Η Ελλάδα χωρίς καμία διαπραγματευτική δύναμη μετά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ
xristof.papadakis@gmail.com
Στην ενίσχυση κατά στρέμμα χωρίς αναγνωρισμένα δικαιώματα και χωρίς καμία διαπραγματευτική δύναμη απέναντι στην ΚΑΠ οδηγείται πλέον η Ελλάδα μετά το πολύκροτο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Τη δυσάρεστη αυτή πρόβλεψη κάνει, μιλώντας στον «Ελληνα Αγρότη», ο πρώην αγροτοσυνδικαλιστής από την Κρήτη Θανάσης Καλύβας. Ο ίδιος αποφάσισε από το 2006 να εγκαταλείψει τον συνδικαλισμό και να αρχίσει να ασχολείται με συστήματα ελέγχου και πιστοποίησης αγροτικών προϊόντων και, όπως λέει, όχι μόνο δεν το μετάνιωσε καθόλου, αλλά σήμερα με όλα αυτά που έρχονται στη δημοσιότητα νιώθει δικαιωμένος.
«Καταρχάς, όλα αυτά που έχουν έρθει στη δημοσιότητα δεν παραπέμπουν σε οργανωμένο κράτος. Σε κάθε άλλο μπορεί να παραπέμπουν, αλλά σίγουρα όχι σε ένα οργανωμένο κράτος. Εγώ δεν θα πάω στη λογική να δείξω με το δάχτυλο κάποιον από τον αγροτικό χώρο. Αυτό θα το βρει η Δικαιοσύνη. Και βέβαια, έχει γίνει διασπάθιση δημόσιου χρήματος. Κάποιοι άνθρωποι βρήκαν τρόπο να πάρουν χρήματα. Αυτό το επέτρεψε το σύστημα. Αρα από την ώρα που μπορεί κάποιος να δηλώνει βοσκοτόπια σε περιοχές εκτός Κρήτης ή από την πάνω Ελλάδα στην κάτω ή από την κάτω στην πάνω, σημαίνει ότι το σύστημα είναι τρύπιο. Τώρα πώς γίνεται να έχει παρθεί απόφαση από την Ε.Ε. και να επιτρέπεται κανονιστικά, είναι κάτι που εγώ δεν μπορώ να το καταλάβω, διότι δεν συμμετείχα. Σίγουρα, πάντως, όλη αυτή η ιστορία θα φέρει επιπτώσεις για τη χώρα μας. Ηδη αυτό που συζητιέται για τη νέα ΚΑΠ είναι ότι θα πάμε μάλλον προς τη στρεμματική ενίσχυση και θα χαθούν τα δικαιώματα εντελώς. Αυτό είναι εισήγηση της νέας ΚΑΠ με βάση τις πληροφορίες που έχω και οι εξελίξεις θα αρχίσουν να δρομολογούνται μέσα στον Ιούλιο. Αυτό το πρόβλημα που προέκυψε αυτή την περίοδο είναι ό,τι χειρότερο για την Ελλάδα» ανέφερε.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να διαπραγματευτεί μία ΚΑΠ πιο κοντά στις πραγματικές ανάγκες των αγροτών της;
Η χώρα μας έχει γίνει εντελώς αδύναμη πολιτικά στη διαπραγμάτευση, προσπαθώντας να «σπάσει» έναν πανίσχυρο μηχανισμό που έχει δημιουργηθεί στον τόπο πληρωμών, που συμμετέχουν αρκετοί σε αυτόν και δεν μιλάω μόνο για φυσικά αλλά και για νομικά πρόσωπα, με αποτέλεσμα η χώρα να μην μπορεί να διαπραγματευτεί με αξιώσεις. Μου θυμίζει λίγο την περίπτωση του 2009, όταν προσπαθούσε να διαπραγματευτεί την ώρα που κατέρρεε οικονομικά.
Θα δούμε αρκετές, πιστεύω, καταστάσεις που δεν θα είναι ευχάριστες. Και από κει και πέρα η κοινωνία έχει βαθιά μέσα της τη συνέπεια της αδικίας. Υπάρχουν δύο κατηγορίες αντιδράσεων: Η μία κατηγορία είναι των ανθρώπων που δικαίως αντιδρούν γιατί έχασαν χρήματα από το πραγματικό τους εισόδημα. Και έχουμε και την κατηγορία των άλλων, που υποτίθεται ότι μπήκαν στη διαδικασία και τα δήλωσαν και εκτέθηκαν απέναντι σε ένα σύστημα με ποινικές και διοικητικές συνέπειες. Αλλά και οι δύο, δηλαδή, κατηγορίες θα νιώθουν αδικημένες. Τώρα πώς μπορεί αυτός ο κόσμος που πήρε τα χρήματα να νιώθει αδικημένος; Με τη δικιά του λογική νιώθει και αυτός αδικημένος εντός εισαγωγικών. Το ερώτημα όμως είναι γιατί επιτρέπει ένα σύστημα να δέχεται τέτοια πράγματα; Τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων έκαναν καλά τη δουλειά τους; Θα διερευνηθεί ο ρόλος τους σε πάρα πολύ μεγάλο βάθος. Από κει και πέρα αυτά τα ΑΦΜ τα κόκκινα δεν μπλοκαρίστηκαν αυτόματα από τον ελεγκτικό μηχανισμό της ΑΑΔΕ, αλλά έπρεπε να είναι θέμα μιας πολιτικής απόφασης ενός υπουργού να πληρώσει;
Οχι, όλα τα κιλά, όλα τα λεφτά
Κι όμως, κύριε Καλύβα. Γιατί η επιδότηση από τώρα και μετά να μην πάει με βάση την πραγματική παραγωγή;
Το «κατά κιλό» έφερε τα πανωγραψήματα. «Ολα τα λεφτά, όλα τα κιλά», το θυμάστε; Δυστυχώς, καμία πολιτική της Ευρώπης δεν γυρίζει προς τα πίσω. Δηλαδή θα μπορούσαν να πάρουν τα καλά κάθε περιόδου και να αφήσουν έξω τα κακά κάθε περιόδου και να δημιουργήσουν ένα σύστημα. Δυσκολεύεται όλη η Ευρώπη μέσα από την ιστορικότητα των στοιχείων και σίγουρα και όλη η Ευρώπη έχει τέτοια προβλήματα, όχι βέβαια στο μέγεθος που δημιουργήθηκε στη χώρα μας».
Επειδή έχετε μεγάλη εμπειρία πολλών χρόνων στον χώρο του αγροσυνδικαλισμού. Θυμάστε ποτέ άλλοτε να βγαίνουν στη δημοσιότητα τέτοιες καταστάσεις;
Αυτό που έχουμε αυτή τη στιγμή, που δεν το είχαμε στο παρελθόν, είναι οι παρακολουθήσεις των κινητών τηλεφώνων. Δεν είμαι βέβαιος ότι και στο παρελθόν δεν θα μπορούσαν να συμβαίνουν τέτοια πράγματα. Σίγουρα θα συνέβαιναν, αλλά είναι πρωτόγνωρο να αναφέρονται στην πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος.
Αλλά ας το παραβλέψουμε αυτό. Το πρόβλημά μου εμένα είναι ότι εξαρχής οι επιδοτήσεις δημιουργήθηκαν με λάθος τρόπο».
«Από την εποχή της ΕΟΚ»
«Αν πάμε στην πρώτη περίοδο της ΕΟΚ, είχαμε τις αποσύρσεις, στα ροδάκινα κυρίως, στα πορτοκάλια, ενώ είχαμε και τις περίφημες επιδοτήσεις στην τυποποίηση του ελαιολάδου. Κι ενώ στα χαρτιά φαινόταν τυποποιημένο το 100% του ελαιολάδου, στην ουσία δεν υπήρχε καμία τυποποίηση»!
Μια ζωή κομπίνες, λάδι, σταφίδα, πρόβατα…
«Πρώτα λοιπόν είχαμε τα πανωγραψήματα στο ελαιόλαδο. Τα πλαστά τιμολόγια στη σταφίδα. Τα πρόβατα που έπρεπε να βάλουν ενώτια ή δεν έπρεπε να βάλουν ενώτια. Τα βιολογικά ή μη. Δηλαδή, είτε είναι βαμβάκι είτε είναι βιομηχανική ντομάτα ή είναι νέοι αγρότες ή είναι ό,τι είναι, πάντα είχαμε προβλήματα με τις επιδοτήσεις. Και θυμάστε πάρα πολύ καλά, κάθε φορά που ερχόταν έλεγχος για τη στρεμματική ενίσχυση σουλτανίνας, τον πανικό που επικρατούσε μες στις υπηρεσίες και γενικότερα, ακόμα και στις δηλώσεις προς τα έξω για το τι έπρεπε να ειπωθεί. Και πολλές φορές σάς είχανε ζητήσει «μην το γράφετε αυτό». Κανένα σύστημα, είτε ήταν σε αποδόσεις άμεσης ενίσχυσης πάνω στην ποιότητα του εισοδήματος, όπως για παράδειγμα στις αποσύρσεις, είτε ήταν προς την κατεύθυνση του εκσυγχρονισμού ή ήταν στις συσκευασίες ή ήταν προς τον ορθολογισμό, δηλαδή στρεμματικές ενισχύσεις, ή προς την ενίσχυση της παραγωγής, που ήταν η ενίσχυση ανά κιλό, ή ήταν σε αυτά τα περίφημα τεχνικά μέσα, κανένα σύστημα δεν απέδωσε».
Πάντα υπήρχαν προβλήματα…
Βεβαίως. Σε καμία χρονική περίοδο ο παραγωγός δεν αισθάνθηκε δικαιωμένος, ότι αυτά που δικαιούνταν τα έπαιρνε. Ηταν πασιφανές από τότε, ότι οι διαδικασίες δεν ήταν σωστές».
Γιατί όμως δεν ήταν σωστές;
Δεν ήταν σωστές γιατί δεν έχουμε δομημένο και οργανωμένο κράτος. Δηλαδή, δεν έχουμε στοιχεία βάσης. Από τότε δεν έχουμε Κτηματολόγια, παρά μόνο τις περίφημες δηλώσεις ελαιοκαλλιέργειας, τις κτηνοτροφικές, τις δηλώσεις αμπελοκαλλιέργειας κ.λπ. Δηλώσεις. Δηλώσεις που μείνανε δηλώσεις, που λέει και το τραγούδι. Ετσι ο κάθενας έβαζε ό,τι ήθελε. Η διασταύρωση των στοιχείων να γίνεται μόνο με επιτόπιους ελέγχους. Και τότε που δεν είχαμε και την τεχνολογία των GPS, πήγαιναν τους ελεγκτές στα ίδια χωράφια και να τα βλέπουν για χωράφια δέκα παραγωγών. Και τα 100 αιγοπρόβατα να τα βλέπουν για έναν κτηνοτρόφο ή για δέκα κτηνοτρόφους. Και στη συνέχεια με την ανάπτυξη της τεχνολογίας το σύστημα προσπάθησε να εξυγιανθεί, αλλά δεν τα κατάφερε. Αυτό που έμεινε είναι η πικρή γεύση στο στόμα, των ανθρώπων που δεν κατάφεραν τελικά να στηρίξουν το εισόδημά τους».
Να μιλήσουμε για τη σουλτανίνα στο Ηράκλειο; Αφανίζεται πλέον.
Η σουλτανίνα ήταν ένα προϊόν που έπαιρνε από τις υψηλότερες επιδοτήσεις στον ελλαδικό και ευρωπαϊκό χώρο. Και αυτό ίσχυε για πολλά χρόνια. Εγώ έχω αντίθετη άποψη από αυτή των παλιών συνδικαλιστών και συνεταιριστών που έλεγαν ότι ο κανονισμός ήταν ταφόπλακα. Οχι, δεν ήταν ταφόπλακα. Θεωρώ πως ήταν ένας εξαιρετικός μηχανισμός που έπαιρνε πάρα πολλά χρήματα και αν ήθελες να βγάλεις πάνω από 300 κιλά ανά στρέμμα, δεν σε εμπόδιζε κανείς».
Αρα τι πρέπει να γίνει;
Καταρχάς να πούμε ότι όλο το σύστημα είναι λάθος. Οταν το 2013 κάναμε μια δωρεάν μελέτη για 13 οργανώσεις παραγωγών της Κρήτης για να δημιουργηθεί μια ενιαία οργάνωση στα οπωροκηπευτικά, ζητήσαμε τα στοιχεία από την ΕΛ.ΣΤΑΤ. να δούμε πόσα θερμοκήπια έχει η Κρήτη. Αυτό που μας έδωσε η ΕΛ.ΣΤΑΤ. Είναι, ας πούμε, 19.000 στρέμματα. Αλλά το νούμερο αυτό ήταν πάρα πολύ μικρό. Αυτά τα στρέμματα μπορεί να τα είχε μόνο η Ιεράπετρα, οπότε κινήσαμε μια διαδικασία, απευθυνθήκαμε στον ΕΛΓΑ να δούμε τι δηλώνουν οι παραγωγοί και βγήκε ένα νούμερο 52.000 στρέμματα.
Δηλαδή, το ίδιο το κράτος δεν έχει εικόνα. Αυτή τη στιγμή, άμα του πεις πόσα πρόβατα έχει, θα κοιτάξει τον Θεό και θα σηκώσει τα χέρια. Αμα του πεις πόσα αμπέλια έχει, θα κοιτάξει τον Θεό και θα σηκώσει τα χέρια. Για παράδειγμα, πόσα στρέμματα Βιδιανό έχουμε στην Κρήτη; Κανείς δεν ξέρει. Οταν, λοιπόν, δεν έχουμε τα στοιχεία βάσης, είναι δυνατόν να μπορούμε να χαράξουμε πολιτική;
Είναι μονόδρομος τα Επιχειρησιακά Προγράμματα Οργανώσεων
Τα Επιχειρησιακά Προγράμματα Οργανώσεων Παραγωγών, έχουν σταματήσει από το 2009, αλλά θα μπορούσαν να αποτελέσουν την καλύτερη διέξοδο για τους παραγωγούς της χώρας μας, μετά τα αδιέξοδα του ΟΠΕΚΕΠΕ. Την Ψαρή Φοράδα καταφέραμε και την κάναμε οργάνωση παραγωγών το 2009. Αναγνωρίστηκε ως συνεταιρισμός με 50 παραγωγούς. Σήμερα λοιπόν ο συνεταιρισμός είναι ένας καταπληκτικός εξαγωγέας που στέλνει τα προϊόντα του έξω κι έχω κάνει ρεκόρ στην παραγωγή σε όλα αυτά τα χρόνια, δηλαδή πέρυσι φτάσαμε στο ρεκόρ της παραγωγής των περίπου 10.000 τόνων και στα 9.000.000 ευρώ τζίρο.
Στον συνεταιρισμό της Αρβης φτιάχτηκαν υποδομές, αγοράστηκαν μηχανήματα και μειώθηκε το κόστος παραγωγής κατακόρυφα. Με τη συγκεκριμένη δράση έχεις καθετοποιημένο έλεγχο για κάθε δαπάνη. Και ό,τι χρήματα μπαίνουν δεν μπαίνουν στις τσέπες ορισμένων, αλλά χρησιμοποιούνται για να πάρουν δάνεια για τα θερμοκήπια, να φτιάξουν κτίρια κ.λπ. Αυτό, λοιπόν, ελέγχεται πολύ αυστηρά και από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ελέγχεται από την Ε.Ε. και από τη ΔΑΟΚ. Γίνεται μελέτη, εγκρίνεται, παραλαμβάνεται, ελέγχεται από ορκωτούς λογιστές. Δεν έχουμε καμία παρέκκλιση. Και οι συνεταιρισμοί αναπτύχθηκαν με μεγάλη ταχύτητα και στην παραγωγή και στις υποδομές.
Η Αρβη, τότε που την ανέλαβα εγώ, ήταν ένας συνεταιρισμός που στεγαζόταν σε μια παράγκα χωρίς καμία προδιαγραφή, για να υποδέχεται ή να πουλάει προϊόντα. Σήμερα είναι ο μόνος εξαγωγικός συνεταιρισμός απευθείας και από τους λίγους στην Ελλάδα με πλήρεις υποδομές και εμπειρία. Και έχει το 10% της εξαγωγής του ελληνικού αγγουριού».
Επομένως, σήμερα βλέπεται ως μοναδικό σχήμα βιώσιμο την ομάδα παραγωγών και τον αγροτικό συνεταιρισμό;
Μέσα από τα Επιχειρησιακά Προγράμματα Οργανώσεων Παραγωγών ο παραγωγός έχει κίνητρο, ενισχύεται ταυτόχρονα ο συνεργατισμός, μειώνεται το κόστος παραγωγής, ενώ το πρόγραμμα λειτουργεί στην ποιότητα της λειτουργίας της οργάνωσης προς την καθετοποίηση.
Αν δεν έχουμε την κοινοτική συνοχή, αν δεν έχουμε την συλλογικότητα, δεν μπορούμε ούτε να συζητήσουμε και ούτε να διαπραγματευτούμε. Για παράδειγμα, διαμαρτύρεται ο κόσμος ότι πέφτει η τιμή του λαδιού. Υπάρχει διαπραγματευτής; Ποιος διαπραγματεύεται το λάδι; Κανείς δεν υπάρχει. Πώς λοιπόν θα έχει τιμή;
Δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στον συνεταιρισμό και στην ομάδα παραγωγών. Και μάλιστα θυμάμαι ότι, όταν εγώ το 1997 μιλούσα για οργανώσεις παραγωγών, μου έθεταν και ιδεολογικά μαθήματα κάποιοι συνεταιρισμοί. Και μάλιστα, ο μεγαλύτερος αντίπαλος και αυτή την προσπάθεια ήταν η ΠΑΣΕΓΕΣ που ζητούσε 200 άτομα για να κάνει μια οργάνωση παραγωγών.
Οπως λέει χαρακτηριστικά, «όταν ο συνεταιρισμός είναι καθετοποιημένος, έχει ένα νομικό πρόσωπο. Η διαφορά είναι ότι έχει έναν δεύτερο λογαριασμό στην τράπεζα, που είναι μέσω του Επιχειρησιακού Ταμείου, που εκεί ελέγχεται από ορκωτούς λογιστές, κρατικούς ελεγκτές και από κοινοτικού ελεγκτές και για το τελευταίο σεντ που διαθέτει».