Από την Εφημερίδα Έλληνας Αγρότης που κυκλοφορεί στα περιπτερα
Τέσσερις παραγωγοί από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας μιλούν στον «Ελληνα Αγρότη» για τη ζώνη γάλακτος και τα μεγάλα εμπόδια που συναντάνε καθημερινά.
Προσπαθούν να παράγουν φρέσκο, ποιοτικό, αγελαδινό γάλα.
Στην Ελλάδα το 2024 παρήχθησαν 638.848 τόνοι αγελαδινού γάλακτος, η ελληνική παραγωγή όμως αποτελεί μόλις το 0,4% της ποσότητας αγελαδινού γάλακτος που παράγεται στην Ε.Ε. Στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας παράγεται το 52,3% της εθνικής παραγωγής αγελαδινού γάλακτος.
ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
thanasis.antoniou67@gmail.com
Ο Κωνσταντίνος Ζήγκας από το Ανατολικό Θεσσαλονίκης παράγει καθημερινά πάνω από 8 τόνους γάλα, το οποίο δίνει στη ΜΕΒΓΑΛ. Εχει ταξιδέψει στο εξωτερικό και έχει επισκεφτεί κτηνοτροφικές μονάδες, ο ίδιος όμως πιστεύει ότι η ελληνική αγελαδοτροφία δεν έχει να ζηλέψει σε τίποτε από την υπόλοιπη ευρωπαϊκή. Αναγνωρίζει όμως ότι και στο εξωτερικό, όπως άλλωστε και στην Ελλάδα, η κτηνοτροφία αντιμετωπίζει το πρόβλημα του κόστους. «Τα έξοδα για τη λειτουργία μιας κτηνοτροφικής μονάδας έχουν γίνει πολλά. Μη λογαριάζετε έναν παραγωγό με μονάδα σαν τη δική μου, δείτε τι συμβαίνει παρακάτω. Εκεί όπου οι παραγωγοί δεν “βγαίνουν”. Στα δύσκολα χρόνια, όταν είχα λιγότερο γάλα, τα έφερνα βόλτα με πολύ προσωπική εργασία. Σήμερα, αν υποχωρήσει η παραγωγή κατά 10%, δεν βγαίνεις, είσαι οριακά. Παλαιότερα φέρναμε στη μονάδα ένα ρομπότ και πληρώναμε στη συνέχεια σιγά σιγά – αυτό δεν υπάρχει πια». Σήμερα οι κτηνοτρόφοι προκαταβάλλουν τα χρήματα του εξοπλισμού των μονάδων τους.
Ο κτηνοτρόφος Νικόλαος Καραμπατζάκης, από το Αχλαδοχώρι Γιαννιτσών, εκτρέφει 350 αρμεγόμενα ζώα με τα παράγωγά του και παράγει πάνω 10 τόνους γάλα ημερησίως, το οποίο δίνει στη ΔΕΛΤΑ. Οπως μας εξηγεί, «οι τιμές του γάλακτος θα έπρεπε να είναι λίγο παραπάνω από τα σημερινά επίπεδα των 55 λεπτών/λίτρο». Φέτος, οι ζωοτροφές έχουν παρουσιάσει μια μικρή μείωση, οπότε, κατά τη γνώμη του, μια τιμή πάνω από τα 55 λεπτά/λίτρο θα ήταν ικανοποιητική για τον παραγωγό.
Ενας για όλα και χωρίς εκπαίδευση
Ο έχει πολλά στο μυαλό του. «Είμαστε έμποροι γιατί διαχειριζόμαστε χιλιάδες τόνους τροφής. Είμαστε κτηνίατροι και ζωοτέχνες που νοιάζονται για την ευζωία των ζώων τους. Είμαστε οικονομολόγοι. Κάνουμε και τον οικοδόμο και τον τεχνίτη. Αν κάτι χαλάσει στις 12 το βράδυ, πρέπει να ξέρεις να το επιδιορθώσεις, άρα πρέπει να έχεις και τα εργαλεία» μας λέει. Και συνεχίζει: «Είναι δύσκολο το επάγγελμά μας, θέλει πολλή δουλειά και δεν ξέρω αν θα ήθελα να το συνεχίσουν τα παιδιά μου -γιατί υπάρχει διάδοχη κατάσταση-, δεν θέλω να τραβήξουν αυτά που τραβάμε εμείς, αλλά εμείς είμαστε μαθημένοι πια. Αν κάτι μάς δυσκολεύει, είναι η γραφειοκρατία στον κλάδο μας, κάτι που δεν υπάρχει στην κτηνοτροφία στο εξωτερικό».
Ο Γιώργος Κούζας, αγελαδοτρόφος από την Κατερίνη, θυμάται τα ταξίδια που πραγματοποίησε τα τελευταία χρόνια σε κορυφαίες κτηνοτροφικές χώρες, όπως η Γαλλία, όπου και θαύμασε κυρίως το εκπαιδευτικό σύστημά της, κάτι που λείπει από την Ελλάδα. «Το εκπαιδευτικό σύστημα στη Γαλλία παράγει μέσα σε 3-4 χρόνια καταρτισμένα παιδιά, τα οποία μπορείς να τα βάλεις στη μονάδα και αμέσως να κάνουν σιτηρέσιο, να είναι υπεύθυνα στο αρμεκτήριο, να κάνουν σπερματεγχύσεις κ.ά. Εδώ δεν υπάρχουν τέτοιοι επαγγελματίες» μας λέει, ζητώντας κι αυτός, όπως αρκετοί συνάδελφοί του, την ίδρυση μιας Σχολής Κτηνοτροφίας.
Η τιμή του αγελαδινού γάλακτος και πώς προσδιορίζεται
«Η τιμή του γάλακτος προσδιορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την παραγωγή της μονάδας – αυτή που έχει διαμορφωθεί σήμερα τη θεωρούμε ικανοποιητική, για να μπορεί ο καταναλωτής να αγοράσει το γάλα που παράγουμε» μας είπε ο κτηνοτρόφος Κωνσταντίνος Ζήγκας στη συνάντησή μας, στο πλαίσιο εκδήλωσης της Ενωσης Φυλής Χολστάιν Ελλάδας, στη Zootechnia 2025. Για τα σκαμπανεβάσματα των τιμών δεν φαίνεται ότι δίνει ιδιαίτερη σημασία. «Υπήρχαν πάντα τέτοιες καταστάσεις. Η τιμή καθορίζεται ασφαλώς και από άλλους παράγοντες, όπως το λίπος, η πρωτεΐνη, τα σωματικά κύτταρα, η Ολική Μικροβιακή Χλωρίδα κ.ά. Υπήρχαν πάντα σαν παράγοντες της ποιότητας του γάλακτος, αλλά δεν τους “κυνηγούσαν” οι κτηνοτρόφοι παλαιότερα για να πάρει αυτό που θα έπρεπε να πάρει ο καθένας» μας εξηγεί.
Ο κτηνοτρόφος αντιμέτωπος με τη γραφειοκρατία
Οι ομάδες παραγωγών έχουν πάρει πλέον τη θέση τους στο σύγχρονο κτηνοτροφικό γίγνεσθαι
Ο Χρήστος Ρόκος εκπροσωπεί μια ομάδα παραγωγών, η οποία με έδρα τον Λαγκαδά αναπτύσσει εδώ και έξι χρόνια δραστηριότητα στη γαλακτοπαραγωγό αγελαδοτροφία. Τα πέντε μέλη της ομάδας «Αγροκτηνοτροφικές Επιχειρήσεις Λαγκαδά» παράγουν ημερησίως πάνω από 18 τόνους γάλα, το οποίο δίνουν στη ΜΕΒΓΑΛ.
Ζητάμε από τον Μακεδόνα κτηνοτρόφο να μας εξηγήσει το σκεπτικό πίσω από τη δημιουργία της ομάδας παραγωγών, καθώς και τη θέση τους στο σύγχρονο κτηνοτροφικό γίγνεσθαι. «Μετά τις έντονες αντιδράσεις Ευρωπαίων κτηνοτρόφων, κυρίως Γάλλων, πριν από 7-8 χρόνια, όταν είχε πιεστεί ιδιαίτερα η ζώνη γάλακτος στην Ευρώπη, βγήκε η ντιρεκτίβα της Ε.Ε., η οποία κινητροδοτεί τους παραγωγούς να συστήσουν ομάδες παραγωγών, καθιστώντας τη διαπραγματευτική τους ικανότητα καλύτερη» μας λέει. Ισχυρά οικονομικά κίνητρα χρησιμοποιήθηκαν σε πρώτη φάση για τη διαμόρφωση αυτών των ομάδων. «Οι ομάδες παραγωγών είναι μια πραγματικότητα, η οποία αφορά τον γεωργικό και κτηνοτροφικό κόσμο και είναι το όχημα μέσα από το οποίο η Ε.Ε. προσπαθεί να βοηθήσει την πρωτογενή παραγωγή. Τα επενδυτικά σχέδια τείνουν πλέον να καταλήγουν στις ομάδες παραγωγών» συμπληρώνει ο Χρ. Ρόκος.
Τι γνώμη έχει ο συνομιλητής μας για τη συζήτηση περί επιδοτήσεων και ενίσχυσης της πρωτογενούς παραγωγής; Η θέση του έχει ιδιαίτερη αξία σε μια εποχή που ακούγονται πολλά όσον αφορά τα χρήματα και το προς τα πού κατευθύνονται. «Ο γεωργικός και ο κτηνοτροφικός τομέας, αν και είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι στην οικονομική διάσταση, έχουν διαφορές και ιδιαιτερότητες που θα πρέπει να τις λαμβάνουμε υπόψη για να απαντήσουμε ενιαία» μας λέει με μια δόση επιφύλαξης. «Στο παρελθόν υπήρξε στον αγροτικό τομέα μια πολύ συγκεκριμένη πολιτική, η οποία διαμορφώθηκε από την προηγούμενη ΚΑΠ, εννοώ πως δεν ήταν πρόθεση των παραγωγών αυτό που συνέβη. Ηταν μια πολιτική η οποία πριμοδοτούσε τον περιορισμό της παραγωγής. Αυτό είναι γνωστό. Οταν ήμουν παιδί, μας μοίραζαν πορτοκάλια για να μην πεταχτούν στη χωματερή» μας εξηγεί.
Σύμφωνα με τον Χρ. Ρόκο, η πολιτική που ακολουθήθηκε με τις επιδοτήσεις είχε στόχο να μετριαστεί η παραγωγή σε μια σειρά χώρες – περιλαμβανομένης της Ελλάδας. «Εκεί υπήρξαν επιδοτήσεις που “έκλειναν το μάτι” στους τότε ηλικιωμένους αγρότες, που δεν είναι πια μαζί μας, ωθώντας τους να εγκαταλείψουν τα χωράφια τους, να μη σπείρουν π.χ. βαμβάκι, να πάρουν επιδότηση για την αγρανάπαυση, βγάζοντάς τους, εν τέλει, εκτός παραγωγικής διαδικασίας. Το τραγικό ήταν ότι ύστερα από κάποια χρόνια αυτοί οι άνθρωποι δεν μπορούσαν ούτε να σπείρουν ούτε να λάβουν επιδοτήσεις. Αυτή είναι η πραγματικότητα των επιδοτήσεων» μας λέει ο Μακεδόνας αγελαδοτρόφος.
Τα χρήματα άργησαν κάποια χρόνια
Σύμφωνα με τον Χρ. Ρόκο, οι επιδοτήσεις που λαμβάνει ο κτηνοτροφικός κλάδος στην Ελλάδα δεν είναι μεγαλύτερες από αυτές των Ευρωπαίων. «Οι Ελληνες κτηνοτρόφοι δεν πλεονεκτούμε, όπως ακούγεται, έναντι των Ευρωπαίων συναδέλφων μας» μας λέει και εξηγεί: «Η διαφορά είναι ότι η γραφειοκρατία της ελληνικής πραγματικότητας κάνει αυτές τις επιδοτήσεις -σας θυμίζω το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ- να καθυστερούν. Ο Ελληνας παραγωγός μειονεκτεί έναντι των Ευρωπαίων».
Αλλά και οι επιδοτήσεις με τις οποίες αναπτύσσεται η ελληνική κτηνοτροφία αργούν, όπως καταγγέλλουν οι επαγγελματίες στη γαλακτοπαραγωγό αγελαδοτροφία. Ο Χρ. Ρόκος μάς διηγείται τη δική του περίπτωση, αφού πλέον στο Ταμείο Ανάκαμψης δικαιούχοι είναι και οι ομάδες παραγωγών. «Καταθέσαμε ως ομάδα παραγωγών επενδυτικό σχέδιο τον Σεπτέμβριο του 2022 και λάβαμε τη διαβεβαίωση ότι σύντομα -διότι αυτό άλλωστε επιτάσσει το Ταμείο- θα έχουμε αποτελέσματα, άρα και τις χρηματοδοτήσεις. Με βάση αυτά τα αποτελέσματα προϋπολογίζει η ομάδα παραγωγών τη δράση της». Η απάντηση των εγκρίσεων ήρθε το 2024 με προσδόκιμο διάστημα 18 μηνών για την περάτωση των επενδύσεων! Τι συμβαίνει σε μια τέτοια περίπτωση – αν δεν τα παρατήσει κανείς;
«Οπως αντιλαμβάνεστε, ένα τέτοιο χρονοδιάγραμμα επιβάλλει επαναπροϋπολογισμό των αναγκών, τροποποίηση του προγράμματος, υλοποίηση και αποπεράτωση σε 18 μήνες! Από ποιον; Από τον κτηνοτρόφο που δεν ξεκουράζεται ούτε καλοκαίρι ούτε Χριστούγεννα, γιατί η εργασία του απαιτεί καθημερινή παρουσία» μας λέει χαμογελώντας ειρωνικά.
Η γραφειοκρατία εξοντώνει
Ο Χρήστος Ρόκος τα έχει με τη γραφειοκρατία: «Τα χρονοδιαγράμματά μας είναι πιεσμένα για να ανταποκριθούμε αποτελεσματικά στη γραφειοκρατία. Δυστυχώς η ελληνική παραγωγή υστερεί σε αυτό ακριβώς το σημείο έναντι των πλεονεκτημάτων που έχει ο Γερμανός συνάδελφός μας, που αμείβεται με το ίδιο ποσό για το γάλα του, αλλά έχει πολύ καλύτερη αντιμετώπιση από το κράτος του».
Στον Λαγκαδά επενδύουν
Η ομάδα παραγωγών έχει επενδύσει σε νέους χώρους σταβλισμού 3.000 τ.μ. και προχώρησε στην αγορά 10 ρομποτικών αρμεκτηρίων που θα πληρωθούν από την ομάδα. «Παρακολουθούμε τις εξελίξεις που αφορούν την αυτοματοποίηση στον πρωτογενή τομέα. Είναι μια νέα πραγματικότητα. Θέλουμε να δούμε τα αποτελέσματά της, να δούμε τις αποσβέσεις» λέει ο Χρ. Ρόκος.