Aπό την εφημερίδα Έλληνας Αγρότης που κυκλοφορεί
Αναγκαίοι οι μοριακοί έλεγχοι για την αντιμετώπιση της ευλογιάς – Στόχος, η αναχαίτιση της διασποράς της ζωονόσου
ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΤΡΙΜΜΗ
trimmis.chrys@gmail.com
Για ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα, που προβλέπει την ανάλυση του ιού της ευλογιάς στο σάλιο των ζώων, έκανε λόγο ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας, Δημήτρης Κουρέτας, ήδη από τις 18 Ιουλίου, όταν και η Περιφέρεια το έθεσε σε εφαρμογή, με τα αποτελέσματα πλέον να είναι εμφανή στη μάχη κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, που έχει οδηγήσει έως τώρα στη θανάτωση 92.000 ζώων! Τη μέθοδο αυτή την εισηγήθηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Ελλάδα πριν από δύο μήνες, αλλά δεν είχε εφαρμοστεί, με την Περιφέρεια Θεσσαλίας να κάνει το πρώτο βήμα, και πλέον, βάσει και αποτελεσμάτων, να καλεί το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης να αναλάβει την επέκταση του μέτρου για να καταπολεμηθεί η εξάπλωση της νόσου.
Οι αναλύσεις γίνονται στο εργαστήριο που χρηματοδοτεί η Περιφέρεια Θεσσαλίας και, όπως τονίζεται, με αυτόν τον τρόπο, με ένα μοριακό τεστ που χρησιμοποιεί το σάλιο των ζώων, η νόσος μπορεί να εντοπιστεί ακόμη και έναν μήνα πριν εμφανιστεί!
Τι κάνει, όμως, αυτό το τεστ ακριβώς; Οπως εξηγεί στον «Ε.Α.» ο αναπληρωτής καθηγητής Κτηνιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και υπεύθυνος του Κτηνιατρικού Εργαστηρίου Γιώργος Βαλιάκος, «η αναχαίτιση της διασποράς του νοσήματος επιβάλλει τον ταχύ εντοπισμό των θετικών εκτροφών, στα αρχικά στάδια της μόλυνσής τους, ώστε το ιικό φορτίο να καθίσταται όσο το δυνατόν μικρότερο κατά την εκρίζωση και να μειώνονται σημαντικά όποιες πιθανότητες περαιτέρω διασποράς. Επίσης υπάρχουν πολυάριθμες καταγγελίες/μαρτυρίες ότι αρκετοί κτηνοτρόφοι, φοβούμενοι την πολιτική του stamping out και την πιθανή ολική θανάτωση του κοπαδιού τους, θεωρώντας ότι μπορούν να ελέγξουν μόνοι τους την ασθένεια (π.χ., με εφαρμογή τοπικών αντισηπτικών στις αλλοιώσεις, χορήγηση άλλων αντιμικροβιακών κ.λπ.), μεταξύ άλλων, απομακρύνουν τα ζώα με ύποπτες αλλοιώσεις, ώστε να μη γίνουν αντιληπτά από τα ελεγκτικά κλιμάκια, καθώς είναι γνωστό ότι η κλινική επιτήρηση αφορά την παρουσία δερματικών αλλοιώσεων στα ζώα».
Μάχη απέναντι στην απόκρυψη της νόσου
Ο κ. Βαλιάκος σημειώνει ότι η διαδικασία με τη λήψη σάλιου από τα ζώα και η εξέτασή του με μοριακό τεστ εφαρμόζεται σε εκτροφές υψηλού κινδύνου (π.χ., γειτονικές από γνωστές θετικές εκτροφές ή λόγω άλλων επιδημιολογικών δεδομένων), πέραν της προβλεπόμενης δειγματοληψίας δερματικών αλλοιώσεων όποτε αυτές εντοπίζονται, και γίνεται ενεργητική δειγματοληψία στοματικών βυσμάτων σε κάθε επίσκεψη από τουλάχιστον δέκα ζώα κάθε εκτροφής με τουλάχιστον 3 επισκέψεις ανά εκτροφή σε μεσοδιάστημα 10 ημερών.
«Η παρουσία του ιού στον σίελο των ζώων μπορεί να προϋπάρξει 5-6 ημέρες της εμφάνισης των δερματικών αλλοιώσεων, επομένως, πέραν της έγκαιρης διάγνωσης, μπορεί να εντοπιστεί ο ιός και σε εκτροφές στις οποίες έχουν απομακρυνθεί τα ζώα με τις δερματικές αλλοιώσεις. Ο έλεγχος των βυσμάτων γίνεται με real time PCR» τονίζει. ενώ συμπληρώνει ότι η διασπορά του ιού από εκτροφές που αποκρύπτουν το νόσημα, αφού επί πολλές εβδομάδες συνεχίζουν κανονικά τις εργασίες τους (π.χ., παράδοση γάλακτος), μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα εκτεταμένη.
«Σπάει ο φαύλος κύκλος»
Σύμφωνα και με τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας, Δημήτρη Κουρέτα, τo πρώτο διάστημα εφαρμογής του μέτρου γίνονταν έλεγχοι σε 400 εκτροφές ανά εβδομάδα, δειγματίζοντας συνολικά 100.000 ζώα, δηλαδή 4.000 δείγματα. «Με αυτόν τον τρόπο ήμασταν ένα βήμα μπροστά από τη νόσο. Την πρώτη περίοδο στην οποία ξεκινήσαμε είχαμε 43 ύποπτες εκτροφές και 24 θετικές. Το δεύτερο δεκαήμερο, 46 ύποπτες και 53 θετικές, το τρίτο δεκαήμερο 36 ύποπτες και 38 θετικές και το τέταρτο 49 ύποπτες και 22 θετικές. Αυτό σημαίνει πως, όταν βρίσκαμε μία θετική εκτροφή, αποκλείαμε το ζώο από το να δίνει γάλα. Αρα ο γαλατάς δεν πήγαινε να πάρει γάλα, άρα αυτός έβγαινε από το σύστημα. Αν ωστόσο εμείς δεν κάναμε τα απαραίτητα, ο άνθρωπος δεν θα το γνώριζε και θα έπαιρνε γάλα κανονικά, και έτσι ο ιός θα μεταφερόταν συνεχώς».
Τι σημαίνει, λοιπόν, ο έγκαιρος εντοπισμός εστίας ευλογιάς; «Επί της ουσίας, με το να ρίχνουμε τα θετικά κρούσματα, σπάει ο φαύλος κύκλος της ευλογιάς. Κι αν συνεχίσουμε έτσι, σε 15 μέρες θα έχουμε πολύ λιγότερα. Απλή σκέψη, ό,τι κάναμε και στον κορωνοϊό» τονίζει ο κ. Κουρέτας και υπογραμμίζει ότι το μοντέλο αυτό πρέπει να το υιοθετήσει το υπουργείο και να το διαδώσει σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας, ώστε σε δύο μήνες περίπου να μπορούμε να φύγουμε από την ευλογιά.
Ο υπεύθυνος του κτηνιατρικού εργαστηρίου Γιώργος Βαλιάκος (αριστερά) μαζί με τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα (δεξιά)
Περί εμβολιασμού, η Περιφέρεια και η Κεντρική Κτηνιατρική Αρχή
Γιατί δεν γίνεται εμβολιασμός για την ευλογιά των αιγοπροβάτων; Εχουμε διαθέσιμα εμβόλια; Εάν γίνει εμβολιασμός, ποια αποτελέσματα θα έχουμε; Σ’ αυτά τα ερωτήματα απαντά και η Περιφέρεια Θεσσαλίας, στο πλαίσιο και πρόσφατης συνεδρίασης περιφερειακού συμβουλίου, τονίζοντας ότι η απόφαση για την εφαρμογή εμβολιασμού είναι πολιτική και, σύμφωνα με τη νομοθεσία, λαμβάνεται από την Κεντρική Αρμόδια Κτηνιατρική Αρχή που είναι το ΥΠΑΑΤ, ενώ η Περιφέρεια δεν έχει καμία δυνατότητα ν’ αποφασίσει για την εφαρμογή εμβολιακού προγράμματος. Πάντως, πολλοί είναι οι κτηνοτρόφοι που επιμένουν ότι πρέπει να εφαρμοστεί εμβολιαστικό πρόγραμμα, τη στιγμή που η κυβέρνηση απορρίπτει αυτή τη λύση.
Σύμφωνα με τη σχετική ενημέρωση και της Περιφέρειας Θεσσαλίας, για να εφαρμοστεί εμβολιασμός έναντι μιας νόσου θα πρέπει:
-Να υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο στην αγορά, ώστε να εφαρμοστεί άμεσα και καθολικά (για το συγκεκριμένο εμβόλιο δεν υπάρχει ποσότητα διαθέσιμη στην τράπεζα εμβολίων).
-Το εμβόλιο που θα εφαρμοστεί θα πρέπει να έχει ανοσολογική ανταπόκριση σε ένα ποσοστό 90% ή και μεγαλύτερο των εμβολιασμένων ζώων, ώστε να τα προφυλάξει και να αποτελέσει μέσο εκρίζωσης του νοσήματος. Τα υπάρχοντα δύο εμβόλια δίνουν ανοσολογική ανταπόκριση 50%-60 %, πράγμα που σημαίνει ότι τα μισά από τα εμβολιασμένα ζώα δεν θα αποκτήσουν ανοσία.
-Να είναι ένα εμβόλιο που το στέλεχός του να μπορεί να διακρίνεται από το φυσικό παθογόνο στέλεχος (DIVA εμβόλια). Τα εμβόλια που υπάρχουν στο εμπόριο δεν είναι DIVA (Differentiating Infected from Vaccinated Animals), άρα σε μια εκτροφή που θα εμφανίσει συμπτώματα δεν θα μπορεί να γίνει διάκριση αν νοσεί από το εμβόλιο ή από το φυσικό στέλεχος, και η αντιμετώπιση θα είναι πάλι η αναγκαστική εκρίζωση.
-Υπάρχουν πολλές τρίτες χώρες με μεγάλες αγορές για την ελληνική φέτα, οι οποίες έχουν στη νομοθεσία τους απαγόρευση αγοράς από εμβολιασμένες χώρες (Αυστραλία, Ν. Ζηλανδία). Επίσης, πολλές τρίτες χώρες (ΗΠΑ, Μ. Βρετανία κ.λπ.) είναι γνωστό ότι δεν αγοράζουν προϊόντα από εμβολιασμένες χώρες, ενώ είναι απρόβλεπτη και η αντίδραση ευρωπαϊκών χωρών που δεν δεσμεύονται από απαγορευτική νομοθεσία. Η μείωση της εξαγώγιμης ποσότητας φέτας αναπόφευκτα θα οδηγήσει σε μείωση της τιμής του γάλακτος, με αποτέλεσμα ο τελικός αποδέκτης της μείωσης του εισοδήματος να είναι ο ίδιος ο κτηνοτρόφος.
Κάν’ το όπως με τον κορονοϊό!
«Είμαστε η μόνη Περιφέρεια που το κάνει ανά την επικράτεια, και μάλιστα με δικούς μας πόρους. Καλώ το ΥΠΑΑΤ να δημιουργήσει μία επιτροπή από επιστήμονες, η οποία θα ενημερώνει καθημερινά για την πορεία των κρουσμάτων της ευλογιάς, όπως γινόταν την περίοδο του Covid-19» αναφέρει ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας, ενώ τονίζει ότι μέχρι πρόσφατα δεν είχε επιτραπεί η χρησιμοποίηση του τεστ ως όπλου κατά της ζωνόσου!
Σύμφωνα με τον κ. Κουρέτα, «η επιλογή της Περιφέρειας να χρηματοδοτήσει τη διενέργεια μοριακού ελέγχου στο σάλιο των αιγοπροβάτων, προκειμένου να βρίσκεται μπροστά από τη νόσο αρκετές μέρες πριν, δικαιώθηκε, όπως δείχνει η μείωση των κρουσμάτων στη Θεσσαλία. Καλώ το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης να υιοθετήσει αυτό το πετυχημένο μοντέλο που εφαρμόζει η Περιφέρεια Θεσσαλίας ανά την επικράτεια, για να μπει ένας φραγμός στην ευλογιά». Μάλιστα, όπως ανέφερε σε πρόσφατη συνεδρίαση του περιφερειακού συμβουλίου, δυστυχώς το ΥΠΑΑΤ δεν αποδέχτηκε από την αρχή τη διάγνωση με τη μέθοδο αυτή, παρά το γεγονός ότι είναι δεύτερη σε επιλογή διαγνωστικού υλικού από το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Αναφοράς, που μόλις πρόσφατα την αναγνώρισε ως μέθοδο επιτήρησης ώστε να απομονώνουμε τη θετική εκτροφή μέχρι την εμφάνιση των κλινικών συμπτωμάτων – αλλά και πάλι δεν επιτράπηκε η εκρίζωση της εκτροφής.
Τέλος, όσον αφορά τα συνολικά κρούσματα και τον αριθμό ζώων που θανατώθηκαν στη Θεσσαλία ανά περιφερειακή ενότητα, σύμφωνα με την Περιφέρεια Θεσσαλίας, από την πρώτη εμφάνιση των εστιών της ευλογιάς στη Μαγνησία, τον Αύγουστο του 2024, μέχρι και την Παρασκευή 22 Αυγούστου καταγράφονται συνολικά στην περιοχή 253 εστίες, οι οποίες αφορούν 376 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, δηλαδή 376 διαφορετικούς κωδικούς, και έχουν θανατωθεί για την ευλογιά συνολικά 94.633 ζώα. Οσον αφορά τη Λάρισα, ο αριθμός αυτών ανέρχεται στα 62.403, 27.098 στη Μαγνησία, 3.323 στα Τρίκαλα και 1.809 στην Καρδίτσα.
Οι απολυμάνσεις
Η Περιφέρεια Θεσσαλίας τονίζει ότι προέβη πολλές φορές είτε σε δικές της απολυμάνσεις είτε ζήτησε την συνδρομή των δήμων, παραχωρώντας τις απαραίτητες ποσότητες απολυμαντικών.
Οι απολυμαντικοί σταθμοί
Στους απολυμαντικούς σταθμούς που στήθηκαν σε κεντρικές οδούς προς την Ελασσόνα, σε διάστημα 10 ημερών προσήλθαν για απολύμανση 90 οχήματα, δηλαδή περίπου 5 οχήματα την ημέρα.
Εξοδα άνω του εκατομμυρίου
Η Περιφέρεια Θεσσαλίας υποστηρίζει ότι ξόδεψε πάνω από 1.000.000 ευρώ για την αντιμετώπιση των επιζωοτιών από πέρυσι, έχοντας λάβει τα επιλέξιμα λειτουργικά έξοδα έως και τον Σεπτέμβριο του 2024.