιο στο ρεύμα, θεσμοθέτηση επιστροφής του ΕΦΚ πετρελαίου σε πραγματικές τιμές (και όχι κοροϊδία), θέσπιση ανώτατου περιθωρίου μεικτού κέρδους σε αγροεφόδια και φυτοφάρμακα, αναστολή ΦΠΑ σε βασικά αγαθά, θέσπιση μηχανισμού ελέγχου των τιμών των αγροτικών προϊόντων από το χωράφι στο ράφι, πάταξη φαινομένων «ελληνοποιήσεων» αγροτικών προϊόντων και επιδοτούμενη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω αγροτικών φωτοβολταϊκών, όταν αυτή γίνεται ταυτόχρονα με την άσκηση της γεωργικής δραστηριότητας (αυτοπαραγωγή δηλαδή).
– Δεύτερος άξονας: Ρύθμιση των αγροτικών χρεών και ενίσχυση της ρευστότητας στους παραγωγούς.
– Τρίτος άξονας: Διαθεσιμότητα εργατών γης. Το πρόβλημα των εργατικών χεριών στην ύπαιθρο εντάθηκε από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, η οποία κατάργησε την προϋπάρχουσα νομοθεσία προκειμένου να φανεί αρεστή στο ακροδεξιό της ακροατήριο.
– Τέταρτος άξονας: Ανθεκτικότητα στην κλιματική κρίση και ασφάλιση της παραγωγής. Οταν είχα την ευθύνη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, έτρεξα και παρέδωσα στην επόμενη κυβέρνηση αναλογιστική μελέτη για τον εκσυγχρονισμό του ΕΛΓΑ. Εκτοτε δεν έχει γίνει τίποτα, ενώ τα προβλήματα από τις θεομηνίες συσσωρεύονται.
– Πέμπτος άξονας: Κοινή Αγροτική Πολιτική. Στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο οι αγρότες βιώνουν ένα εθνικό στρατηγικό σχέδιο γραφειοκρατικό και αναποτελεσματικό, που στερεί πόρους από τους πραγματικούς αγρότες. Γι’ αυτό είχαμε προειδοποιήσει ήδη από το 2021, αλλά κανένας δεν έδειχνε να καταλαβαίνει ή να ενδιαφέρεται.
Εκτος άξονας: Νέο παραγωγικό μοντέλο στην ελληνική ύπαιθρο. Εμείς θέλουμε τη γη μας να παράγει, τους ανθρώπους να ζουν από τη δουλειά τους και την ύπαιθρο να αναπτύσσεται και όχι να μαραζώνει. Κάθε μέρα που αυτή η κυβέρνηση μένει στην εξουσία, η κατάσταση γίνεται όλο και πιο δραματική. Γι’ αυτό χρειάζεται άμεση και βαθιά πολιτική αλλαγή.
-Πώς προτείνετε να αντιμετωπιστούν οι αυξήσεις στο αγροτικό πετρέλαιο, στα λιπάσματα και στις ζωοτροφές, οι οποίες πιέζουν αφόρητα τους παραγωγούς;
Για να αντιμετωπιστούν οι αυξήσεις στους βασικούς συντελεστές παραγωγής, χρειάζεται μια σειρά από στοχευμένες και συνδυασμένες μεταξύ τους παρεμβάσεις. Σήμερα βλέπουμε να «αλωνίζουν» τα καρτέλ, να τα «κονομάνε» οι μεσάζοντες και οι παράνομες εισαγωγές να γίνονται κανόνας. Δεν υπάρχει κανένας έλεγχος σε μια χώρα που θα μπορούσε να είναι λαμπρό παράδειγμα, με τα ποιοτικά και μοναδικά προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ που διαθέτει.
Μια πραγματικά φιλολαϊκή κυβέρνηση θα ανέπτυσσε πρωτοβουλίες για την εξασφάλιση, την ενίσχυση αλλά και την προστασία της παραγωγής της και των παραγωγών της. Βλέπουμε πολλά τέτοια παραδείγματα σε χώρες τόσο της Λατινικής Αμερικής όσο και της βόρειας Ευρώπης. Ιδέες και λύσεις υπάρχουν, οι οποίες περιμένουν ανθρώπους με γνώση και όρεξη για να τις εφαρμόσουν.
«Νέα ΚΑΠ: Δίκαιη, βιώσιμη και αποτελεσματική»
Αλλο ένα καρφί για τους αγρότες της Ευρώπης και της χώρας μας επιφύλαξε η Κομισιόν κατά τη λεγόμενη «Μαύρη Τετάρτη»
-Τι πιστεύετε σχετικά με την αναθεώρηση της νέας ΚΑΠ και πώς θα διασφαλιστεί η δίκαιη κατανομή των επιδοτήσεων;
Αλλο ένα καρφί για τους αγρότες της Ευρώπης και της χώρας μας επιφύλαξε η Κομισιόν κατά τη λεγόμενη «Μαύρη Τετάρτη» (16/7/2025), όπου παρουσίασε τα σχέδιά της για την ΚΑΠ. Υποβαθμίζει την Κοινή Αγροτική Πολιτική, μειώνοντας τα κονδύλια κατά δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ (πάνω από 20%), και εγκαταλείπει τους αγρότες. Η πίεση για «εξωτερική σύγκλιση» των ενισχύσεων και οι προσπάθειες επανεθνικοποίησης από συντηρητικές κυβερνήσεις απειλούν τον κοινό χαρακτήρα της ΚΑΠ και εντείνουν τις ανισότητες εις βάρος των χωρών του Νότου.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. προτείνει μια νέα ΚΑΠ -δίκαιη, βιώσιμη και αποτελεσματική- που θα στηρίζει τους πραγματικούς αγρότες και τις αγροτικές κοινωνίες.
Κύριες κατευθύνσεις:
– Αύξηση χρηματοδότησης και διατήρηση της ΚΑΠ ως αυτοτελούς προϋπολογισμού, με δύο πυλώνες – έναν για άμεσες ενισχύσεις και έναν για αναπτυξιακές δράσεις.
– Οχι στην τυφλή εξίσωση ενισχύσεων. Η εξωτερική σύγκλιση αγνοεί φυσικές και οικονομικές ανισότητες και πλήττει τις μεσογειακές χώρες.
– Απλοποίηση του συστήματος, με λιγότερη γραφειοκρατία, ιδιαίτερα για τους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς.
– Ενίσχυση των νέων αγροτών, με ειδικά κίνητρα για συνεταιριστικά σχήματα, νησιωτικές και ορεινές περιοχές.
– Ειδικό ευρωπαϊκό Ταμείο για την κλιματική κρίση (εκτός ΚΑΠ), για άμεση κάλυψη ζημιών από ακραία φαινόμενα και διασφάλιση της συνέχισης της παραγωγής.
– Αναθεώρηση εμπορικών συμφωνιών της Ε.Ε. (όπως με τη Mercosur) και δημιουργία αποθεματικού για την προστασία των προϊόντων ΠΟΠ/ΠΓΕ και των Ευρωπαίων παραγωγών.
Η νέα ΚΑΠ πρέπει να παραμείνει πραγματικά κοινή πολιτική, που να υπηρετεί την ασφάλεια και την επάρκεια τροφίμων, την κλιματική ανθεκτικότητα και την αναζωογόνηση της υπαίθρου. Η διατροφική ασφάλεια των κοινωνιών της Ε.Ε. αποτελεί προτεραιότητα – πιο κρίσιμη από την άναρχη και αδιαφανή κούρσα εξοπλισμών.
-Με δεδομένα τα συνεχή προβλήματα στις υποδομές άρδευσης, καθώς και τις φυσικές καταστροφές, τι προτείνετε για την ενίσχυση της αγροτικής ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση;
Ενώ η λειψυδρία δείχνει τα δόντια της και οι αγρότες ξεμένουν από νερό, πόροι εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ χάνονται με ευθύνη της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας. Να θυμίσω ότι το 2019 υπέγραψα την ένταξη 31 μεγάλων αρδευτικών έργων, με 100% χρηματοδότηση, στο ΠΑΑ. Εξι χρόνια μετά, κανένα από αυτά δεν έχει καν αρχίσει.
Το υπερπροβεβλημένο επικοινωνιακά σχέδιο «Υδωρ» απέτυχε παταγωδώς. Κανένα από τα μεγαλεπήβολα αρδευτικά έργα δεν προχώρησε τελικά. Η κυβέρνηση της Ν.Δ. πνίγηκε στα ρηχά. Μια κυβέρνηση με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ θα εξαντλήσει κάθε δυνατό χρηματοδοτικό εργαλείο και θα τρέξει, με κάθε τρόπο, τα έργα ταμίευσης, υδατοοικονομίας και εκσυγχρονισμού των αρδευτικών υποδομών, προκειμένου να διασωθεί και να αξιοποιηθεί κάθε διαθέσιμη σταγόνα νερού. Ελπίζουμε μόνο να μην είναι ήδη πολύ αργά.
-Ποια είναι η πολιτική σας για την προσέλκυση νέων στον πρωτογενή τομέα και πώς μπορεί να συνδυαστεί με καινοτομία στην ελληνική ύπαιθρο;
Για να παραμείνουν οι νέοι στην ύπαιθρο, χρειάζονται πολύ σοβαρότερα και βαθύτερα κίνητρα από μια επιδότηση. Χρειάζεται η εργασία τους να τους διασφαλίζει εισόδημα και προοπτική. Συνεπώς, η αξία των προϊόντων που παράγουν και το καθαρό διαθέσιμο οικογενειακό εισόδημα είναι τα πρώτα που θα πρέπει να φροντίσουμε. Παράλληλα, οι συνθήκες ζωής στην ελληνική περιφέρεια πρέπει να είναι τέτοιες, ώστε οι άνθρωποί της να μη νιώθουν παιδιά ενός κατώτερου θεού. Η υγεία, η εκπαίδευση, η συγκοινωνία και οι επικοινωνίες αλλά και ο πολιτισμός πρέπει να είναι αντάξια της κοινωνικής τους προσφοράς.
-Ποια θα ήταν μια βιώσιμη λύση για τα «κόκκινα» δάνεια των αγροτών;
Ενα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των αγροτών και των συνεταιρισμών είναι τα συσσωρευμένα χρέη αλλά και η έλλειψη ρευστότητας, μετά το ξεπούλημα της Αγροτικής Τράπεζας το 2012. Μέχρι τότε, οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν είχαν αφήσει βαθιές πληγές στο σώμα της αγροτικής παραγωγής. Προτείνουμε τη δημιουργία ενός ολιστικού σχεδίου διαχείρισης των αγροτικών χρεών για φυσικά πρόσωπα και συνεταιρισμούς, με διαγραφή των πανωτοκίων και εξαίρεση των παραγωγικών ακινήτων των πτωχευμένων συνεταιρισμών.
Προτείνουμε την ανάπτυξη χρηματοδοτικών εργαλείων για την παροχή ρευστότητας στους αγρότες, στους κτηνοτρόφους, στους μελισσοκόμους και τους αλιείς, και τη χορήγηση άμεσων μικροπιστώσεων χωρίς βάρη, αξιοποιώντας ευρωπαϊκούς πόρους.
Τέλος, προτείνουμε τη δημιουργία τράπεζας γης και αλλαγή του κληρονομικού δικαίου, έτσι ώστε να προκύψουν βιώσιμες εκμεταλλεύσεις και να μη φτάσουμε στο φαινόμενο της «αρπαγής της γης» (land grabbing) που βλέπουμε σε χώρες του τρίτου κόσμου.
-«Φάκελος» ΟΠΕΚΕΠΕ. Πέρα από την έρευνα και τα ποινικά αδικήματα που προκύπτουν, πώς θα μπορούσε να διασφαλιστεί μια δίκαιη, νομοταγής και ηθικά αποδεκτή εξυγίανση του «αμαρτωλού» οργανισμού;
Αυτό που συμβαίνει στη χώρα με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι πραγματικά πρωτόγνωρο για τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αναφέρει ότι έχει χαρακτηριστικά εγκληματικής οργάνωσης. Για τη φερόμενη εμπλοκή πολιτικών προσώπων, αρμόδια είναι μόνο η Προανακριτική Επιτροπή της Βουλής, που θα πρέπει να αποφανθεί.
Για να μπορέσει ξανά ο ΟΠΕΚΕΠΕ να σταθεί στα πόδια του και να ανακτήσει το κύρος του, χρειάζεται μια γενναία ανασύστασή του. Να θυμίσουμε ότι οι αντίστοιχοι οργανισμοί ελέγχου και πληρωμών ευρωπαϊκών επιδοτήσεων σε άλλα κράτη λειτουργούν με πολλαπλάσιο προσωπικό. Στη χώρα μας, και δυστυχώς για λόγους που ελέγχονται, ο οργανισμός αφέθηκε να παραλύσει. Συνεπώς, η προσπάθεια εξυγίανσής του περνά μέσα από την αύξηση του εξειδικευμένου προσωπικού, από τη δημιουργία εσωτερικού, πλήρως ελεγχόμενου από τον οργανισμό, πληροφοριακού συστήματος, και από τη λειτουργία του με ανεξαρτησία και διαφάνεια – όπως έχουμε προτείνει εδώ και πάρα πολύ καιρό. Η λογική της απορρόφησής του από την ΑΑΔΕ θυμίζει περισσότερο προσπάθεια «μπαζώματος», που θα δημιουργήσει προβλήματα στις πληρωμές των αγροτών. Αλλωστε, όπως φάνηκε από την πρόσφατη απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον ευρωβουλευτή Κώστα Αρβανίτη, καμία συνεννόηση δεν έχει υπάρξει μέχρι τώρα με την Επιτροπή. Αλλωστε η ΑΑΔΕ είναι μια ανεξάρτητη Αρχή με άλλο αντικείμενο. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ εποπτεύεται και πιστοποιείται, σύμφωνα με πολύ συγκεκριμένο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, από την DG AGRI η οποία του έχει άρει την πιστοποίηση από τον Σεπτέμβριο του 2024.
*Ο Σταύρος Αραχωβίτης είναι πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, γεωπόνος