Από την εφημερίδα Έλληνας Αγρότης που κυκλοφορεί
Την εμπνεύστηκε και την πρότεινε το 1924 ο Αυστριακός φιλόσοφος Rudolf Steiner και εστιάζει στην ποιότητα παρά στην ποσότητα
ΤΟΥ ΣΑΚΗ ΤΡΕΧΑ
sakis.trexas@protonmail.com
Η βιοδυναμική είναι μια σχολή βιολογικής γεωργίας που λαμβάνει υπόψη τις δυνάμεις που δρουν από το σύμπαν πάνω στα φυτά όσο και στους ανθρώπους. Οι αγρότες που ασχολούνται με αυτή τη μέθοδο γεωργίας είναι παράλληλα φιλόσοφοι.
Για κάποιον που καλλιεργεί, αυτό που χρειάζεται είναι να πάψει να κάνει κακό στη γη. Να σταματήσει να χρησιμοποιεί φυτοφάρμακα και λιπάσματα, κάτι που πολύς κόσμος έχει καταλάβει πια – και αναφερόμαστε στη βιολογική γεωργία. Η βιολογική όμως δεν είναι το τέλος του ταξιδιού. Το επόμενο στάδιο είναι να καλλιεργήσεις τη γη και να αισθάνεσαι την ενότητα ανάμεσα σε σένα, στο έδαφος και σε όλα τα ζωντανά πλάσματα πάνω της, ακόμη και στα έντομα.
Με τη σωστή εφαρμογή της βιοδυναμικής γεωργίας αυξάνονται οι αποδόσεις. Στη συμβατική γεωργία χρησιμοποιούνται μεγάλες ποσότητες συνθετικών λιπασμάτων και χημικών ουσιών για την καταπολέμηση ασθενειών, με στόχο την αύξηση της παραγωγής. Ομως, τα εδάφη δεν έχουν πια την ικανότητα να συγκρατούν θρεπτικές ουσίες και νερό, λόγω των εντατικών καλλιεργειών. Ετσι, μεγάλες ποσότητες λιπασμάτων καταλήγουν στον υδροφόρο ορίζοντα, και με αυτόν τον τρόπο διαταράσσεται όλο το σύστημα της χλωρίδας και της πανίδας.
Η βιολογική και η βιοδυναμική καλλιέργεια είναι πιο κοντά στην παραδοσιακή καλλιέργεια, καθώς σέβονται το περιβάλλον, περιορίζοντας στο ελάχιστο τη χρήση εξωτερικών εισροών (φυτοφάρμακα, εντομοκτόνα, συνθετικά λιπάσματα). Εστιάζουν στην ποιότητα παρά στην ποσότητα. Επίσης, καθώς οι διαδικασίες συνήθως είναι μη αυτοματοποιημένες, προσφέρουν θέσεις εργασίας.
Η βιοδυναμική καλλιέργεια, όμως, πάει ένα βήμα παραπέρα. Για να λιπάνουμε, για παράδειγμα, 10 στρέμματα γης στη βιολογική γεωργία, χρειάζεται να φέρουμε ένα φορτηγό με 12-15 τόνους κοπριά. Στη βιοδυναμική χρησιμοποιούμε για τον σκοπό αυτόν ελάχιστη ποσότητα κοπριάς. Αυτό είναι εφικτό με τη φυσική θρέψη του εδάφους από το χούμους (πλούσια οργανική ουσία, που σχηματίζεται από την αποσύνθεση φυτικών και ζωικών υπολειμμάτων). Επίσης, ενεργοποιούμε το έδαφος και το φυτό με τα ειδικά βιοδυναμικά φυσικά σκευάσματα. Ακόμα, με τη σύνδεση του φυτού με το αρχέτυπό έχουμε αύξηση στις αποδόσεις και βελτίωση του σχήματος και του χρωματισμού του καρπού.
Οταν η συμβατική χρησιμοποιεί διαλυτά λιπάσματα, όπως η αμμωνία (αλλά και η βιολογική, όταν καταφεύγει σε αντίστοιχα διαλυτά οργανικά σκευάσματα), τότε υποχρεώνουμε το φυτό να «φάει» ακόμα και όταν απλώς θέλει να «πιει». Τότε, το φυτό «φουσκώνει» χωρίς να προλαβαίνει να τροφοδοτήσει τα κύτταρά του με τις αντίστοιχες βιταμίνες, ιχνοστοιχεία και αντιοξειδωτικά. Αντίθετα, στη βιοδυναμική, το μέλημά μας είναι να δημιουργήσουμε άφθονο χούμους στο έδαφος. Από αυτό, το φυτό τρέφεται ενεργά με τις ρίζες του, παίρνοντας ό,τι θέλει, όταν το θέλει.
Κτηνοτροφία: Αντιμετωπίζει τα ζώα με σεβασμό
Στη βιοδυναμική κτηνοτροφία, πολύ μεγάλη σημασία έχουν η ευρωστία, η συνολική υγεία των ζώων και ο σεβασμός σε αυτά. Στις αγελάδες κρατούν τα κέρατα – δεν κόβονται, όπως πολύ συχνά γίνεται στη συμβατική και βιολογική κτηνοτροφία. Επίσης, τα κοτόπουλα διατηρούν το ράμφος τους. Κάθε μέρος του ζώου εξυπηρετεί μια σημαντική φυσική λειτουργία. Οι βιοδυναμικοί παραγωγοί φροντίζουν τα οικόσιτα ζώα με τρόπους που υποστηρίζουν την υγεία τους και την πλήρη έκφραση της φύσης τους. Στα ζώα δίνεται τροφή κατάλληλη για το πεπτικό τους σύστημα και δεν τρέφονται ποτέ με ζωικά υποπροϊόντα. Τα μοσχάρια, τα αρνιά και τα κατσίκια εκτρέφονται με το γάλα του κοπαδιού και όχι με υποκατάστατο γάλακτος. Ολα τα ζώα έχουν πρόσβαση στην ύπαιθρο και σε ζωοτροφές ελεύθερης βοσκής, καθώς και άφθονο χώρο να κυκλοφορούν ελεύθερα. Τουλάχιστον το 50% των ζωοτροφών καλλιεργείται στο αγρόκτημα. Τα βιοδυναμικά αγροκτήματα έχουν στόχο να φέρουν κοντά τα φυτά, τα ζώα και το έδαφος.
ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ
Η Ελλάδα στο επίκεντρο της ποιοτικής τροφής
Το Ινστιτούτο Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ φιλοξένησε στην Ελλάδα δύο διεθνείς συναντήσεις, συγκεντρώνοντας κορυφαίους παραγωγούς και οργανισμούς
Στη βιοδυναμική γεωργία, το αγρόκτημα θεωρείται ζωντανός οργανισμός και οι βιοδυναμικοί αγρότες εργάζονται σε αρμονία με τη φύση. Στο κέντρο βρίσκεται ο άνθρωπος και η ανάγκη για ποιοτική τροφή. Κάθε στοιχείο, μικροοργανισμός του εδάφους και το νερό έχουν καθοριστική σημασία. Η ισορροπία και η αρμονική αλληλεπίδραση μεταξύ όλων των στοιχείων που συντελούν στη φάρμα παίζουν σημαντικό ρόλο στην ευεξία του συστήματος.
Το Ινστιτούτο Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ φιλοξένησε στην Ελλάδα δύο διεθνείς συναντήσεις, συγκεντρώνοντας κορυφαίους παραγωγούς και οργανισμούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Συγκεκριμένα, το ινστιτούτο φιλοξένησε στην Πελοπόννησο, από τις 20 έως τις 23 Οκτωβρίου 2025, τη συνάντηση του Εποπτικού Συμβουλίου (Supervisory Board) και της Εκτελεστικής Ομάδας (Executive Team) της Διεθνούς Ομοσπονδίας Βιοδυναμικής Γεωργίας – Biodynamic Federation Demeter International (BFDI). Η BFDI είναι η οργάνωση-ομπρέλα για όλους τους βιοδυναμικούς συλλόγους παγκοσμίως, σε 36 χώρες, και χειρίζεται την πιστοποίηση Demeter για εξαγωγές.
Αμέσως μετά, από τις 23 έως τις 26 Οκτωβρίου 2025, έλαβε χώρα η συνάντηση της ομάδας «Circle of Representatives» στην Αρχαία Κόρινθο, συγκεντρώνοντας 32 βιοδυναμικούς παραγωγούς από όλο τον κόσμο. Ενα από τα πιο σημαντικά σημεία του προγράμματος ήταν η επίσκεψη στο βιοδυναμικό αγρόκτημα της οικογένειας Κοντογιάννη (Κontogiannis Family) στην Κόρινθο. Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να δουν από κοντά πώς εφαρμόζονται οι αρχές της βιοδυναμικής γεωργίας σε ένα ελληνικό αγρόκτημα και να ανταλλάξουν γνώσεις και εμπειρίες με τους Ελληνες παραγωγούς. Αυτή η αλληλεπίδραση αναμένεται να αποτελέσει πηγή έμπνευσης και να ενθαρρύνει την περαιτέρω συνεργασία.
Οι συναντήσεις αποτελούν εξαιρετικές ευκαιρίες προώθησης μιας πιο ισχυρής και συνεργατικής βιοδυναμικής κοινότητας στην Ελλάδα. Οι δύο οργανισμοί συνεργάζονται στενά και ενδιαφέρονται να υποστηρίξουν πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη του βιοδυναμικού κινήματος στην Ελλάδα.
Η Petra Derzken, υπεύθυνη μελών του BFDI, συναντήθηκε με Ελληνες παραγωγούς ενδιαφερόμενους για τη βιοδυναμική γεωργία. Σκοπός ήταν να συζητηθεί η βιοδυναμική γεωργία στην Ελλάδα και μελλοντικά να σχηματιστεί μια ομάδα εργασίας, με σκοπό την ενίσχυση και την ενδυνάμωση της βιοδυναμικής κοινότητας στην Ελλάδα, με απώτερο στόχο την ίδρυση ενός ελληνικού συλλόγου βιοδυναμικής γεωργίας. Το πρώτο και βασικό βήμα είναι η εδραίωση της συνεργασίας μεταξύ των παραγωγών, μέσα από τη γνωριμία, την ανταλλαγή απόψεων και τον καθορισμό ενός κοινού σκοπού.
Στη συνέχεια έγινε ένα πρακτικό σεμινάριο βιοδυναμικής γεωργίας, το οποίο συνδιοργανώθηκε από το Wanderschule και το ινστιτούτο. Το σεμινάριο πραγματοποιήθηκε στο χωριό Μαψός, στην Κόρινθο, σε συνεργασία με το βιοδυναμικό αγρόκτημα «Kontogiannis Family». Το Wanderschule έχει κεντρικό σκοπό να λειτουργήσει ως πυλώνας υποστήριξης για μια ευρεία γκάμα αποδεκτών, από μεμονωμένα άτομα μέχρι αγροκτήματα, κοινότητες και οργανισμούς.
To ελληνικό αγρόκτημα της οικογένειας Κοντογιάννη
Το αγρόκτημα της οικογένειας Κοντογιάννη εστιάζει στη βιοδυναμική γεωργία και μεταποίηση, σε πλήρη αρμονία με τη φύση. Καλλιεργεί ελιές, αμπέλια, αμυγδαλιές και βότανα. Οινοποιεί αποκλειστικά γηγενείς ποικιλίες με ελάχιστες παρεμβάσεις και εστιάζει στη διατήρηση του οικοσυστήματος, καθώς και στη συνέχεια και ανάπτυξη της φυτικής και καλλιεργητικής μας κληρονομιάς. Οπως ανέφεραν στον «Ε.Α.», «ξεκινήσαμε να εφαρμόζουμε βιοδυναμικές πρακτικές το 2006, έπειτα από μια μακρά αναζήτηση. Η βιοδυναμική γεωργία είναι η ολιστική αγροοικολογική προσέγγιση στην καλλιέργεια της γης. Ο άνθρωπος καλλιεργητής δεν είναι το κέντρο του σύμπαντος, αλλά λειτουργεί σε πλήρη αρμονία με το έδαφος, τα φυτά, τα ζώα, το σύμπαν και τα στοιχεία της φύσης».