Οι ερευνητές του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ από τη Θεσσαλονίκη προσπαθούν να κάνουν τις φυλές των προβάτων στα Επτάνησα
Του ΛΕΥΤΕΡΗ ΖΑΒΛΙΑΡΗ
zavliaris@gmail.com
Την ώρα που η κτηνοτροφία περνά δύσκολες ώρες, καθώς η ευλογιά έχει φέρει στα όριά τους πολλούς κτηνοτρόφους, το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ Δήμητρα επιχειρεί την αναγέννηση της ημιεκτατικής προβατοτροφίας στα νησιά.
Μια αξιόλογη προσπάθεια από μια εξειδικευμένη επιστημονική ομάδα, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, που έχει αναλάβει το έργο της «Εφαρμογής Καινοτόμου Συστήματος Εκτροφής Προβάτων στη Ζάκυνθο με Καινοτόμες Φάρμες».
Σε ένα νησί με ελάχιστα ζώα, περίπου 10.000, η κτηνοτροφία κινείται ακόμα σε παραδοσιακούς ρυθμούς.
Οπως εξηγεί στον «Ε.Α.» ο Τέλης Λυμπερόπουλος, καθηγητής από το Γεωπονικό Τμήμα του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδας, «το άρμεγμα γίνεται ακόμα με τα χέρια, είναι από τις τελευταίες περιοχές που συμβαίνει αυτό».
Το πρόβατο φυλής Ζακύνθου, που εκτρέφεται κυρίως στη Ζάκυνθο, παρουσιάζει υψηλές αποδόσεις σε γάλα και κρέας και υψηλή προσαρμογή στις συνθήκες της περιοχής. Επίσης, από το γάλα της ίδιας φυλής παράγεται επαγγελματικά στα δύο τυροκομεία του νησιού και ερασιτεχνικά σε οικοτεχνία ή σε επίπεδο εκτροφής ως τοπικό προϊόν το «λαδοτύρι Ζακύνθου» με σημαντικές οργανοληπτικές επιδόσεις.
Στόχος του έργου που εφαρμόστηκε και σε εκτροφές προβάτων και της Κεφαλλονιάς, όπου τα ζώα είναι δεκαπλάσια, είναι η ανάπτυξη και η εφαρμογή ενός καινοτόμου συστήματος διαχείρισης για τη βελτίωση της βιωσιμότητας, της παραγωγικότητας και της συνολικής ανθεκτικότητας των αιγοπροβατοτροφικών επιχειρήσεων στα Ιόνια Νησιά.
Η Λουκία Αικατερινιάδου, επιστημονική υπεύθυνη του έργου, αναφέρει στον «Ε.Α.» πως επιλέχθηκαν 13 εκτροφές προβάτων με τοπικές φυλές από την Κεφαλλονιά και τη Ζάκυνθο και μελετήθηκαν οι:
– Κατανομή της γενετικής ανθεκτικότητας στη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια (τρομώδης νόσος – scrapie).
– Παρουσία της προϊούσας πνευμονίας (maedi-visna), μιας χρόνιας ιογενούς νόσου των προβάτων.
Εισήχθηκε πιλοτικά ένα σύστημα διαχείρισης κτηνοτροφικών μονάδων με στόχους:
– Την αύξηση του ποσοστού ζώων με γενετική ανθεκτικότητα στην τρομώδη νόσο,
– Τη μείωση της επικράτησης της προϊούσας πνευμονίας μέσω στοχευμένης αναπαραγωγής και βελτίωσης πρακτικών εκτροφής.
Τα αποτελέσματα
Με βάση τα ευρήματα διαμορφώθηκαν προτάσεις και παρουσιάστηκαν σε κτηνοτρόφους και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, με στόχο να στηρίξουμε τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και τη μακροπρόθεσμη βελτίωση της κτηνοτροφίας σε τοπικό επίπεδο.
Οσον αφορά τη φυλή Ζακύνθου, τα ποσοστά γενετικής ανθεκτικότητας στην τρομώδη νόσο έχουν ως εξής: 57,8% του πληθυσμού έχει πλήρη ή μερική ανθεκτικότητα στη νόσο, ενώ το ποσοστό των ζώων με θετικά αντισώματα στην προϊούσα είναι περίπου 28,9%, αρκετά χαμηλότερο από άλλες περιοχές όπου φτάνει έως και το 80%.
Σε ό,τι αφορά τη φυλή Κεφαλλονιάς, τα πρόβατα παρουσίασαν 40,7% γενετική ανθεκτικότητα στην τρομώδη νόσο, γεγονός που τα καθιστά κατάλληλα για αναπαραγωγικά προγράμματα ανθεκτικότητας, σε συνδυασμό με το ποσοστό αντισωμάτων στην προϊούσα πνευμονία που ήταν μόλις 4%, ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ελλάδα.
«Η υιοθέτηση επιλεκτικών προγραμμάτων αναπαραγωγής για την ενίσχυση της γενετικής ανθεκτικότητας μέσα από ένα σχέδιο ήπιου μετασχηματισμού των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων με ελάχιστες οικονομικές και διαχειριστικές επιπτώσεις, παράλληλα με πολιτική υποστήριξη και εκπαίδευση των κτηνοτρόφων, είναι καθοριστικής σημασίας για ένα πιο ανθεκτικό και παραγωγικό κτηνοτροφικό τομέα στα Ιόνια Νησιά» λέει η κυρία Αικατερινιάδου.
Παραγωγή νέων τυροκομικών προϊόντων
Στο πλαίσιο του προγράμματος πραγματοποιήθηκε μια πειραματική διαδικασία για τη δημιουργία νέων τυροκοκομικών προϊόντων με βάση δύο παραδοσιακά τυροκομικά προϊόντα της Ζακύνθου, το λαδοτύρι και την πρέντζα.
Το λαδοτύρι είναι σκληρό και πικάντικο τυρί, ωρίμανσης ενός χρόνου, δίχως επιδερμίδα και με ασύμμετρες τρύπες, παρασκευάζεται από πρόβειο ή αιγοπρόβειο γάλα.
Η πρέντζα, τυρί ωρίμανσης δέκα ημερών, μοιάζει με το γαλοτύρι και είναι ένα αλοιφώδες φρέσκο, κρεμώδες τυρί, πιπεράτο ιδανικό για τη χωριάτικη σαλάτα, για συνοδευτικό στα λαδερά, για άλειμμα στο ψωμί με λάδι και σερβίρεται κυρίως ως ορεκτικό.
Στο πλαίσιο του έργου εκτός από την ανάλυση των παραδοσιακών αυτών τυριών παρασκευάστηκε και αναλύθηκε λαδοτύρι Ζακύνθου με την προσθήκη σταφίδας Ζακύνθου, καθώς και πρέντζα με την προσθήκη σταφίδας.
Οπως λέει ο ερευνητής του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ Γιώργος Σαμούρης, «ήταν κομβικό σε ποια φάση της ωρίμανσης έπρεπε να τοποθετηθούν οι σταφίδες ώστε να έχουμε σωστό αποτέλεσμα».