ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Τα αιτήματα των αγροτών για την άρδευση, αφού στον κάμπο, στα Τενάγη των Φιλίππων, στο Νέστο και στις ημιορεινές ζώνες του Παγγαίου, η εξάρτηση είναι απόλυτη.
Το ζήτημα της ύδρευσης και της διαχείρισης των υδατικών έχει εξελιχθεί σε μείζον πρόβλημα για τους αγρότες της Καβάλας, οι οποίοι δηλώνουν ότι βρίσκονται πλέον σε οριακό σημείο αντοχής.
Του Χάρη Μπερτίδη
xarisbert@yahoo.gr
Η παρατεταμένη ανομβρία, οι ακραίες καιρικές συνθήκες, η κλιματική αλλαγή και η απουσία ολοκληρωμένου κρατικού σχεδιασμού έχουν μετατρέψει το νερό από βασικό εργαλείο παραγωγής σε μόνιμη πηγή ανασφάλειας. Οι παραγωγοί προειδοποιούν ότι χωρίς άμεσες παρεμβάσεις στα φράγματα και στα δίκτυα ύδρευσης και άρδευσης, η αγροτική δραστηριότητα στην περιοχή κινδυνεύει να συρρικνωθεί δραματικά.
Στον κάμπο της Καβάλας, στα Τενάγη των Φιλίππων, στον Νέστο και στις ημιορεινές ζώνες του Παγγαίου, η εξάρτηση από το νερό είναι απόλυτη. Καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι, τα σιτηρά, το βαμβάκι, ο καπνός, τα κηπευτικά, τα ακτινίδια και τα αμπέλια απαιτούν σταθερή και επαρκή άρδευση. Οι αγρότες υποστηρίζουν ότι τα υπάρχοντα δίκτυα δεν μπορούν πλέον να καλύψουν τις ανάγκες τους, καθώς είναι γερασμένα, παρουσιάζουν μεγάλες απώλειες και λειτουργούν χωρίς σύγχρονο έλεγχο. Ένα από τα βασικά αιτήματα αφορά την πλήρη αναβάθμιση των αρδευτικών και υδρευτικών υποδομών. Σύμφωνα με τους αγρότες, μεγάλο ποσοστό του νερού χάνεται λόγω φθαρμένων αγωγών, ανοιχτών καναλιών και κακής συντήρησης. Ζητούν την αντικατάσταση των παλαιών δικτύων με κλειστά συστήματα, τη στεγανοποίηση των καναλιών και την εγκατάσταση ψηφιακών μετρητών, ώστε να υπάρχει έλεγχος της κατανάλωσης και δίκαιη κατανομή. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη λειτουργία και διαχείριση των φραγμάτων της περιοχής, με κυρίαρχο αυτό του Νέστου. Οι αγρότες ζητούν σαφή και δεσμευτικό σχεδιασμό για τη διάθεση των υδάτων, με προτεραιότητα την αγροτική χρήση. Εκφράζουν ανησυχία για περιόδους όπου οι παροχές μειώνονται χωρίς προειδοποίηση, γεγονός που οδηγεί σε απώλεια παραγωγής και οικονομική ζημία. Στα Τενάγη των Φιλίππων, μια από τις πιο εύφορες αλλά και πιο ευαίσθητες αγροτικές περιοχές της χώρας, το πρόβλημα είναι διπλό. Από τη μία πλευρά καταγράφονται φαινόμενα πλημμυρών τον χειμώνα και από την άλλη λειψυδρία τους θερινούς μήνες. Οι αγρότες ζητούν ολοκληρωμένη διαχείριση, με έργα αποστράγγισης, ενίσχυση των αντλιοστασίων και δυνατότητα αποθήκευσης νερού για τις περιόδους ξηρασίας. Ένα ακόμη κεντρικό αίτημα είναι η κατασκευή νέων μικρών και μεσαίων φραγμάτων στην ευρύτερη περιοχή της Καβάλας. Οι παραγωγοί θεωρούν ότι η αποκλειστική εξάρτηση από μεγάλα έργα καθιστά το σύστημα ευάλωτο. Τα μικρότερα φράγματα μπορούν να συγκρατούν νερό τον χειμώνα και να το αποδίδουν σταδιακά το καλοκαίρι, μειώνοντας τον κίνδυνο λειψυδρίας.
Παράλληλα, ζητούν να ξεσκονιστούν παλιές μελέτες που παραμένουν ανεκμετάλλευτες εδώ και δεκαετίες. Όπως τονίζουν, πολλά έργα έχουν μελετηθεί, χρηματοδοτηθεί σε επίπεδο σχεδίου, αλλά δεν υλοποιήθηκαν ποτέ, αφήνοντας την περιοχή χωρίς τις απαραίτητες υποδομές. Το κόστος του νερού αποτελεί επίσης σοβαρό ζήτημα. Οι αγρότες της Καβάλας επισημαίνουν ότι η άρδευση γίνεται ολοένα και ακριβότερη, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τα αντλιοστάσια. Ζητούν ειδικά αγροτικά τιμολόγια ρεύματος, καθώς και κρατική στήριξη ώστε το κόστος να μην μετακυλίεται εξ ολοκλήρου στον παραγωγό.
Πρόβλημα και την ποιότητα λόγω της αυξημένης αλατότητας ή ρύπανσης
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην ποιότητα του νερού. Σε ορισμένες περιοχές παρατηρείται αυξημένη αλατότητα ή ρύπανση, γεγονός που επηρεάζει τις αποδόσεις και τη μακροχρόνια γονιμότητα των εδαφών.
Οι αγρότες ζητούν συστηματικούς ελέγχους και διαφάνεια στα αποτελέσματα, καθώς και άμεσες παρεμβάσεις όπου εντοπίζονται προβλήματα. Οι παραγωγοί τονίζουν ότι πρέπει να έχουν ενεργό ρόλο στη λήψη αποφάσεων για τη διαχείριση των υδάτων. Ζητούν ενίσχυση των ΤΟΕΒ και ΓΟΕΒ, καθώς και ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων στα κέντρα αποφάσεων, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές ανάγκες της παραγωγής. Το ζήτημα του νερού συνδέεται άμεσα, όπως επισημαίνουν, με το δημογραφικό πρόβλημα και την εγκατάλειψη της υπαίθρου.
Χωρίς επαρκείς υποδομές ύδρευσης, οι νέοι αγρότες δεν έχουν κίνητρο να παραμείνουν στον τόπο τους. Το νερό αποτελεί βασική προϋπόθεση ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Οι αγρότες της Καβάλας ζητούν από την Πολιτεία συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα έργων και όχι γενικές υποσχέσεις. Θέλουν να γνωρίζουν πότε θα ξεκινήσουν και πότε θα ολοκληρωθούν τα έργα στα φράγματα και στα δίκτυα, καθώς και ποια χρηματοδοτικά εργαλεία θα αξιοποιηθούν. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο. Χωρίς νερό, δεν υπάρχει αγροτική παραγωγή. Και χωρίς αγροτική παραγωγή, η ύπαιθρος της Καβάλας κινδυνεύει να ερημώσει. Οι αγρότες ζητούν λύσεις τώρα, πριν το πρόβλημα γίνει μη αναστρέψιμο.