ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Σύμφωνα με την επίτροπο Περιβάλλοντος, Jessika Roswall, μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει επίσημη ενημέρωση ούτε από την ελληνική ούτε από τη βουλγαρική πλευρά σχετικά με ενδεχόμενη διαφωνία
Η υπόθεση της διαχείρισης των υδάτων του ποταμού Αρδα επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, προκαλώντας έντονο προβληματισμό στον αγροτικό κόσμο του Εβρου, την ώρα που πλησιάζει η πιο κρίσιμη περίοδος για τις αρδευτικές ανάγκες των καλλιεργειών.
Του Χάρη Μπερτίδη
xarisbert@yahoo.gr
Παρά τις διαβεβαιώσεις που έχουν δοθεί από κυβερνητικά και περιφερειακά στελέχη ότι η ροή νερού από τη Βουλγαρία προς τον Εβρο θα συνεχιστεί κανονικά τα επόμενα χρόνια, νέα στοιχεία που προέκυψαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημιουργούν ένα κλίμα αβεβαιότητας και εύλογων ερωτημάτων για το κατά πόσο έχει διασφαλιστεί ουσιαστικά η συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών.
Απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς χιλιάδες στρέμματα καλλιεργειών στον βόρειο Έβρο εξαρτώνται άμεσα από τις ποσότητες νερού που διοχετεύονται από τα βουλγαρικά φράγματα μέσω του ποταμού Άρδα, ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες, όταν η ζήτηση κορυφώνεται. Αφορμή για τη νέα συζήτηση αποτέλεσε η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε ερώτηση που κατατέθηκε από τον ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ. Σάκη Αρναούτογλου σχετικά με τη διαχείριση των διασυνοριακών υδάτων και τη συμφωνία Ελλάδας – Βουλγαρίας.
Σύμφωνα με την απάντηση της επιτρόπου Περιβάλλοντος Jessika Roswall, μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει επίσημη ενημέρωση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε από την ελληνική ούτε από τη βουλγαρική πλευρά σχετικά με ενδεχόμενη διαφωνία ή ζήτημα που αφορά τη διαχείριση των νερών του Άρδα. Η επισήμανση αυτή προκάλεσε αίσθηση, καθώς πρόκειται για ένα θέμα που αφορά άμεσα διασυνοριακούς υδάτινους πόρους και, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, απαιτούνται συντονισμός, ανταλλαγή στοιχείων και διαβούλευση μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών-μελών. Παράλληλα, η Κομισιόν υπενθύμισε ότι για τέτοιου είδους παρεμβάσεις προβλέπεται συγκεκριμένη διαδικασία ενημέρωσης και συνεργασίας στο πλαίσιο της Οδηγίας-Πλαισίου για τα Ύδατα, ώστε να διασφαλίζεται η ορθολογική διαχείριση των ποτάμιων λεκανών απορροής. Παρότι οι επίσημες διαβεβαιώσεις συνεχίζονται, οι παραγωγοί της περιοχής εμφανίζονται συγκρατημένοι και επιφυλακτικοί. Στον αγροτικό κόσμο υπάρχει έντονη ανησυχία για το τι θα συμβεί όταν ξεκινήσει η πραγματική πίεση στο αρδευτικό σύστημα, δηλαδή από τα μέσα Ιουνίου έως και τον Ιούλιο.
Τώρα ευνοούν οι καιρικές συνθήκες
Μέχρι στιγμής, οι καιρικές συνθήκες και οι βροχοπτώσεις έχουν περιορίσει την ανάγκη για εντατική άρδευση. Ωστόσο, όλοι αναγνωρίζουν ότι η πραγματική δοκιμασία της συμφωνίας θα φανεί μέσα στο καλοκαίρι, όταν οι ανάγκες των καλλιεργειών αυξηθούν κατακόρυφα. Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Τριγώνου και του ΤΟΕΒ Βόρειας Περιοχής Αρδα Δημήτρης Δρακούδης επεσήμανε ότι οι αγρότες έχουν λάβει διαβεβαιώσεις από την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης πως οι ποσότητες νερού θα συνεχίσουν να διοχετεύονται με τους ίδιους όρους που ίσχυαν τα προηγούμενα χρόνια. Τόνισε ωστόσο ότι προκαλεί προβληματισμό το γεγονός πως, σύμφωνα με τα στοιχεία που ήρθαν στο φως, η ελληνική πλευρά δεν φαίνεται να έχει κινηθεί θεσμικά προς την Ευρωπαϊκή Ενωση για ένα τόσο σημαντικό διακρατικό ζήτημα. Οπως όλα δείχνουν, μπαίνουμε σε μία ακόμη καλοκαιρινή σεζόν χωρίς να έχει λυθεί το μεγάλο αυτό πρόβλημα που ταλαιπωρεί τον αγροτικό κόσμο.
Η αρδευτική περίοδος θα δείξει την αλήθεια
Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις, το μεγάλο «τεστ» παραμένει η φετινή αρδευτική περίοδος. Οι παραγωγοί περιμένουν να διαπιστώσουν στην πράξη αν οι ποσότητες νερού που θα φτάσουν από τη Βουλγαρία θα επαρκούν ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες των χωραφιών. Στην περιοχή επικρατεί η άποψη ότι οι πραγματικές απαντήσεις δεν θα δοθούν μέσα από δηλώσεις και ανακοινώσεις, αλλά από την ίδια τη λειτουργία του αρδευτικού συστήματος τους επόμενους μήνες. Οι μνήμες από τις δυσκολίες προηγούμενων ετών παραμένουν έντονες στους παραγωγούς, καθώς κατά το παρελθόν οι λύσεις είχαν δοθεί κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, εν μέσω της καλλιεργητικής περιόδου, προκαλώντας αναστάτωση και αγωνία στον αγροτικό κόσμο. Αρκετοί καλλιεργητές δηλώνουν ότι διατηρούν σοβαρές επιφυλάξεις μέχρι να διαπιστώσουν έμπρακτα ότι η ροή νερού θα είναι σταθερή και επαρκής για ολόκληρη την καλλιεργητική περίοδο. Οπως σημειώνουν άνθρωποι της περιοχής, η διαχείριση των νερών του Αρδα δεν αφορά μόνο μια διμερή συνεννόηση, αλλά συνδέεται άμεσα με την αγροτική επιβίωση ολόκληρων περιοχών του Εβρου, όπου η πρωτογενής παραγωγή εξαρτάται απόλυτα από την επάρκεια αρδευτικού νερού.
ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΙΟ ΕΝΕΡΓΗ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΑ ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ
Σφοδρές αντιδράσεις στον αγροτικό κόσμο
Το θέμα του Άρδα έχει ήδη αποκτήσει πολιτικές διαστάσεις, με την αντιπαράθεση να μεταφέρεται τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο ευρωβουλευτής Σάκης Αρναούτογλου υποστήριξε ότι η υπόθεση αναδεικνύει την ανάγκη για πιο ενεργή και θεσμικά οργανωμένη διαχείριση των διακρατικών υδάτινων πόρων.
Την ίδια ώρα, ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η δημόσια τοποθέτηση του προέδρου του Αγροτικού και Κτηνοτροφικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης Κώστα Αλεξανδρή, ο οποίος μέσω κοινωνικών δικτύων μίλησε ανοιχτά για απογοήτευση και εξαπάτηση των παραγωγών. Αναφέρθηκε σε ανεκπλήρωτες δεσμεύσεις, καθυστερήσεις και σοβαρές επιπτώσεις που, όπως υποστηρίζει, έχουν ήδη προκαλέσει ζημιές τόσο σε καλλιέργειες όσο και σε περιουσίες παραγωγών της περιοχής. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι επόμενες κινήσεις των αγροτών θα αποφασιστούν συλλογικά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο κινητοποιήσεων εφόσον δεν υπάρξουν σαφείς εγγυήσεις για την ομαλή άρδευση. Την ίδια ώρα, «δημόσια συγγνώμη» προς τους αγρότες και κτηνοτρόφους της περιοχής απηύθυνε μέσω ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο πρόεδρος του Αγροτικού και Κτηνοτροφικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης Κώστας Αλεξανδρής.
Οι παραγωγοί μπροστά σε αδιέξοδο
Στην τοποθέτησή του, ο κ. Αλεξανδρής αναφέρθηκε στις δεσμεύσεις που είχαν δοθεί σχετικά με το ζήτημα του νερού, σημειώνοντας πως, παρά τις διαβεβαιώσεις περί συμφωνίας, οι παραγωγοί βρέθηκαν τελικά αντιμέτωποι με αδιέξοδα. Συν τοις άλλοις, έκανε λόγο για σοβαρές ζημιές σε περιουσίες και καλλιέργειες, ενώ επεσήμανε ότι δεν τηρήθηκαν ούτε τα χρονοδιαγράμματα ούτε οι υποσχέσεις που είχαν δοθεί για τις πληρωμές.
Συμπερασματικά, το μέλλον της άρδευσης στον Εβρο παραμένει μετέωρο, καθώς η Κομισιόν αποκάλυψε ότι Ελλάδα και Βουλγαρία δεν την έχουν ενημερώσει επίσημα για τη νέα τετραετή συμφωνία διαχείρισης των υδάτων του Αρδα. Παρά τις ρητές διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης και της Περιφέρειας για την ομαλή ροή του νερού, οι αγρότες της περιοχής δηλώνουν επιφυλακτικοί. Σύμφωνα με όσα υποστηρίζει η ελληνική κυβέρνηση, έχει ήδη επιτευχθεί συμφωνία με τη βουλγαρική πλευρά για τη συνέχιση της διοχέτευσης υδάτων από τα φράγματα της Βουλγαρίας προς τον ποταμό Αρδα, με στόχο την απρόσκοπτη άρδευση των καλλιεργειών στον Εβρο για τα επόμενα τέσσερα χρόνια.
Διασφάλιση των ίδιων όρων
Κυβερνητικές πηγές και η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης κάνουν λόγο για διασφάλιση των ίδιων όρων παροχής νερού που ίσχυαν τα προηγούμενα έτη, υποστηρίζοντας ότι η σχετική συνεννόηση έχει ήδη «κλειδώσει» σε επίπεδο συνεργασίας με τη βουλγαρική εταιρία διαχείρισης των φραγμάτων. Η ολιγωρία αυτή, δηλαδή να μην ενημερωθούν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, ίσως αποβεί μοιραία για τη φετινή παραγωγή στον Εβρο. Αναμένονται εξελίξεις για αυτό το τόσο κομβικό ζήτημα, που αφορά την άρδευση των καλλιεργειών σε όλο τον νομό Έβρου.
Κρίσιμο ζήτημα για την αγροτική οικονομία της περιοχής
Η υπόθεση του Αρδα δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό ή διαχειριστικό ζήτημα μεταξύ δύο χωρών. Για τον Εβρο, το νερό είναι άμεσα συνδεδεμένο με την παραγωγή, το εισόδημα και τη βιωσιμότητα εκατοντάδων αγροτικών εκμεταλλεύσεων. Καλαμπόκι, βαμβάκι, μηδική και πολλές ακόμη καλλιέργειες εξαρτώνται από την επάρκεια νερού κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Οποιαδήποτε αστάθεια ή μείωση στις παροχές μπορεί να προκαλέσει σοβαρό οικονομικό πλήγμα στην τοπική αγροτική οικονομία. Για αυτό, το επόμενο διάστημα θεωρείται καθοριστικό. Οι αγρότες του Εβρου περιμένουν να δουν αν οι δεσμεύσεις που έχουν δοθεί θα μετατραπούν σε πράξη ή αν η περιοχή θα βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα αβεβαιότητας γύρω από το πιο πολύτιμο αγαθό της παραγωγής: το νερό