Από την εφημερίδα Έλληνας Αγρότης που κυκλοφορεί
Ειδικοί μιλούν στον «Ε.Α.» για τις διαθέσιμες διαγνωστικές εξετάσεις και τα εμβόλια – «Δεν υπάρχουν διαθέσιμες διαγνωστικές εξετάσεις, που να διαχωρίζουν με ακρίβεια τα ζώα που εμβολιάστηκαν από τα ζώα που νόσησαν από φυσική λοίμωξη»
ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
thanasis.antoniou67@gmail.com
Το ενδεχόμενο εμβολιασμών για την αντιμετώπιση της έξαρσης της ευλογιάς των προβάτων είναι φυσικό να έχει κινητοποιήσει όσους έχουν σχέση, επιστημονική ή παραγωγική, με την αιγοπροβατοτροφία στην Ελλάδα. Την ώρα που η Πολιτεία, με καθυστέρηση πάνω από έναν χρόνο, θέτει σε εφαρμογή νέο πρόγραμμα κατάρτισης της ΔΥΠΑ με τίτλο «Αρχές Βιοασφάλειας και Εφαρμογή Κατάλληλων Πρακτικών σε Κτηνοτροφικές Εκμεταλλεύσεις», διάρκειας 50 ωρών (αφορά 250 ανέργους, κατοίκους Θεσσαλίας, ηλικίας 18+ και παρέχει επίδομα, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, πιστοποίηση κατάρτισης και επιπλέον δυνατότητα συμμετοχής σε πρόγραμμα πρακτικής 6 μηνών με αμοιβή 748 ευρώ τον μήνα), στο πεδίο η κατάσταση είναι τραγική, με πιο ανησυχητικό το γεγονός ότι οι απόψεις για τη χρήση εμβολίου διίστανται.
Στο πλαίσιο αυτό, ο «Ελληνας Αγρότης» συνεχίζει την ανθολόγηση απόψεων που κατατίθενται αυτό το διάστημα, ενώ επικοινωνεί με παράγοντες της κτηνοτροφίας απ’ όλη την Ελλάδα.
Οι πανεπιστημιακοί αντιδρούν
Την προηγούμενη εβδομάδα, δύο πανεπιστημιακοί με κοινή δήλωσή τους τοποθετήθηκαν για το ζήτημα του εμβολιασμού λαμβάνοντας ξεκάθαρα αρνητική θέση, επικαλούμενοι σε γενικές γραμμές τη γνωστή επιχειρηματολογία που κι άλλοι συνάδελφοί τους διατυπώνουν. Ο Χαράλαμπος Μπιλλίνης, καθηγητής Ιολογίας – Ιογενών Νοσημάτων του Τμήματος Κτηνιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, διευθυντής του Εργαστηρίου Μικροβιολογίας και Παρασιτολογίας και πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, και ο Γιώργος Χ. Φθενάκης, ειδικευμένος κτηνίατρος με αντικείμενο τη διαχείριση υγείας μικρών μηρυκαστικών και την κτηνιατρική αναπαραγωγή, καθηγητής του Τμήματος Κτηνιατρικής και κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, αναπτύσσουν σε 12 σημεία. Σύμφωνα με τους δύο καθηγητές, τα διαθέσιμα εμβόλια κατά της ευλογιάς των προβάτων δεν έχουν επίσημη άδεια κυκλοφορίας με βάση ενδελεχή έλεγχο από κρατικές Αρχές, σε κανένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Υποστηρίζουν ότι η αναφερόμενη αποτελεσματικότητα των εν λόγω εμβολίων δεν υπερβαίνει το 65% των εμβολιασμένων ζώων. Ως συνέπεια αυτού, ακόμη και μετά την εφαρμογή καθολικού εμβολιασμού των ζώων, θα υπάρχουν ζώα που θα εμφανίζουν κλινική νόσηση από τη λοίμωξη.
«Δεν υπάρχουν διαθέσιμες ακριβείς πληροφορίες σχετικά με τη διάρκεια της παρεχόμενης ανοσοπροστασίας από τα εν λόγω εμβόλια. Αρα, δεν έχουν διευκρινιστεί ούτε η διάρκεια προφύλαξης των προβάτων από τη λοίμωξη ούτε το χρονικό σημείο εφαρμογής επαναληπτικής δόσης για συνέχιση της προστασίας» αναφέρουν στην επιστολή τους, επισημαίνοντας παράλληλα ότι σε κανένα κράτος της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν έχουν χρησιμοποιηθεί εμβόλια σε μεγάλη κλίμακα.
Οι δύο πανεπιστημιακοί κρίνουν ότι η εφαρμογή του εμβολιασμού σε όλα τα πρόβατα της χώρας μας θα απαιτήσει μεγάλο χρονικό διάστημα, κατά τη διάρκεια του οποίου θα παρατηρούνται συνεχώς νέα κρούσματα της λοίμωξης. Ως αποτέλεσμα της ύπαρξης κλινικών περιστατικών παρά την πραγματοποίηση εμβολιασμών, θα συνεχιστεί η εφαρμογή των αυστηρών μέτρων βιοασφάλειας, καθώς και η θανάτωση των κλινικά ασθενών ζώων.
Σχολιάζουν δε και το ζήτημα των διαγνωστικών εξετάσεων, που ήρθε στο προσκήνιο το τελευταίο διάστημα με τη χρήση κάποιων τεστ στη Θεσσαλία, τονίζοντας ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμες διαγνωστικές εξετάσεις που να διαχωρίζουν με ακρίβεια τα ζώα που εμβολιάστηκαν από τα ζώα που νόσησαν από φυσική λοίμωξη.
Κίνδυνος από τον (εμβολιακό) εφησυχασμό!
Τι προτείνουν οι δύο πανεπιστημιακοί σε μια περίοδο που η κατάσταση μοιάζει ανεξέλεγκτη; «Η αποτελεσματική προσέγγιση για τον έλεγχο της κατάστασης είναι η πιστή και αυστηρή τήρηση από όλους τους εμπλεκομένους των μέτρων και κανονισμών βιοασφάλειας στις προβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις» υποστηρίζουν και θυμίζουν: «Σε παλαιότερες περιπτώσεις έξαρσης ευλογιάς στη χώρα μας, η αντιμετώπιση ήταν αποτελεσματική, επειδή τηρούνταν πιστά τα μέτρα βιοασφάλειας. Προφανώς, η δυσκολία στον έλεγχο της κατάστασης τώρα οφείλεται ακριβώς στη μη τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας».
Οπως μας έχουν υποδείξει κι άλλοι επιστήμονες (π.χ., ο Αθανάσιος Γελασάκης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου), η εφαρμογή εμβολιασμών θα οδηγήσει σε εφησυχασμό και μείωση της επιτήρησης, δεδομένου δε ότι τα εμβόλια δεν είναι αποτελεσματικά (όπως αναφέρθηκε παραπάνω), αυτό θα οδηγήσει σε περαιτέρω έξαρση της λοίμωξης.
Οπως γράφουν στην επιστολή τους, αναφερόμενοι, χωρίς όμως να την κατονομάζουν, στην Τουρκία, «σε γειτονική μας χώρα εφαρμόζεται εμβολιασμός κατά της ευλογιάς εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια. Μολαταύτα, η λοίμωξη δεν έχει εκριζωθεί, παραμένει ενδημική και προκαλεί οικονομικές απώλειες στην προβατοτροφία εκείνης της χώρας».
ΜΙΛΑ ΣΤΟΝ «Ε.Α.» Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΙΑΓΚΑΣ, ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΜΕΤΑΚΙΝΟΥΜΕΝΟΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΟΣ
«Μένουμε Σαμαρίνα και περιμένουμε… φως»
«Δεν ξέρω κατά πόσο το εμβόλιο θα δώσει την ανοσία που θέλουμε και για πόσο διάστημα, δηλαδή τι θα γίνει με τις επαναλήψεις που θα χρειάζονται κάθε έξι μήνες ή κάθε χρόνο»
Ο κτηνοτρόφος και κτηνίατρος Γιώργος Ζιάγκας βρίσκεται αυτή τη στιγμή με το κοπάδι του στη Σαμαρίνα Γρεβενών και περιμένει κι αυτός, όπως αρκετοί συνάδελφοί του, το «πράσινο φως» των Αρχών για να κατέβει στα πεδινά της Θεσσαλίας, όπως άλλωστε το συνηθίζουν οι μετακινούμενοι με τα κοπάδια των αιγοπροβάτων εδώ και αιώνες. Είναι ένας από τους λιγοστούς μετακινούμενους κτηνοτρόφους της χώρας και συνεχίζει μια παράδοση που βάλλεται – η τελευταία επίθεση είναι η ευλογιά. Ο «Ελληνας Αγρότης» επικοινώνησε μαζί του.
«Αυτή τη στιγμή, οι μετακινήσεις των κοπαδιών απαγορεύονται. Τα Γρεβενά είναι βέβαια καθαρά από την ευλογιά, αλλά η Θεσσαλία κάτω έχει πάρα πολλά κρούσματα, είναι πλέον καθημερινό το φαινόμενο. Οσο για μας, ιδανικά, θα πρέπει να κατέβουμε γύρω στα μέσα Οκτωβρίου – έτσι τουλάχιστον ακούσαμε ότι θα μας επιτραπεί από την Περιφέρεια» μας εξήγησε υπό το κράτος μιας μικρής ανασφάλειας για το τι μέλλει γενέσθαι.
Ασφαλώς, η παραμονή στη Σαμαρίνα, το ψηλότερο χωριό των Βαλκανίων (υψόμετρο 1.420 μ. μέσα στο χωριό, μέχρι και 2.100 μ. στα υψίπεδα τριγύρω), δεν είναι επιλογή. «Δεν μπορούμε να παραμείνουμε άλλο στη Σαμαρίνα» μας λέει «και ο πρώτος και κυριότερος λόγος είναι το κρύο – εδώ χιονίζει πολύ συχνά τον χειμώνα. Δεν έχουμε επίσης τις εγκαταστάσεις για να ασφαλίσουμε τα ζώα – εδώ ζούμε σε μια απολύτως καλοκαιρινή κατάσταση, προσώρας, και τα ζώα είναι ακόμα έξω».
Σύμφωνα με τον κ. Ζιάγκα, το εμβόλιο θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί με προϋποθέσεις. «Θα πρέπει να γίνει γρήγορα και σωστά, και δεν ξέρω αν μπορούμε να αντεπεξέλθουμε, αν έχουμε τις υποδομές για την πραγματοποίηση του μαζικού εμβολιασμού, δεν ξέρω πώς θα ανταποκριθούν οι δημόσιες υπηρεσίες» μας λέει.
Ο συνομιλητής μας, αν και έμπειρος μετακινούμενος κτηνοτρόφος, αντιμετωπίζει μια πρωτόγνωρη κατάσταση και είναι φυσικό να μην μπορεί να πάρει απόλυτη θέση για μια σειρά ζητημάτων που έχουν ανακύψει τις τελευταίες εβδομάδες. «Δεν ξέρω επίσης αν και κατά πόσο το εμβόλιο θα δώσει την ανοσία που θέλουμε και για πόσο διάστημα, δεν ξέρω δηλαδή τι θα γίνει με τις επαναλήψεις που θα χρειάζονται κάθε έξι μήνες ή κάθε χρόνο. Διότι το εμβόλιο δεν γίνεται μία φορά και τέλος» μας λέει με σκεπτικισμό. Συντάσσεται κι αυτός με τη θέση πολλών συναδέλφων του κτηνιάτρων ότι, εφόσον εμβολιαστούν τα ζώα, η νόσος γίνεται ενδημική. Είναι κι αυτό κάτι που πρέπει να ληφθεί υπόψη, όταν παρθούν οι τελικές αποφάσεις. «Δεν έχει εμβολιαστεί άλλη ευρωπαϊκή χώρα για την ευλογιά, κι αυτό είναι κάτι το οποίο μας προβληματίζει» υποστηρίζει ο Γιώργος Ζιάγκας και κλείνει την παρέμβασή του λέγοντας: «Δεν ξέρω επίσης αν είναι αληθές και σε ποιον βαθμό ότι το εμβόλιο θα επηρεάσει τις εξαγωγές ελληνικών τυροκομικών προϊόντων».
Δέκα χρόνια για την απαλλαγή από την ευλογιά!
Οι Χ. Μπιλλίνης και Γ. Φθενάκης υποστηρίζουν ότι και μετά τον εμβολιασμό, «τα πρόβατα θα μολύνονται, θα νοσούν, θα θανατώνονται, αλλά εν τω μεταξύ θα έχει χαθεί η δυνατότητα της χώρας για χαρακτηρισμό της ως απαλλαγμένης από ευλογιά». Εξαιτίας της αδυναμίας διάκρισης μεταξύ ζώων που εμβολιάστηκαν και ζώων που νόσησαν από φυσική λοίμωξη, θα πρέπει να αντικατασταθεί το σημερινό ζωικό κεφάλαιο της προβατοτροφίας στη χώρα. «Θα απαιτηθούν 8 έως 10 έτη τουλάχιστον, πριν γίνει εφικτή η αξιολόγηση για χαρακτηρισμό της χώρας ως απαλλαγμένης από ευλογιά» υποστηρίζουν. Η μόνη, κατά τη γνώμη τους, αποτελεσματική στρατηγική, με αποτέλεσμα σε σύντομο χρονικό διάστημα, είναι η αυστηρή τήρηση από όλους τους εμπλεκομένους των μέτρων και των πρωτοκόλλων βιοασφάλειας, σε όλα τα επίπεδα στην αλυσίδα της προβατοτροφίας.