ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Πολλοί παραγωγοί πείστηκαν ότι το αιθέριο έλαιο θα συνεχίσει να παρουσιάζει υψηλή ζήτηση και επένδυσαν σημαντικά ποσά σε νέες φυτεύσεις και εξοπλισμό απόσταξης. Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική…
ΤΟΥ ΧΑΡΗ ΜΠΕΡΤΙΔΗ
xarisbert@yahoo.gr
Η περίπτωση της λεβάντας αποδεικνύει πόσο εύκολα μπορεί να αλλάξει το κλίμα στην αγορά. Η συγκεκριμένη καλλιέργεια γνώρισε τα προηγούμενα χρόνια εκρηκτική ανάπτυξη. Πολλοί παραγωγοί πείστηκαν ότι το αιθέριο έλαιο λεβάντας θα συνεχίσει να παρουσιάζει υψηλή ζήτηση και επένδυσαν σημαντικά ποσά σε νέες φυτεύσεις και εξοπλισμό απόσταξης.
Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική…
Τα μεγάλα αποθέματα αιθέριου ελαίου, που έχουν συσσωρευτεί διεθνώς, πιέζουν έντονα τις τιμές. Πολλοί παραγωγοί αδυνατούν να διαθέσουν το προϊόν τους, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι τιμές που προσφέρονται δεν καλύπτουν ούτε το κόστος παραγωγής. Το πρόβλημα επιδεινώθηκε όταν αυξήθηκαν υπερβολικά οι καλλιεργούμενες εκτάσεις, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη ανάπτυξη της ζήτησης. Η αγορά δεν απορρόφησε τις τεράστιες ποσότητες που παρήχθησαν, και έτσι δημιουργήθηκε υπερπροσφορά, η οποία συνεχίζει μέχρι σήμερα να πιέζει ολόκληρο τον κλάδο.
Ραγδαίες εξελίξεις
Αρκετοί παραγωγοί εξετάζουν πλέον ακόμη και το ενδεχόμενο εγκατάλειψης της καλλιέργειας. Σε ορισμένες περιοχές έχουν ήδη ξεκινήσει ξηλώσεις φυτειών, καθώς η οικονομική βιωσιμότητα της λεβάντας γίνεται ολοένα πιο δύσκολη. Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν και ένα ευρύτερο πρόβλημα της ελληνικής αγροτικής οικονομίας: πολλές φορές οι παραγωγοί στρέφονται μαζικά σε μία καλλιέργεια επειδή παρουσιάζει πρόσκαιρα υψηλές τιμές, χωρίς να υπάρχουν μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, οργάνωση της αγοράς και ισχυρή μεταποιητική βάση. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το μέλλον των αρωματικών φυτών δεν βρίσκεται μόνο στην πρωτογενή παραγωγή, αλλά κυρίως στη μεταποίηση και την προστιθέμενη αξία. Η παραγωγή αιθέριων ελαίων, φυσικών καλλυντικών, αφεψημάτων υψηλής ποιότητας και τυποποιημένων προϊόντων μπορεί να αποφέρει πολλαπλάσια έσοδα σε σχέση με τη διάθεση χύμα πρώτης ύλης. Η Ελλάδα διαθέτει όλα τα απαραίτητα πλεονεκτήματα για να εξελιχθεί σε σημαντική δύναμη στον τομέα των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Αυτό όμως προϋποθέτει καλύτερη οργάνωση της παραγωγής, ενίσχυση των συνεταιριστικών σχημάτων, επενδύσεις στη μεταποίηση και σοβαρή εξαγωγική στρατηγική. Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τις εξελίξεις στον αγροτικό τομέα. Τα αρωματικά φυτά θεωρούνται πιο ανθεκτικά στις ξηροθερμικές συνθήκες σε σχέση με άλλες συμβατικές καλλιέργειες, γεγονός που τα καθιστά ακόμη πιο ελκυστικά για τα επόμενα χρόνια.
Καύσωνες και λειψυδρία
Οι καύσωνες, η λειψυδρία και το αυξημένο ενεργειακό κόστος οδηγούν αρκετούς παραγωγούς στην αναζήτηση καλλιεργειών με μικρότερες ανάγκες σε νερό και εισροές. Σε αυτό το περιβάλλον, η ρίγανη, το τσάι του βουνού και άλλα αρωματικά φυτά αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο χάρτης των αρωματικών φυτών στην Ελλάδα αλλάζει γρήγορα. Η ρίγανη και το τσάι του βουνού φαίνεται να κερδίζουν έδαφος και να δημιουργούν νέες προοπτικές για τους παραγωγούς, ενώ η λεβάντα υπενθυμίζει ότι καμία αγορά δεν παραμένει για πάντα ανοδική, χωρίς σωστό σχεδιασμό και ισορροπία ανάμεσα στην παραγωγή και τη ζήτηση.
Η επόμενη περίοδος θα είναι καθοριστική για τον κλάδο. Αν η ελληνική παραγωγή οργανωθεί σωστά, τα αρωματικά φυτά μπορούν να εξελιχθούν σε έναν από τους πιο δυναμικούς πυλώνες της ελληνικής γεωργίας.
Οι τιμές παραγωγού και οι αποδόσεις
Οι τιμές παραγωγού για τη ρίγανη κυμαίνονται περίπου στα 1,5 ευρώ/κιλό, ανάλογα με την ποιότητα και τους όρους συνεργασίας. Οι αποδόσεις φτάνουν, κατά μέσο όρο, τα 150 έως 300 κιλά ανά στρέμμα, με το 70% της παραγωγής να κατευθύνεται στην ξηρή δρόγη και το υπόλοιπο 30% στην παραγωγή αιθέριου ελαίου. Η τιμή του αιθέριου ελαίου βιολογικής λεβάντας διαμορφώνεται περίπου στα 50 ευρώ/λίτρο, ενώ προϊόντα παλαιότερων αποστάξεων διατίθενται ακόμη και κάτω από τα 30 ευρώ. Στα συμβατικά προϊόντα, οι τιμές έχουν υποχωρήσει σε επίπεδα έως και 14 ευρώ/κιλό, τη στιγμή που οι στρεμματικές αποδόσεις κυμαίνονται μεταξύ 7 και 10 κιλών.