Από την εφημερίδα Έλληνας Αγρότης που κυκλοφορεί
Επιστολή στην κυβέρνηση με όσα πρέπει να γίνουν για βιώσιμο πρωτογενή τομέα – Πως θα κλείσει η πληγή των παράνομων επιδοτήσεων σε γεωργία και κτηνοτροφία – Να δοθεί βάρος στους ενεργούς παραγωγούς
Προτάσεις με τις οποίες θα «αλλάξει πρόσωπο» ο πρωτογενής τομέας κατέθεσε με επιστολή της στην κυβέρνηση η ΕΘΕΑΣ (Εθνική Ενωση Αγροτικών Συνεταιρισμών), για αλλαγές στο Στρατηγικό Σχέδιο Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΣΣ-ΚΑΠ) για την περίοδο 2026-2027, για την αποφυγή περαιτέρω απώλειας και υποαξιοποίησης των ενισχύσεων από τους παραγωγικούς αγρότες.
Στην επιστολή αναφέρουν: «Οι εξελίξεις το τελευταίο εξάμηνο του 2025, με βάση τα δεδομένα των παραγωγών καθώς και των συνεταιρισμών μελών μας, έχουν δημιουργήσει πλέον την άποψη ότι η εξέλιξη της εφαρμογής του Εθνικού ΣΣ-ΚΑΠ 2023-2027 υπολείπεται των αναγκών των παραγωγικών παραγωγών. Ανάγκη των παραγωγικών παραγωγών και της παραγωγής είναι η πλήρης αξιοποίηση των ενισχύσεων για την ενίσχυση του παραγωγικού αποτελέσματος του πρωτογενούς αλλά και του αγροδιατροφικού τομέα συνολικά στη χώρα μας. Δεν χρησιμοποιούμε τον όρο “πλήρης απορρόφηση των πόρων”, διότι για εμάς προέχει, πέραν της απορρόφησης, και η αξιοποίησή τους για παραγωγικό, οικονομικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό αποτέλεσμα στην ύπαιθρο. Για να αποτιμηθεί αυτό, θα έπρεπε, πέρα από την εμπειρική προσέγγιση των προβλημάτων που βιώνουν οι αγρότες, να υπάρχει διαφάνεια για τη χρήση τους μέσα από ένα ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα, από το οποίο να αντλούνται στοιχεία από τους φορείς, πράγμα που, βάσει των προβλημάτων του ΟΣΔΕ, δεν υπάρχει.
Τα σοβαρά θέματα των οικολογικών σχημάτων, των βιολογικών καλλιεργειών, της απουσίας των διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης, της έλλειψης ενδιαφέροντος από τους νέους για είσοδο στη γεωργία, καθώς και της πενιχρής διάθεσης πόρων για την ενίσχυση ενεργητικών πρακτικών προστασίας από την κλιματική κρίση οδηγούν στην άμεση ανάγκη τροποποίησης. Ενδεικτικά, η μη αξιοποίηση όλων των πόρων της βασικής ενίσχυσης είναι ένας δείκτης που επαναλαμβάνεται για 3η χρονιά και πρέπει να αλλάξει, συνοδευόμενος από μείωση του κόστους ενεργοποίησης των δικαιωμάτων, δηλαδή του ΟΣΔΕ.
Οι προτάσεις
Αλλαγή και βελτίωση του ορισμού και των προϋποθέσεων του ενεργού αγρότη:
Ο ελαστικός τρόπος με τον οποίο ορίζεται στη χώρα μας ο ενεργός αγρότης -βασικό κριτήριο με βάση τον κανονισμό για την είσπραξη ενισχύσεων-, χωρίς δηλαδή να ελέγχονται στοιχειώδεις δαπάνες για τις εισροές που χρησιμοποιεί και τα εισοδήματα που καταγράφει αντίστοιχα για αυτές τις δαπάνες, οδήγησε και εξακολουθεί να οδηγεί σε σοβαρές στρεβλώσεις και καταστρατηγήσεις στην καταβολή των ενισχύσεων (Εθνικό Απόθεμα). Η ψηφιακή καταγραφή των δαπανών και των εισοδημάτων από τις πωλήσεις γεωργικών προϊόντων πραγματοποιείται από την ΑΑΔΕ πλέον ψηφιακά και παρέχει άμεσα στις υπηρεσίες τα στοιχεία για την αξιολόγηση κατάλληλων κριτηρίων που θα τεθούν για τον ασφαλή χαρακτηρισμό κάποιου ως ενεργού αγρότη. Ετσι, ο ορισμός του ενεργού αγρότη πρέπει να αλλάξει άμεσα, ώστε οι ενισχύσεις να προορίζονται για τους όντως ενεργούς. Ενας επιπλέον λόγος για αυτή την άμεση αλλαγή είναι ότι το θέμα του ενεργού αγρότη θα αποτελέσει ένα από τα βασικά θέματα των αλλαγών της ΚΑΠ μετά το 2027.
Καταγραφή ζώων
Αλλαγή του συστήματος σήμανσης και καταγραφής των ζώων και πλήρης αναμόρφωση του συστήματος της Κτηνιατρικής Βάσης Δεδομένων:
Υφίσταται πρόβλημα μη ανταπόκρισης των στοιχείων, δηλαδή της σημαντικής αναντιστοιχίας των ζώων που φαίνεται ονομαστικά και τηρούνται μόνο στην Κτηνιατρική Βάση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Το υπάρχον σύστημα όχι μόνο στρέβλωσε και στρεβλώνει την καταβολή ενισχύσεων σε κτηνοτρόφους, αλλά αποτελεί αίτιο για δύο άλλα αρνητικά στοιχεία για τους Ελληνες παραγωγικούς κτηνοτρόφους με δυσμενή αποτελέσματα. Το ένα είναι η ευκολία των ελληνοποιήσεων ζώων που εισάγονται και το άλλο είναι η αδυναμία αποτελεσματικού ελέγχου και εφαρμογής μεθόδων περιορισμού των ζωονόσων. Η ψηφιακή τεχνολογία παρέχει πλέον αποτελεσματικά και προσιτά μέσα για τη σωστή σήμανση όλων των ζώων, καθώς και μεθόδους αποτελεσματικού ελέγχου της διακίνησής τους και των προϊόντων που παράγουν (γάλα και κρέας). Επειδή το θέμα αυτό είναι κομβικής σημασίας για την επιβίωση των παραγωγικών κτηνοτρόφων, πρέπει να αναληφθεί πρωτοβουλία με χρηματοδότηση από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την καθολική σήμανση και καταγραφή όλων των ζώων με νέο, αποτελεσματικό τρόπο. Αυτοί που θα αρνηθούν την εφαρμογή του δεν θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στις ενισχύσεις. Επιπλέον, για τον έλεγχο των στοιχείων των ζώων θα πρέπει να γίνονται και διασταυρωτικοί έλεγχοι για την αγορά αντίστοιχων ελάχιστων ζωοτροφών, ανάλογα με το είδος και την κατηγορία της κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης, και φυσικά με τις ποσότητες πώλησης των ζωικών προϊόντων που παράγει ή αξιοποιεί.
Οι επισημάνσεις για οικολογικά σχήματα και καλλιέργειες
Από τον Μάρτιο του 2024 έχουμε επισημάνει τις αδυναμίες και τις στρεβλώσεις εφαρμογής των οικολογικών σχημάτων, και την αφαίρεση (κλοπή) σημαντικών ποσών ενισχύσεων που προορίζονται για τους παραγωγούς από ενδιάμεσους φορείς. Μία από αυτές τις στρεβλώσεις ήταν η ανισοκατανομή και η μη πρόσβαση όλων των δικαιούχων στα οικολογικά σχήματα. Η άλλη ήταν, όπως αποδείχθηκε πρόσφατα, η προμήθεια από ΚΥΔ και φορείς πιστοποίησης και προμήθειας εισροών και υπηρεσιών μη έγκυρων παραστατικών, πιστοποιητικών, καθώς και σκευασμάτων, που δημιουργούν, πέραν της απώλειας ενισχύσεων, και περαιτέρω ποινές για τους αγρότες που τα προσκόμισαν.
Επανερχόμενοι, προτείνουμε την άμεση υιοθέτηση ομαδοποιημένων οικολογικών σχημάτων για τις τρεις κατηγορίες καλλιεργειών, τις αροτραίες, τις δενδρώδεις και την κτηνοτροφία, ώστε να υπάρξει ισορροπία στην πρόσβαση και την κατανομή πόρων, δίχως επιπλέον επιβαρύνσεις των αγροτών.
Αροτραίες
Πρέπει να εισαχθεί ένα αναλογικά ίδιας περίπου περιβαλλοντικής αξίας μέτρο, αυτό της εφαρμογής συστήματος τριετούς αμειψισποράς. Η παρέμβαση αυτή έχει καθαρά οικολογικό χαρακτήρα, αφού είναι αγρονομικά γνωστό ότι η εφαρμογή αμειψισπορών (ορθολογικά σχεδιασμένων) συμβάλλει στη βελτίωση της γονιμότητας του εδάφους (μείωση της χρήσης χημικών λιπασμάτων) και στον περιορισμό της προσβολής των φυτών από ασθένειες και έντομα, με αποτέλεσμα τη μείωση χρήσης χημικών φυτοπροστατευτικών. Η παρέμβαση αυτή μπορεί να συνδυαστεί και με την κτηνοτροφία, όταν τα ζώα καταναλώνουν ζωοτροφές που παράγονται από τις αμειψισπορές.
Προϋπόθεση για την αποτελεσματική εφαρμογή της παρέμβασης είναι η διατήρηση σταθερής αρίθμησης των πολυγώνων των αγροτεμαχίων στο ΟΣΔΕ από έτος σε έτος. Μόνο τότε θα είναι εφικτός ο εύκολος και καθολικός έλεγχος της εφαρμογής μέσω δορυφορικών εικόνων, όπως ήδη συμβαίνει σε άλλες χώρες για τα οικολογικά σχήματα.
Δενδρώδεις
Μετά την αλλαγή του τρόπου εφαρμογής της παρέμβασης Π1-31.9 – «Διατήρηση μεθόδων βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας των οικολογικών σχημάτων» κρίνεται αναγκαία η αύξηση και προσαρμογή των σχετικών προϋπολογισμών. Οι ενισχύσεις θα πρέπει να κατευθύνονται στις παρεμβάσεις όπου οι παραγωγοί εφαρμόζουν με επιτυχία πρακτικές μείωσης της χρήσης φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, στηριζόμενοι αποκλειστικά σε ψηφιακά παραστατικά και τεκμηριωμένο έλεγχο της μεθόδου εφαρμογής.
Η εφαρμογή αυτών των πρακτικών θα πρέπει να ενισχύεται στο πλαίσιο ομάδων παραγωγών ή συνεταιρισμών, προκειμένου να επιτευχθεί περιβαλλοντικό όφελος σε τοπικό επίπεδο.
Επιτακτική η ανάγκη παρεμβάσεων για βοσκοτόπους και καλλιέργειες
Μετά την αλλαγή του τρόπου εφαρμογής της παρέμβασης Π1-31.9 – «Διατήρηση μεθόδων βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας των οικολογικών σχημάτων», κρίνεται επιτακτική η ανάγκη να εισαχθεί άμεσα ένα σημαντικό μέτρο που κακώς παραλείφθηκε εξαρχής: η αμοιβή των κτηνοτρόφων για τη βόσκηση περιδασικών ή ακόμη και υπό όρους δασικών περιοχών, για την αξιοποίηση της βιομάζας της ποώδους (χόρτα) και χαμηλής ξυλώδους βλάστησης για ζωοτροφή, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην προστασία των δασικών εκτάσεων από τον κίνδυνο πυρκαγιών.
Η υλοποίησή του μπορεί να ξεκινήσει άμεσα, από το 2026, με την εφαρμογή κατάλληλης ψηφιακής σήμανσης και την εκπόνηση από τους κτηνοτροφικούς συνεταιρισμούς προσωρινών διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης.
Επικουρικά με τις αλλαγές των οικολογικών σχημάτων που είναι αναγκαίες, θα θέλαμε να επανέλθουμε στον αποκλεισμό των συνεταιρισμών από τις γεωργικές συμβουλές, που θεωρούμε αδικαιολόγητο και που συνετέλεσε στην κακή προώθηση των οικολογικών σχημάτων από τα ΚΥΔ και τους άλλους συμβουλευτικούς παρόχους, υπηρεσιών και υλικών. Θεωρούμε ότι αυτός ο αδικαιολόγητος αποκλεισμός πρέπει να διορθωθεί. Οι βιολογικές καλλιέργειες να μεταφερθούν στο 2ο Πυλώνα, μια και έχουν νόημα ως μακροχρόνιες δεσμεύσεις. Αποδείχθηκε τελικά ότι είναι λανθασμένη και συνάμα μη ρεαλιστική η μεταφορά των βιολογικών καλλιεργειών στον Πυλώνα Ι με αφορμή τα οικολογικά σχήματα. Η διαδικασία αυτή πρέπει να επανέλθει στον Πυλώνα ΙΙ, όπου μακροχρόνιοι καλλιεργητές βιολογικών προϊόντων έχουν δημιουργήσει υποδομές.
Με την αναθεώρηση της ΚΑΠ 2023-2027 δεν έγινε καμία βελτίωση των ενισχύσεων. Ομως, αυτό σημαίνει ότι έμεινε εκτός του ΣΣΚΑΠ η ενίσχυση της εισόδου των νέων αγροτών λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Επίσης, δεν λήφθηκε καθόλου υπόψη στον σχεδιασμό ότι περίπου το 30%-35% αυτών που εντάσσονται στο καθεστώς των νέων γεωργών εγκαταλείπει μόλις τελειώσουν οι νομικές του υποχρεώσεις, δηλαδή σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ η μικρή μερίδα εκείνων που παραμένουν υπολειτουργεί τις εκμεταλλεύσεις του».
Κτηνιατρική βάση δεδομένων
Αλλαγή του συστήματος σήμανσης και καταγραφής των ζώων, και πλήρης αναμόρφωση του συστήματος της Κτηνιατρικής Βάσης Δεδομένων
Οι ενεργοί αγρότες
Ο ελαστικός τρόπος με τον οποίο ορίζεται στη χώρα μας ο ενεργός αγρότης οδηγεί σε σοβαρές στρεβλώσεις στην καταβολή των ενισχύσεων.
Οι ενισχύσεις
Οι ενισχύσεις θα πρέπει να κατευθύνονται στις παρεμβάσεις όπου οι παραγωγοί εφαρμόζουν με επιτυχία πρακτικές μείωσης φυτοφαρμάκων – λιπασμάτων.
ΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΥΞΗΘΟΥΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΘΟΥΝ ΣΤΗ ΖΗΤΗΣΗ
Μέτρα προστασίας από την κλιματική κρίση
Πρέπει να αναζητηθούν και τρόποι προστασίας των ζώων από τις ζωονόσους, με βάση οργανωμένα προγράμματα προστασίας από τους κτηνοτροφικούς συνεταιρισμούς και τις ομάδες κτηνοτρόφων
Οι πόροι που αφορούν, στο πλαίσια του ΣΣ-ΚΑΠ 2023-2027, την ενεργητική προστασία από την κλιματική κρίση και τις ζημιές που προκαλεί όλο και πιο συχνά στη γεωργική παραγωγή πρέπει να αυξηθούν κατάλληλα για να ανταποκριθούν στη ζήτηση που υπάρχει, ειδικά στις δενδρώδεις καλλιέργειες. Η καθυστέρηση αλλαγών του κανονισμού του ΕΛΓΑ και οι πρόσφατες καταστροφές από ακραία καιρικά φαινόμενα πρέπει να δώσουν την ευκαιρία στους κατόχους εκμεταλλεύσεων που έχουν την πρόθεση και τους ίδιους πόρους να προστατεύσουν τις επενδύσεις τους και το φυτικό και ζωικό κεφάλαιο από τους κινδύνους αυτούς, για να εξασφαλίσουν το εισόδημά τους. Εδώ πρέπει να αναζητηθούν και τρόποι προστασίας των ζώων από τις ζωονόσους με βάση οργανωμένα προγράμματα προστασίας από τους κτηνοτροφικούς συνεταιρισμούς και τις ομάδες κτηνοτρόφων.
Διόρθωση των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης των παραγωγικών παραγωγών από τις αδικαιολόγητες μειώσεις παράτυπης κατανομής εθνικού Αποθέματος
«Με βάση την ανακοίνωση του ΥΠΑΑΤ της 25ης Ιουνίου 2025 για την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών από όσους αποδειχθεί ότι τα έλαβαν παράτυπα ή παράνομα, σημειώνεται ότι δεν έχει διευκρινιστεί τι θα ακολουθήσει για τους υπόλοιπους πραγματικούς παραγωγούς που επλήγησαν από αυτή την κατάσταση. Η ζημία που έχουν υποστεί είναι ουσιαστικά ανεπανόρθωτη και αφορά εκατοντάδες χιλιάδες πραγματικούς και ενεργούς αγρότες, οι οποίοι εξακολουθούν -και θα εξακολουθήσουν μέχρι τη λήξη της παρούσας προγραμματικής περιόδου του ΣΣ-ΚΑΠ (2025-2027)- να λαμβάνουν μειωμένες ενισχύσεις, λόγω της στρεβλής κατανομής των προηγούμενων ετών. Η ΕΘΕΑΣ με το έγγραφό της της 1ης Ιουλίου 2025 προς το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τη Διαχειριστική Αρχή και τον ΟΠΕΚΕΠΕ έχει προτείνει εξειδικευμένες προτάσεις προκειμένου να επιστραφεί κατά το δυνατόν ένα μέρος των παράνομων μειώσεων που έχουν υποστεί τα τελευταία χρόνια οι Ελληνες παραγωγοί, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει απάντηση.
Οι τρεις προτάσεις συνοπτικά αφορούν τα εξής:
-Διόρθωση της γραμμικής μείωσης των δικαιωμάτων από το 2022, κατά το ύψος των δικαιωμάτων εθνικού αποθέματος που θα ανακληθούν ως μη ορθά κατανεμηθέντα.
-Διόρθωση των τιμών ενίσχυσης οικολογικών σχημάτων και συνδεδεμένων από τις ακυρώσεις δικαιολογητικών.
-Χειρισμός των αχρεωστήτως για τις περιπτώσεις που οι δικαιούχοι παραγωγοί έχουν έμμεσα ή άμεσα εκχωρήσει μέσω συμφωνίας ή πάγιας εντολής ποσά σε τρίτους, μελετητές, ΚΥΔ, συμβούλους, πιστοποιητικούς φορείς.
Θεωρώντας το θέμα αυτό πολύ σοβαρό, πιστεύουμε ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων πρέπει να το θέσουν στις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ώστε να υπάρξει ο κατάλληλος τρόπος. Αυτό, γιατί τα αχρεώστητα που θα εισπραχθούν τώρα από όσους δεν τα δικαιούνται δεν αναδιανέμονται για να διορθωθούν οι αδικαιολόγητες μειώσεις στους παραγωγικούς αγρότες, αλλά επιστρέφονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι παραγωγοί που υπέστησαν τις αδικαιολόγητες μειώσεις θα συνεχίσουν για τα έτη 2024, 2025, 2026 και 2027 να λαμβάνουν μειωμένες ενισχύσεις – και αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί, επειδή η ζημιά είναι μεγάλη.
Αναμένοντας την απάντησή σας για τις προτάσεις που καταθέτουμε για την ανάγκη τροποποίησης του Εθνικού ΣΣ-ΚΑΠ 2023-2027 για τα δύο επόμενα έτη, είμαστε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνιση σας είναι αναγκαία, καθώς και για συνάντηση με τις αρμόδιες υπηρεσίες σας για περαιτέρω εξειδίκευση».
Νεοεισερχόμενοι αγρότες: Ενα μέτρο που αφέθηκε στην τύχη του
Το θέμα της ένταξης των νέων αγροτών πάντα προκαλούσε αντιδράσεις και δεν είχε ποτέ ουσιαστικά αποτελέσματα, καθώς μέχρι τώρα όλα είχαν αφεθεί σε τυπικές γραφειοκρατικές πρακτικές, οι οποίες δεν άνοιξαν νέους δρόμους για τον πρωτογενή τομέα και δεν εξασφάλισαν τη συνέχιση της απασχόλησης στην ύπαιθρο. Αν και η σωστή εφαρμογή του μέτρου θα είχε αντίκτυπο και στο Δημογραφικό, όλα αφέθηκαν στην τύχη τους, χωρίς ελέγχους και κεντρικό σχεδιασμό.
Η ΕΘΕΑΣ υποστηρίζει ότι ο τρόπος λειτουργίας της ένταξης των νέων στο πρόγραμμα των νέων αγροτών δεν εξυπηρετεί τη μακροχρόνια ανταγωνιστικότητα της εκμετάλλευσης, καθώς είναι αργό κατά την υλοποίηση και κοστοβόρο στην παρακολούθηση για τους νέους, ένεκα της γραφειοκρατίας. Το πρόβλημα της λανθασμένης προσέγγισης του τρόπου καταβολής φαίνεται από τον τρόπο καταβολής της αναδιανεμητικής ενίσχυσης, όπου, ενώ κατά μέσο όρο η ενίσχυση για τους νέους είναι 6-7 ευρώ το στρέμμα, στην αναδιανεμητική η ενίσχυση είναι τριπλάσια, περίπου 18-20 ευρώ το στρέμμα. Μάλιστα, πάνω από το 50% των νέων και νεοεισερχομένων μένει εκτός αναδιανεμητικής. Επομένως, ένα ουσιαστικό διαρθρωτικό μέτρο, που είναι η ενίσχυση των νέων και νεοεισερχομένων, έμεινε εκτός ουσιαστικού σχεδιασμού και χρειάζεται αναθεώρηση ώστε η ενίσχυση να είναι πολλαπλή και πιο μακροχρόνια (7 έτη τουλάχιστον) για την επίτευξη βιωσιμότητας.
ΠΛΗΓΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΔΙΕΞΟΔΟ ΣΤΟ ΟΣΔΕ 2025
Οι καταβολές στους παραγωγικούς αγρότες
Η ομαλή καταβολή των ενισχύσεων συνιστά προϋπόθεση, προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις ανάγκες και τις απαιτήσεις της παραγωγικής διαδικασίας
Με δεύτερη επιστολή της, η ΕΘΕΑΣ στέκεται ιδιαίτερα στο πλήγμα που έχουν δεχτεί οι παραγωγικοί αγρότες από το αδιέξοδο στο ΟΣΔΕ 2025, τις εκκρεμότητες στις πληρωμές ενισχύσεων 2024 και τις αιφνιδιαστικές αλλαγές στα οικολογικά σχήματα και στις βιολογικές καλλιέργειες και εκτροφές.
Οπως επισημαίνεται, η ομαλή καταβολή των ενισχύσεων συνιστά προϋπόθεση για τους παραγωγικούς παραγωγούς προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις ανάγκες και τις απαιτήσεις της παραγωγικής διαδικασίας των εκμεταλλεύσεών τους, να αντιμετωπίσουν το αυξημένο κόστος και να διαχειριστούν τις ταμειακές ροές στο πλαίσιο ενός στοιχειώδους προγραμματισμού. Οποιαδήποτε αναστάτωση ή ανακολουθία στην καταβολή των ενισχύσεων, δεδομένου του ανελαστικού χαρακτήρα των γεωργικών εργασιών (καλλιέργεια, διατροφή των ζώων, άρδευση, συγκομιδή), δημιουργεί σοβαρά προβλήματα.
Η αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί τον τελευταίο χρόνο από τη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ, και ειδικότερα από τον Μάρτιο του 2025, προσθέτει καθημερινά νέα προβλήματα. Ως ΕΘΕΑΣ, ήδη από την αρχή της εφαρμογής του ΣΣ-ΚΑΠ 2023-2027, έχουμε επανειλημμένα και τεκμηριωμένα επισημάνει, εγγράφως και μη, τις ανωτέρω δυσλειτουργίες. Δυστυχώς, η συνεχής συσσώρευσή τους το τελευταίο διάστημα πλήττει πλέον ευθέως την παραγωγική διαδικασία και τους παραγωγικούς παραγωγούς. Συγκεκριμένα, επισημαίνουμε τα πλέον επείγοντα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα, προκειμένου να αποφευχθεί περαιτέρω επιδείνωση:
Ενδεικτικά:
-Οι αλλαγές στην επιλεξιμότητα του χαρτογραφικού υποβάθρου εν μέσω της περιόδου υποβολής αιτήσεων φέρνει σε αδιέξοδο τη συμπλήρωση των εκτάσεων ενεργοποίησης από πολλούς παραγωγούς αφού η καθυστερημένη έναρξη του ΟΣΔΕ 2025, μετά τις 30 Μαΐου, ημερομηνία κατά την οποία ο αιτών οφείλει να έχει στην κατοχή του μια έκταση, δεν επιτρέπει στους δικαιούχους να προβούν, π.χ., σε ενοικίαση συμπληρωματικών εκτάσεων και να θεωρηθούν επιλέξιμες για να αποφύγουν υποενεργοποίηση των δικαιωμάτων τους.
-Η απόδειξη της χρήσης ενός αγροτεμαχίου για λήψη ενίσχυσης, με μοναδικό στοιχείο το ΑΤΑΚ, δημιουργεί θέματα στην οριστικοποίηση των δηλώσεων, ενώ, σύμφωνα με εκτιμήσεις των συνεταιρισμών μελών μας, υπάρχουν περιοχές όπου αυτό το κριτήριο επιλεξιμότητας από μόνο του θα αφήσει εκτός ενίσχυσης σημαντικές πραγματικά καλλιεργούμενες εκτάσεις. Σε ορισμένες περιοχές το ποσοστό των εκτάσεων που θα μένει εκτός ενισχύσεων μπορεί να φτάσει το 20%, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
-Αγροτεμάχια δενδρωδών και αρόσιμων καλλιεργειών, που συνεχίζουν να καλύπτονται με φερτά υλικά από τις θεομηνίες Daniel και Elias τον Σεπτέμβριο του 2023, ενώ δηλώθηκε αρχικά ο σχετικός κωδικός, ξαφνικά αυτές τις ημέρες ο κωδικός καταργήθηκε, δημιουργώντας προβλήματα στην ενεργοποίηση δικαιωμάτων.
H καθυστερημένη έναρξη του ΟΣΔΕ 2025 έχει οδηγήσει σε μη επάρκεια αναγκαίου χρόνου για διασταυρωτικούς ελέγχους και διορθώσεις σφαλμάτων, ώστε να λάβουν το ύψος της προκαταβολής ενίσχυσης οι δικαιούχοι.
Σημαντικές καθυστερήσεις σημειώνονται στα υπόλοιπα των πληρωμών 2024. Τα κύρια προβλήματα που χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης εντοπίζονται α) σε θέματα πληρωμών που σχετίζονται με τα πιστοποιητικά των φορέων πιστοποίησης, καθώς και σε ζητήματα προώθησης ή προμήθειας εγγράφων από τα ΚΥΔ και προμηθευτές υπηρεσιών ή σκευασμάτων σε αιτούντες για τις περιπτώσεις των οικολογικών σχημάτων, β) στην απουσία οποιασδήποτε ενημέρωσης σχετικά με τους παρόχους των 49.000 παράτυπων ή προβληματικών παραστατικών, ώστε να προστατεύουν οι παραγωγοί για το 2025 από τυχόν εξαπάτηση, γ) στην απουσία ενημέρωσης σχετικά με τις αναμενόμενες επιλέξιμες πληρωμές των δικαιούχων, πριν από τις 15 Οκτωβρίου, προκειμένου να υπάρχει χρόνος για υποβολές ενστάσεων και αντικρούσεων όπου υφίσταται τεκμηρίωση.
Οικολογικά σχήματα και βιολογικές καλλιέργειες και εκτροφές
Στις 13 Αυγούστου εκδόθηκε αιφνιδιαστικά, χωρίς καμία διαβούλευση ή συνεννόηση, η τροποποιητική απόφαση με αριθμό 216840/13.8.2025 για το οικολογικό σχήμα “Π1-31.9 – Διατήρηση μεθόδων βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας”, σύμφωνα με την οποία αλλάζει το καθεστώς επιλεξιμότητας των δικαιούχων στο οικολογικό σχήμα που αφορά περίπου το 50% του προϋπολογισμού των οικολογικών σχημάτων.
Η αλλαγή αυτή έρχεται να αλλάξει το καθεστώς επιλεξιμότητας, όταν χιλιάδες δικαιούχοι έχουν ήδη προβεί το 2023 και το 2024 σε αντίστοιχες αιτήσεις με την ισχυρή παρότρυνση της Γενικής Γραμματείας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών, των αρμόδιων υπηρεσιών και πολιτικών προϊσταμένων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, του ΟΠΕΚΕΠΕ, των παρόχων πιστοποιητικών για το Οικολογικό Σχήμα “Π1-31.9 -Διατήρηση μεθόδων βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας”, καθώς και των ΚΥΔ».