Aπό την εφημερίδα Έλληνας Αγρότης που κυκλοφορεί
Αποστάσεις από τις απόψεις για μαζικό εμβολιασμό. «Ναι» στη συνέχιση των αυστηρών πρωτοκόλλων. Ανησυχούν οι μικροί τυροκόμοι
ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
thanasis.antoniou67@gmail.com
Σύμφωνα με τους ερευνητές του ΙΚΕ, ο εμβολιασμός κατά της ευλογιάς ενδέχεται να επηρεάσει το καθεστώς της «επίσημα απαλλαγμένης χώρας», καθώς δεν είναι εύκολο να γίνει εργαστηριακή διάκριση μεταξύ εμβολιασμένων και μολυσμένων ζώων. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε εμπορικούς περιορισμούς γαλακτοκομικών προϊόντων (π.χ., φέτα) προς τρίτες χώρες (εκτός Ε.Ε.) που απαιτούν «τεκμηριωμένη απαλλαγή από την ευλογιά».
Προστασία εγχώριων φυλών
Εντός της Ε.Ε. δεν επιβάλλονται περιορισμοί στη διακίνηση φέτας που παράγεται από γάλα εμβολιασμένων προβάτων, εφόσον πληρούνται οι γενικοί όροι υγιεινής. Χώρες με αυστηρό καθεστώς εισαγωγών (π.χ., ΗΠΑ, Ιαπωνία, Κίνα, Αυστραλία) ενδέχεται να απαιτούν επιπλέον εγγυήσεις ή να επιβάλλουν περιορισμούς αν εφαρμόζεται εμβολιασμός. Το ινστιτούτο τονίζει πως πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην προστασία των εγχώριων φυλών προβάτων/αιγών. «Ως πιθανή λύση για την προστασία και διατήρησή τους θα μπορούσε να εξεταστεί η δυνατότητα του κατ’ εξαίρεση εμβολιασμού ορισμένων φυλών προβάτων και αιγών, που βρίσκονται σε καθεστώς απειλούμενων προς εξαφάνιση» αναφέρει.
Το ινστιτούτο θεωρεί δεδομένο ότι πρέπει να προστατευθεί η φέτα. Πρέπει όμως να προστατευθούν και τα αιγοπρόβατα, ιδιαίτερα οι εγχώριες φυλές, οι οποίες σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικατασταθούν με εισαγωγές ζωικού κεφαλαίου από άλλες χώρες. «Οι αποφάσεις του υπουργείου για τη διαχείριση της ευλογιάς πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τόσο την αγορά της φέτας όσο και την προστασία/δυνατότητα αντικατάστασης των εγχώριων φυλών από τις οποίες παράγεται» επισημαίνουν οι ερευνητές του.
Μπρος γκρεμός…
Στην περίπτωση του εμβολιασμού, ενδέχεται να χαθεί για ορισμένα χρόνια μέρος των αγορών φέτας εκτός Ε.Ε. Εντούτοις, αν δεν περιοριστεί η εξάπλωση της ευλογιάς και συνεχιστεί η εκρίζωση, «χάνεται πολύτιμο ζωικό κεφάλαιο, το οποίο δεν μπορεί να αντικατασταθεί με εισαγωγές από άλλες χώρες, επομένως κινδυνεύει η φέτα και ενδεχομένως και άλλα τυριά, η παραγωγή των οποίων στηρίζεται στην εκτροφή των εγχώριων φυλών» επισημαίνουν οι ερευνητές, ενώ παράλληλα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου κυρίως για τα μικρά τυροκομεία, τους μικρούς κτηνοτρόφους και συνολικά για τη βιωσιμότητα της ελληνικής κτηνοτροφίας.
Παρ’ όλα αυτά, το ινστιτούτο εκτιμά πως η αυστηρή εφαρμογή των ζωνών προστασίας και επιτήρησης, η εντατικοποίηση των μέτρων βιοασφάλειας και ο περιορισμός των μετακινήσεων σε αυτές τις περιοχές είναι τα κύρια μέτρα που πρέπει να εφαρμόσει το ΥΠΑΑΤ με σκοπό τον περιορισμό των κρουσμάτων. Ταυτόχρονα, ζητά ενημέρωση του κλάδου μέσω καμπάνιας των κτηνοτρόφων για ορθή και μόνιμη εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας.
«Παράθυρο»
Το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ «Δήμητρα» καταλήγει, ανοίγοντας το «παράθυρο» του εμβολιασμού. Με δεδομένο ότι ο εμβολιασμός δεν επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια ή την ποιότητα της φέτας, και σε περίπτωση που τα υφιστάμενα μέτρα δεν κατορθώσουν να περιορίσουν την περαιτέρω εξάπλωση της ευλογιάς, προτείνει «να εξεταστεί η εφαρμογή εμβολιασμού κατ’ εξαίρεση και υπό προϋποθέσεις σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως π.χ σε πολύ συγκεκριμένες περιοχές όπου υπάρχει επιδημική έξαρση, και όχι ως μόνιμο προληπτικό μέσο, ώστε η χώρα μας να μπορέσει να περιορίσει την εξάπλωση της ευλογιάς και να ανακτήσει το καθεστώς τής επίσημα απαλλαγμένης χώρας».
Οι κανονισμοί της Ε.Ε. για τα ζώα και το γάλα
Το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών επισημαίνει στην επιστολή του, σε ό,τι αφορά την περί ζωονόσων νομοθεσία, ότι ο Κανονισμός (Ε.Κ.) 854/2004 και πλέον ο Κανονισμός (Ε.Ε.) 625/2017 για τους επίσημους ελέγχους καθορίζει ότι ζώα με μεταδοτικά νοσήματα ή συστηματικές λοιμώξεις κρίνονται ακατάλληλα προς σφαγή για ανθρώπινη κατανάλωση. Οσον αφορά το γάλα, ο Κανονισμός (Ε.Κ.) 853/2004 καθορίζει ότι το νωπό γάλα πρέπει να προέρχεται από ζώα που βρίσκονται σε καλή γενική κατάσταση υγείας και δεν παρουσιάζουν κλινικά σημεία λοιμωδών νόσων, ενώ σε περιπτώσεις επιδημικών νοσημάτων εφαρμόζεται πλήρης αποκλεισμός από τη διακίνηση.
Παρεκκλίσεις και εναλλακτικά μέτρα
Ο Κανονισμός (Ε.Ε.) 687/2020 καθιερώνει ως βασικό μέτρο για τις ασθένειες κατηγορίας Α’ (όπως η ευλογιά προβάτων/αιγών) την υποχρεωτική θανάτωση όλων των ζώων της εκτροφής. Ωστόσο, ο ίδιος Κανονισμός εισάγει… παρεκκλίσεις και εναλλακτικά μέτρα, τα οποία μπορούν να εφαρμοστούν υπό προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, στο άρθρο 13 αναφέρονται «Παρεκκλίσεις για καταγεγραμμένα ζώα σπάνιων φυλών». Επίσης, στο άρθρο 21, το οποίο αναφέρεται στην οριοθέτηση της απαγορευμένης ζώνης, υπάρχει η παρέκκλιση τα κράτη-μέλη να μπορούν να θεσπίζουν ειδικά μέτρα σε περίπτωση που συντρέχουν ιδιαίτεροι λόγοι – και, ασφαλώς, η ευλογιά στη χώρα μας είναι μια τέτοια περίπτωση.
ΕΛΓΟ: Επιτήρηση μέσω του i-GeoVet
Η πλατφόρμα δίνει τη δυνατότητα για ενιαία καταγραφή και παρακολούθηση κρουσμάτων, άμεση επιδημιολογική αποτύπωση, καθώς και συντονισμό συνεργείων ελέγχου
Η εφαρμογή i-GeoVet, που ανέπτυξε ο ΕΛΓΟ «Δήμητρα», αποτελεί εργαλείο για την αποτελεσματική διαχείριση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και άλλων επιζωοτιών. Το ινστιτούτο την ανέπτυξε, αλλά το επίσημο ελληνικό κράτος φαίνεται πως την αγνοεί…
«Το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ “Δήμητρα” μπορεί να διαδραματίσει κομβικό ρόλο όχι μόνο στην υποστήριξη της διαγνωστικής διαδικασίας της ευλογιάς των προβάτων, αλλά και στην εμβάθυνση της επιστημονικής κατανόησης της νόσου» υποστηρίζουν οι ερευνητές τους σε πρόσφατη ανακοίνωσή τους. «Διαθέτοντας εξειδικευμένο προσωπικό και σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό, το ΙΚΕ μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην έρευνα και να απαντήσει σε κρίσιμα επιδημιολογικά ερωτήματα που σχετίζονται άμεσα με την εμφάνιση, τη διάδοση και τη διαχείριση της νόσου» αναφέρουν.
Το τελευταίο διάστημα, οι ερευνητές του ινστιτούτου έχουν αναπτύξει την πλατφόρμα i-GeoVet και καλούν την Πολιτεία να αξιοποιήσει τη συγκεκριμένη δράση, την οποία έχει ήδη πληρώσει ο ελληνικός λαός! Η πλατφόρμα δίνει τη δυνατότητα για ενιαία καταγραφή και παρακολούθηση κρουσμάτων, άμεση επιδημιολογική αποτύπωση ανά εκτροφή και περιοχή, καθώς και συντονισμό συνεργείων ελέγχου και επισκέψεων πεδίου. Επιπλέον, εξασφαλίζει διασύνδεση με τα κτηνιατρικά εργαστήρια για ταχεία επιβεβαίωση δειγμάτων, ενώ διευκολύνει την έκδοση αναφορών προς τις εθνικές και ευρωπαϊκές Αρχές. Παράλληλα, παρέχει εργαλεία παρακολούθησης της κυκλοφορίας προϊόντων ζωικής προέλευσης και υποστήριξης αποφάσεων μέσα από στατιστικά και ιστορικά δεδομένα.
Μοριακή επιδημιολογία και ιχνηλασιμότητα
Το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών διεκδικεί στενότερη συνεργασία με το ΥΠΑΤΤ. Σύμφωνα με τους ερευνητές, έχει τη δυνατότητα να προσφέρει λεπτομερή μοριακή ανάλυση των ιογενών στελεχών που απομονώνονται από τα κρούσματα ευλογιάς (κάτι που θα είναι πολύ σημαντικό αν αποφασιστεί αργότερα εμβολιασμός). Παράλληλα, το ινστιτούτο μέσω της εφαρμογής i-GeoVet μπορεί να δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα, όπως:
-Ποια είναι η γεωγραφική προέλευση του ιού και ποιες είναι οι πιθανές οδοί εισόδου και διασποράς στην επικράτεια;
-Υφίσταται συγγένεια μεταξύ των κυκλοφορούντων στελεχών και εκείνων που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή των εμβολίων; Αυτή η πληροφορία είναι καθοριστική για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του εμβολιαστικού σχήματος.
-Ποια είναι τα ιδιαίτερα γονοτυπικά χαρακτηριστικά του απομονωθέντος ιού (π.χ., εμφάνιση μεταλλάξεων), που ενδεχομένως επηρεάζουν τη λοιμογόνο δύναμη, την παθογένεια ή την απόκριση στα διαγνωστικά πρωτόκολλα;
Η πλήρης αλληλούχιση (whole genome sequencing – WGS) των απομονωθέντων ιών προσφέρει ανεκτίμητες πληροφορίες για την ιχνηλασιμότητα της νόσου και επιτρέπει την ανάπτυξη διαγνωστικών εργαλείων και εμβολίων προσαρμοσμένων στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε επιδημιολογικής κατάστασης.
Νέα διαγνωστικά πρωτόκολλα
Οπως αναφέρουν στο κείμενό τους οι ερευνητές του ΙΚΕ, «στον τομέα της κτηνιατρικής, όπου η έγκαιρη διάγνωση σε επίπεδο εκτροφής είναι καθοριστικής σημασίας για τον περιορισμό της νόσου, η ανάπτυξη νέων διαγνωστικών πρωτοκόλλων είναι απαραίτητη».
Το ΙΚΕ, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία του, μπορεί να αναπτύξει και να επικυρώσει εναλλακτικές, ταχείες και ευέλικτες διαγνωστικές μεθόδους (π.χ., Point-of-Care Testing – PoC) για την ανίχνευση του ιού. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα πρωτόκολλα αυτά παρουσιάζουν πλεονεκτήματα, όπως ταχύτερη ανίχνευση, καθώς μειώνουν τον χρόνο αναμονής για τα αποτελέσματα, επιτρέποντας την άμεση εφαρμογή μέτρων ελέγχου. Επίσης, εξασφαλίζουν μείωση του λειτουργικού κόστους, καθώς ελαχιστοποιούν την ανάγκη για χρονοβόρα και δαπανηρή μετακίνηση δειγμάτων σε κεντρικά εργαστήρια, βελτιστοποιώντας έτσι την επιτήρηση πεδίου.
Εργαστηριακές διαγνώσεις
Το ινστιτούτο, τόσο στην περίπτωση της πανώλης των προβάτων όσο και στην περίπτωση της ευλογιάς, έχει δηλώσει την πρόθεση να συνδράμει στην εργαστηριακή διάγνωση της νόσου, υποστηρίζοντας το Εθνικό Εργαστήριο αναφοράς του ΥΠΑΑΤ. Και για τα δύο νοσήματα οι σχετικές αναθέσεις από το ΥΠΑΑΤ πραγματοποιήθηκαν αποσπασματικά και αποκλειστικά για κάθε συγκεκριμένο νόσημα. Το αποτέλεσμα ήταν ότι τελικά το ΙΚΕ χρειάστηκε να αναπτύξει, εν τω μέσω κάθε επιζωοτίας, τις κατάλληλες τεχνικές και να υποβληθεί σε δοκιμαστικές διαδικασίες, προκειμένου να εγκριθεί από τα κεντρικά εργαστήρια αναφοράς της Ε.Ε. (CIRAD – Γαλλία για την πανώλη, Sciensano – Βέλγιο για την ευλογιά).
Το ΥΠΑΑΤ αγνοεί το ΙΚΕ
Οι ερευνητές του ΙΚΕ ζητούν από την Πολιτεία την επίσημη αναγνώριση του ΙΚΕ ως εργαστηρίου αναφοράς – το υπουργείο μόλις την περασμένη εβδομάδα τούς αγνόησε μια ακόμα μια φορά… Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το ΥΠΑΑΤ αναγνωρίζει αποκλειστικά τα εργαστήρια που υπάγονται άμεσα στη Διεύθυνση Κτηνιατρικής και έχουν ενταχθεί στα ευρωπαϊκά εργαστήρια αναφοράς. Αντίθετα, το ΙΚΕ, παρότι εποπτεύεται από το ίδιο υπουργείο και διαθέτει το επιστημονικό δυναμικό και τις υποδομές, δεν έχει μέχρι σήμερα ενταχθεί σε αυτά τα δίκτυα! «Μόνο υπό αυτό το καθεστώς θα υπάρχει δυνατότητα συμμετοχής στις εκπαιδεύσεις, στις τακτικές ενημερώσεις, καθώς και στις ετήσιες διεργαστηριακές δοκιμές (ring tests). Με τον τρόπο αυτόν θα ενισχυθεί ουσιαστικά το επίπεδο ετοιμότητας της χώρας για την αποτελεσματική αντιμετώπιση κάθε νέας υγειονομικής πρόκλησης» υποστηρίζει το ΙΚΕ.