ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης εξετάζουν το ενδεχόμενο να χαλαρώσουν τους αυστηρούς κανόνες προστασίας της άγριας ζωής του μπλοκ, προκειμένου να διευκολυνθεί η κατασκευή μεγάλων βιομηχανικών και ενεργειακών έργων, ακόμη και όταν αυτά ενδέχεται να προκαλούν σκόπιμη θανάτωση ή διατάραξη προστατευόμενων ειδών.
Η συζήτηση αυτή αναδεικνύει τις αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της Ε.Ε. και της προσπάθειας για ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και επιτάχυνσης στρατηγικών επενδύσεων. Στο επίκεντρο βρίσκεται πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία έχει παρουσιαστεί από τον Δεκέμβριο και βρίσκεται υπό εξέταση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη. Η πρόταση στοχεύει στην επιτάχυνση των περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων για έργα που θεωρούνται κρίσιμα για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση της Ε.Ε. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, κέντρα δεδομένων και εγκαταστάσεις που σχετίζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Βασικός στόχος είναι η μείωση των χρονοβόρων διαδικασιών και της γραφειοκρατίας, που συχνά καθυστερούν την υλοποίηση μεγάλων επενδύσεων.
Κομβικό σημείο αποτελεί ο επαναπροσδιορισμός της έννοιας της «σκόπιμης» θανάτωσης ή διατάραξης προστατευόμενων ειδών, όπως προβλέπεται στις Οδηγίες για τα Πτηνά και τους Οικοτόπους (Birds and Habitats Directives). Οι συγκεκριμένες Οδηγίες αποτελούν τον πυρήνα της ευρωπαϊκής πολιτικής για την προστασία της φύσης και απαγορεύουν τη σκόπιμη θανάτωση ή διατάραξη ειδών, με περιορισμένες μόνο εξαιρέσεις, όπως λόγοι δημόσιας ασφάλειας ή σοβαρές ζημιές σε καλλιέργειες και φυσικούς πόρους.
Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, εάν η κατασκευή, η λειτουργία ή ο παροπλισμός ενός έργου οδηγεί σε περιστασιακή θανάτωση ή διατάραξη προστατευόμενων ειδών, αυτό δεν θα θεωρείται πλέον «σκόπιμο», υπό την προϋπόθεση ότι εφαρμόζονται κατάλληλα και αναλογικά μέτρα μετριασμού. Με τον τρόπο αυτόν επιδιώκεται να διευκολυνθεί η αδειοδότηση έργων χωρίς να καταργείται πλήρως το υφιστάμενο πλαίσιο προστασίας.
Πιο προχωρημένη προσέγγιση φέρεται ότι έχει καταθέσει η Κύπρος, η οποία ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε. Σύμφωνα με προσχέδιο της 5ης Μαΐου, προτείνεται να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη-μέλη να εγκρίνουν έργα ακόμη και όταν αυτά συνεπάγονται σκόπιμη θανάτωση ή διατάραξη πτηνών, υπό την προϋπόθεση εφαρμογής μέτρων μετριασμού και χρήσης βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών.
Η πρόταση υποστηρίζεται ότι αποσκοπεί στην εξασφάλιση νομικής σαφήνειας και την παράλληλη διατήρηση υψηλού επιπέδου προστασίας των ειδών. Το ζήτημα αναμένεται να συζητηθεί στην ομάδα Antici του Συμβουλίου της Ε.Ε., η οποία συντονίζει τις προσπάθειες για απλούστευση της νομοθεσίας και μείωση της γραφειοκρατίας.