Σε… «σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες» αναδεικνύεται η αλλαγή που θέλει να επιφέρει η Κομισιόν στη νέα ΚΑΠ, με βάση την οποία θα «τρέχουν» επιδοτήσεις προς τον πρωτογενή τομέα από το 2028 έως και το 2034.
Το γεγονός ότι ζούμε σε καιρούς πολεμικής προετοιμασίας ανακατευθύνει πολλά κονδύλια προς την άμυνα, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προσπαθεί να βρει την ισορροπία η οποία θα έχει ως βασικό μέλημα τη στήριξη μικρότερων εκμεταλλεύσεων. Μεγάλο «αγκάθι» είναι και η ενδεχόμενη είσοδος της Ουκρανίας στην Ε.Ε. η οποία αν πραγματοποιηθεί θα σημάνει νέα ανακατανομή ποσών ανάμεσα στις χώρες, ενώ η πληττόμενη αυτή τη στιγμή χώρα από τη σύγκρουση που μαίνεται στο έδαφός της είναι μια από τις μεγαλύτερες δυνάμεις σε σιτηρά και αυτό σημαίνει ότι μερικές χώρες θα χάσουν χρήματα.
Η Κομισιόν έχει προτείνει στις χώρες – μέλη της Ε.Ε. να μπει ετήσιο πλαφόν επιδότησης τα 100.000 ευρώ για μεγάλες εκμεταλλεύσεις, ενώ υπάρχει και η σκέψη να μεγαλώσει η σύγκλιση των στρεμματικών ενισχύσεων, καθώς σύμφωνα με τη σημερινή ΚΑΠ ξεκινούν από 11.8€ και ανέρχονται έως και 60€, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει από 13 έως και 24 ευρώ το στρέμμα. Παράλληλα υπάρχει η σκέψη να δίδονται απλοποιημένα οι επιδοτήσεις με βάση το δηλωθέν εισόδημα το οποίο θα υπολογίζεται από τις δηλώσεις ΟΣΔΕ και τα τιμολόγια που «κόβει» ο παραγωγός, πάντα έπειτα από διοικητικούς, αλλά και διασταυρωτικούς ελέγχους με αυτοψίες.
Μέσω αυτής της πρότασης η Κομισιόν θέλει να κατευθύνει πόρους προς Νέους Αγρότες και ειδικά προς γυναίκες αγρότισσες, ενώ η σκέψη για πλαφόν στις μεγάλες εκμεταλλεύσεις έχει ως στόχο τη στήριξη των μικρομεσαίων αγροτών.
Αυτό δεν είναι ακριβές τι μπορεί να σημαίνει για την Ελλάδα, καθώς τα όρια θα καθοριστούν με βάση τις περισσότερες χώρες οι οποίες στηρίζονται κατά βάση στις μεγάλες εκμεταλλεύσεις.
Αντιδράσεις Υπουργών Γεωργίας για την περικοπή προς συνταξιούχους
Η Κομισιόν προσπαθεί να βρει τη σωστή λύση στη διαδοχή γενεών που εξελίσσεται σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα πανευρωπαϊκά. Η πρότασή της κάνει λόγο για περικοπή ή και πλήρη κατάργηση επιδοτήσεων στις ηλικίες μετά τη συνταξιοδότηση, κάτι που για την Ελλάδα θα σημάνει την καταστροφή χιλιάδων ανθρώπων οι οποίοι θα αναγκαστούν να ζήσουν με 400-500€ τον μήνα. Ωστόσο η Επιτροπή έχει βρει απέναντί της τους Υπουργούς οι οποίοι στο πρόσφατο Συμβούλιό τους άναψαν «κόκκινο» φως στο σχέδιο αυτό.
Είναι χαρακτηριστικό πως χώρες όπως η Τσεχία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Ουγγαρία και η Δανία αντέδρασαν σε όλα τα παραπάνω σχέδια της Κομισιόν, λέγοντας ότι δε διασφαλίζεται η ευελιξία με βάση εθνικές ιδιαιτερότητες και αυτό θα επιφέρει πλήγμα στις αγροτικές οικονομίες τους. Ενάντια στο πλαφόν τάχθηκαν και οι Ισπανία, Πορτογαλία, Μάλτα και Ρουμανία υπογραμμίζοντας ότι θα ωθήσει σε εγκατάλειψη της γης, ενώ αντίθετα υπέρ τάχθηκε η Ολλανδία.
Μείωση Βασικής και Άμεσων Ενισχύσεων – Αύξηση Συνδεδεμένων και Επενδυτικών
Από τα μέχρι στιγμής δεδομένα και με το πλάνο «επιδότηση από 13 έως και 24 ευρώ το στρέμμα» προκύπτει δραστική μείωση της Βασικής και των άμεσων Ενισχύσεων, με ταυτόχρονη αύξηση των Συνδεδεμένων.
Εκεί που σίγουρα θα πραγματοποιηθεί ριζική αλλαγή και στροφή είναι τα τομεακά προγράμματα που έχουν να κάνουν με επενδύσεις, όπως Σχέδια Βελτίωσης και άλλες τέτοιου ενισχύσεις. Η Ε.Ε. θέλει να δράσει με βάση το Ολλανδικό μοντέλο, ωστόσο κάτι τέτοιο δεν είναι πανευρωπαϊκά εφικτό καθώς είναι μια χώρα με συγκεντρωμένη την παραγωγή σε πολύ λίγους ιδιοκτήτες οι οποίοι μπορούν να πραγματοποιούν τακτικά αναβάθμιση προϊόντων και υπηρεσιών, κάτι το οποίο δε μπορεί να υπηρετηθεί από χώρες όπως η Ελλάδα.
Η μετάβαση σε ένα πιο δίκαιο μοντέλο επιδοτήσεων είναι μια πολύ σύνθετη διαδικασία γεμάτη πολιτικές ισορροπίες, με τη σχετική συζήτηση να συνεχίζεται μέχρι και το δεύτερο εξάμηνο του 2027 οπότε και θα ληφθούν οι αποφάσεις για τη νέα εποχή στον πρωτογενή τομέα. Πάντως είναι ανάγκη η σημερινή κατάσταση να ανατραπεί, καθώς το 50% των επιδοτήσεων πηγαίνει μόλις προς το 5% των παραγωγών, ευνοώντας τις μεγάλες επιχειρήσεις του πρωτογενούς τομέα.
Απόσπασμα από τις δηλώσεις του αρμόδιου Επιτρόπου Χάνσεν:
«Το δημόσιο χρήμα χρησιμοποιείται για τη στήριξη εκείνων που έχουν περισσότερο ανάγκη αυτή τη στήριξη.
Είναι δύσκολο να εξηγήσει κανείς γιατί ένας αγρότης σε ένα κράτος-μέλος υπόκειται σε ανώτατο όριο ενισχύσεων, ενώ ένας παρόμοιος αγρότης σε γειτονικό κράτος-μέλος λαμβάνει αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ».