Από την εφημερίδα «Έλληνας Αγρότης» που κυκλοφορεί
Στο κόκκινο οι καλλιέργειες για σιτάρι, βαμβάκι, τριφύλλι, αμπέλι – Οι χαμηλές τιμές θηλιές για τους ανθρώπους της υπαίθρου – Πιο καλές οι συνθήκες για τους αγελαδοτρόφους
ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΤΡΙΜΜΗ
trimmis.chrys@gmail.com
Την ώρα που οι αγρότες και όλοι οι παραγωγοί του πρωτογενούς τομέα βρίσκονται στα μπλόκα και δηλώνουν αποφασισμένοι να διεκδικήσουν την επιβίωσή τους κλιμακώνοντας τις κινητοποιήσεις τους, τα αιτήματα για μείωση του κόστους παραγωγής και για ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα παραμένουν ψηλά στη λίστα τους. Το «γιατί» μπορεί να εξηγηθεί καλύτερα με ζωντανά παραδείγματα…
Τρεις καλλιέργειες αποτελούν το βασικό αντικείμενο του Θανάση Τζικούλη, που εδώ και αρκετά χρόνια ασχολείται με τη γεωργία στην περιοχή του Πλατύκαμπου Λάρισας. Σιτάρι, βαμβάκι και τριφύλλι είναι τα είδη που καλλιέργησε την τελευταία χρονιά, και κάνει τον απολογισμό για τον «Ε.Α.». Στην καλύτερη περίπτωση; Ίσα βάρκα, ίσα πανιά, και ας είμαστε στον Κάμπο και όχι στη θάλασσα…
Ξεκινώντας λοιπόν με το σιτάρι, όπως και με όλες τις καλλιέργειες, ισχύει το ποσό των 40-60 ευρώ το στρέμμα για ενοίκιο όσον αφορά την καλλιεργούμενη έκταση. «Ακόμη και δική σου να είναι, λογιστικά θα έπρεπε να λαμβάνεται υπόψη στους υπολογισμούς μας, από τη στιγμή που δεν τα κερδίζουμε από άλλη δουλειά» σημειώνει.
Από εκεί και πέρα, ο Θανάσης Τζικούλης περιγράφει τα έξοδα για την παραγωγή, όλα ανά στρέμμα. Σημειώνει, λοιπόν: «12-15 ευρώ είναι τα καλλιεργητικά έξοδα για να είναι έτοιμο το χωράφι για σπορά, 12 ευρώ η βασική λίπανση και άλλα 12-14 ευρώ η επιφανειακή, 7 ευρώ οι ψεκασμοί και 13 ευρώ για αλώνισμα, συν 5 ευρώ οι μετακινήσεις και τα έξτρα καύσιμα». Στην καλύτερη περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τα μικρότερα νούμερα, η καλλιέργεια σιταριού το στρέμμα κοστίζει 87 ευρώ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, μία μέση παραγωγή είναι τα 400 κιλά. Φέτος, το σιτάρι έχει 19-21 λεπτά το κιλό, δηλαδή 76-84 ευρώ ανά στρέμμα. Επίσης, προστίθενται τα 23 ευρώ, που είναι η βασική ενίσχυση, και, αν έχεις πιστοποιημένο σπόρο με καρτελάκι, άλλα 5-7 ευρώ. Αν δεν υπήρχε δηλαδή η βασική ενίσχυση και το καρτελάκι, ώστε να προστεθούν άλλα 28-30 ευρώ/στρέμμα, τότε στην καλύτερη τιμή και με το μικρότερο κόστος ο αγρότης θα βρισκόταν και χρεωμένος κατά 3 ευρώ το στρέμμα!
Το βαμβάκι κοστίζει
Πάμε στο βαμβάκι. «Το ενοίκιο είναι δεδομένο στα 60 ευρώ, και εδώ δεν έχει… παζάρια, γιατί μιλάμε για εκτάσεις που πρέπει να είναι αρδευόμενες» σημειώνει ο Θανάσης Τζικούλης. Τα καλλιεργητικά έξοδα είναι τα ίδια, οπότε μιλάμε για 12-15 ευρώ και πάλι, συν σπόρο και φάρμακα, που πάμε στα 30 ευρώ. Η λίπανση φτάνει τα 18 ευρώ η αρχική και στη συνέχεια η επιφανειακή τα 20 ευρώ. Το κόστος άρδευσης ποικίλλει, γιατί άλλοι ποτίζουν από κανάλι και άλλοι από γεώτρηση. Ακόμη και αυτοί που ποτίζουν από κανάλι πληρώνουν τον εκάστοτε ΤΟΕΒ. «Οπότε, αν πάμε με τον μέσο όρο, αυτός είναι τα 50 ευρώ ανά στρέμμα» υπολογίζει.
Από εκεί και πέρα, ανάλογα με τη χρονιά, έχεις 3-4 ψεκασμούς για σκουλήκια. «Κι εδώ το κόστος ποικίλλει, μια και εξαρτάται από το παράσιτο που μπορεί να πλήξει μία καλλιέργεια. Ο μέσος όρος, ανάλογα και με τα φάρμακα, είναι 25 ευρώ» εξηγεί, ενώ συμπληρώνει ότι 32 ευρώ θέλει η συλλογή και, αν χρειαστούν εργάτες για σκάλισμα, προστίθενται στα έξοδα 6-7 ευρώ. Για μετακινήσεις χρειάζεται 10 ευρώ, γιατί θέλει περισσότερη παρακολούθηση η βαμβακοκαλλιέργεια.
Ο αριθμός είναι αρκετά μεγάλος, αφού στην καλύτερη περίπτωση μιλάμε για κόστος 250 ευρώ/στρέμμα. Μία μέση παραγωγή είναι και πάλι στα 400 κιλά. Αυτή τη στιγμή, η τιμή του βαμβακιού είναι 34 λεπτά το κιλό, δηλαδή αρχικά έσοδα τα 136 ευρώ/στρέμμα. «Προστίθεται από εκεί και πέρα η βασική ενίσχυση των 23 ευρώ, 74 ευρώ είναι η συνδεδεμένη, οπότε φτάνουμε τα 233 ευρώ» κάνει την πρόσθεση. Διαφορά, δηλαδή, 17 ευρώ σε βάρος του παραγωγού!
Η μηδική (θα μπορούσε να) αποδίδει
Για το τριφύλλι, η καλλιέργεια και η σπορά γίνονται μία φορά στα πέντε χρόνια. Οπότε, με μία απλή διαίρεση, η καλλιεργητική φροντίδα ανά χρόνο αντιστοιχεί σε 3 ευρώ. «Δεκαπέντε ευρώ είναι ο σπόρος και τα λιπάσματα το έτος ανά στρέμμα, δηλαδή 75 ευρώ η εγκατάσταση καλλιέργειας» εξηγεί και περιγράφει: «Κάθε χρόνος θέλει λίπανση 30 ευρώ. Φυτοφάρμακα, διαφυλλικό λίπασμα και βιοδιεγέρτες προσθέτουν 10 ευρώ στα έξοδα. Το κόστος άρδευσης φτάνει τα 100 ευρώ τον χρόνο ανά στρέμμα, συν 5 ευρώ τα έξοδα μετακίνησης. Εξοδα συλλογής προστίθενται στην τιμή, δηλαδή το κόψιμο και η συλλογή, που είναι στα 7 λεπτά το κιλό. Σύνολο 163 ευρώ. Στο σύνολο της χρονιάς, με πέντε περιόδους συλλογής (τα λεγόμενα “μαχαίρια”), θα πάρεις περίπου 1.800 κιλά, με την τιμή πώλησης στον παραγωγό (χωρίς δετικά και μεταφορικά που χρεώνεται ο αγοραστής) τα 15 λεπτά το κιλό. Προστίθεμται επίσης το ποσό των 23 ευρώ της βασικής και ένα ποσό των 10 ευρώ από συνδεδεμένη. σύνολο εσόδων 303 ευρώ».
Ακούγεται αποδοτικό, αλλά ο Θανάσης Τζικούλης, που φέτος έκανε την εγκατάσταση καλλιέργειας, δεν πήρε παρά μόνο δύο «μαχαίρια», μια και η ευλογιά περιόρισε τη διάθεση ζωοτροφών. «Στην περιοχή, πολλοί δεν προχώρησαν στη συλλογή, άλλοι άφησαν τα δεμάτια στα χωράφια, άλλοι τα έχουν στις αποθήκες» καταλήγει, μετρώντας ήδη μία καλλιέργεια μείον…
Πόσο κοστίζει η παραγωγή μοσχαρίσιου κρέατος; Αν αυτά είναι τα έξοδα στη γεωργία, στην κτηνοτροφία ποια είναι η κατάσταση;
Ο κτηνοτρόφος Γιάννης Τσαντήλας διατηρεί μονάδα εκτροφής αγελάδων για παραγωγή μοσχαρίσιου κρέατος στην περιοχή του Αλμυρού Μαγνησίας και κάνει τους υπολογισμούς και για τις αγελάδες αναπαραγωγής που διατηρεί και για τα μοσχάρια που εκτρέφει για 12-13 μήνες, προτού τα διαθέσει προς πώληση. Σύμφωνα με τον ίδιο, το ετήσιο κόστος για μια παραγωγική αγελάδα ανέρχεται περίπου στα 500-600 ευρώ για τροφές και φάρμακα. «Μια αγελάδα παραγωγική τρώει σίγουρα 4-5 κιλά φύραμα τη μέρα στους χειμερινούς μήνες, που είναι σταβλισμένη». Ο ίδιος προμηθεύεται καλαμπόκι, κριθάρι, σόγια και πίτουρα, και φτιάχνει μόνος του τα μείγματα ζωοτροφών. «Αν αγόραζα έτοιμα, θα ήταν από 8 μέχρι 12 λεπτά παραπάνω έξοδα το κιλό το φύραμα» σημειώνει.
Η απόκτηση μιας καλής αγελάδας χωρίς δικαιώματα κοστίζει σήμερα 1.200-1.300 ευρώ, σύμφωνα με τον ίδιο. Οσον αφορά την αναπαραγωγή, κάποιοι χρησιμοποιούν τις κλασικές μεθόδους, κάποιοι τη διαδικασία της σπερματέγχυσης. «Σε μια τέτοια περίπτωση, τα φάρμακα που πρέπει να πάρει, συν τα σπέρματα που είναι 30-60 ευρώ, είναι τα έξοδα για να κάνεις την αναπαραγωγή» λέει.
Μία αγελάδα θα δώσει ένα μοσχάρι, αλλά δεν θα δώσουν όλες οι αγελάδες μοσχάρια. «Το 70% περίπου θα γεννήσει» σημειώνει ο Γιάννης Τσαντήλας, επισημαίνοντας ότι το κόστος εκτροφής ενός μοσχαριού ανέρχεται περίπου σε 1.000 ευρώ μόνο για φύραμα, ώστε να φτάσει τα 280-300 κιλά κρέας. «Είναι τρεις μήνες κοντά στη μάνα και άλλους 9-10 μήνες μέσα στη μονάδα» εξηγεί.
Οταν (εάν…) το μοσχάρι φτάσει τα 300 κιλά και πωληθεί προς 8 ευρώ το κιλό, τα έσοδα φτάνουν τα 2.400 ευρώ, αφήνοντας κέρδος γύρω στα 1.200 ευρώ. Από αυτά θα φροντιστεί και η μητέρα αγελάδα, δηλαδή μένουν 600 ευρώ! Οσον αφορά τις ενισχύσεις; «Αν το μοσχάρι σφαχτεί από 12 μηνών και πάνω, προστίθεται συνδεδεμένη ενίσχυση 250 ευρώ και περίπου 100 ευρώ για τη θηλάζουσα αγελάδα, 950 ευρώ δηλαδή, αν η αγελάδα δώσει μοσχάρι. Από αυτά τα χρήματα θα καλυφθεί και η αγελάδα που δεν έδωσε μοσχάρι».
Το κόστος του ρεύματος είναι αυξημένο. Τα καύσιμα είναι απαραίτητα, αλλά ακριβά
Οσον αφορά την αιγοπροβατοτροφία, ο θεσσαλικός κάμπος υπέφερε από την ευλογιά, και οι υπολογισμοί πλέον είναι αν, πότε και πώς θα μπορέσουν οι κτηνοτρόφοι να ξαναστήσουν τα κοπάδια τους, έχοντας και τα κλειστά σφαγεία να αντιμετωπίσουν, αλλά και τον εγκλεισμό των ζώων υποχρεωτικά στις κτηνοτροφικές μονάδες.
Ο πρόεδρος του Αγροτοκτηνοτροφικού Συλλόγου Ριζομύλου Μαγνησίας, Χάρης Σεσκλιώτης, στέκεται στην τιμή του γάλακτος, τονίζοντας ότι τα τελευταία δύο χρόνια ήταν κάπως καλά τα πράγματα. «Με την τιμή στα 1,4 ευρώ, υπήρχαν κάποιες δυνατότητες» σημειώνει, με τα ζώα να χρειάζονται τουλάχιστον 200 ευρώ τροφή καθένα. «Από εκεί και πέρα, εξαρτάται πόσο γάλα θα δώσει, από 200 έως και 400 κιλά τον χρόνο, και αυτό δεν μπορείς να το ξέρεις από την αρχή» τονίζει, ενώ επισημαίνει ότι το κόστος του ρεύματος είναι αυξημένο και τα καύσιμα απαραίτητα, αλλά ακριβά.
Με πρόχειρους υπολογισμούς; «Στο τέλος της χρονιάς, κάθε ζώο μπορεί να αφήσει 50 ευρώ κέρδος στον παραγωγό». Πενήντα ευρώ από ένα ζώο για μία ολόκληρη χρονιά, προτού σκάσει η βόμβα των ζωονόσων, γιατί πριν από την ευλογιά ήταν και η πανώλη, ενώ η αγορά καινούργιου ζώου ξεπερνά τα 300 ευρώ…
Η μεταβλητότητα των τιμών και ο προγραμματισμός της χρονιάς
Το συμπέρασμα; Από τα βασικά στοιχεία που δυσκολεύουν ουσιαστικά τον προγραμματισμό των παραγωγών είναι η αστάθεια των τιμών. Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο παίζει και το ζήτημα της ρευστότητας, με τα έξοδα να κατανέμονται σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς, ενώ τα έσοδα έρχονται συγκεντρωμένα και με χρονική καθυστέρηση, μετά τη συγκομιδή και την πώληση του προϊόντος, οι δε ενισχύσεις καταβάλλονται σε διαφορετικά χρονικά σημεία, με τις καθυστερήσεις να είναι σημαντικές.
Χάος με τα οικοσχήματα
«Προσπαθούμε να υπολογίσουμε και τα… ψιλά των 4-5 ευρώ των οικοσχημάτων. Εχει… χαθεί η μπάλα και δεν ξέρουμε πόσο είναι» σημειώνει ο Θ. Τζικούλης, σχολιάζοντας το χάος.
Πόσο κοστίζει…
…η πολύωρη απασχόληση, 365 ημέρες τον χρόνο; Ο Γιάννης Τσαντήλας επισημαίνει: «Ξεκινάμε από τις 7 παρά το πρωί, και γυρνάμε 7 το βράδυ σπίτια μας. Τα ζώα θέλουν συνεχή παρακολούθηση κάθε μέρα».
Και έκτακτα έξοδα…
Ακόμη και σε μια απλή καθημερινότητα, τα έκτακτα έξοδα μπορούν να κάνουν την εμφάνισή τους. Η ανάγκη ενός κτηνιάτρου, ένα χαλασμένο μηχάνημα, τα απολυμαντικά για την ευλογιά επίσης υπολογίζονται.
Γεωτεχνικοί και παραγωγοί μιλούν στον «Ε.Α.» και παρουσιάζουν στοιχεία τα οποία είναι αποθαρρυντικά για κάποιον που θέλει να ασχοληθεί με τη γη
Εκπέμπουν SOS η κρητική ελαιοκομία και αμπελουργία: «Κάτω από το κόστος οι τιμές παραγωγού»
ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ ΠΑΠΑΔΑΚΗ
xristof.papadakis@gmail.com
Σε τιμές κόστους πωλούν τα προϊόντα τους στην Κρήτη οι αγρότες, ιδιαίτερα στις βασικότερες καλλιέργειές τους, που είναι η ελαιοκομία και η αμπελουργία. Ο «Ελληνας Αγρότης» κατέγραψε ενδεικτικές θέσεις και τιμές κόστους ανά προϊόν, μέσα από στοιχεία που δείχνουν πως, αν το ίδιο το κράτος αλλά και η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν στηρίξουν τις καλλιέργειες αυτές, η παραγωγική διαδικασία δεν έχει μέλλον.
Ο γεωπόνος Αριστείδης Κοζής λέει τόσο για τα αμπέλια όσο και για τις ελιές: «Το κοστολόγιο πάντοτε εξαρτάται από τις ποσότητες που έχει το δέντρο ή το αμπέλι. Τώρα μπορούμε να αναλογιστούμε ότι τα έξοδα της καλλιέργειας έχουν αυξηθεί πάρα πολύ σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Είτε με τα εργατικά, είτε με τη φορολογία ή με τη μηχανική καλλιέργεια, όλα αυτά έχουν εκτοξεύσει το κόστος στα ύψη. Δακοκτονία, χαρτόσημα, διαχείριση, λιπάσματα, φυτοφάρμακα – παλιά είχαμε το Dimethoate, με το οποίο ψεκάζαμε την ελιά και ο τόνος κόστιζε 20 ευρώ. Τώρα έχουμε πάει σε άλλο φάρμακο, γιατί αυτό έχει καταργηθεί, στο οποίο ο τόνος στοιχίζει 65 ευρώ! Το λέω αυτό ως παράδειγμα, για να καταλάβει ο κόσμος που διαβάζει τι γίνεται με το κοστολόγιο».
Σύμφωνα με τον κ. Κοζή, «στο ελαιόλαδο το κόστος παραγωγής σήμερα είναι γύρω στα 4 με 5,18 ευρώ το κιλό. Δηλαδή, η τιμή πρέπει να κυμανθεί πολύ πάνω από 5,5 ευρώ το κιλό για να έχει ένα αξιοπρεπές εισόδημα ο αγρότης».
Το αμπέλι
Για τα αμπελουργικά προϊόντα, ο κ. Κοζής λέει πως «θα πρέπει να τα χωρίσουμε σε τρεις κατηγορίες: στο επιτραπέζιο σταφύλι το κοστολόγιο ξεπερνά το 1,20 με 1,50 ευρώ, γιατί οι παραγωγοί έχουν πάρα πολλά ραντίσματα, κάθε 15 μέρες, με πολλή εργασία. Για την ανύπαρκτη πλέον σταφίδα στην περιοχή του Ηρακλείου το κοστολόγιο πλέον είναι τουλάχιστον 1,20 έως 1,30 ευρώ το κιλό, ανάλογα πάντα με το αγροτεμάχιο, αφού όσο πιο μικρό είναι τόσο πιο πολλά είναι τα έξοδα. Και ένας λόγος που το αμπέλι έχει συρρικνωθεί σε μεγάλο βαθμό στον νομό Ηρακλείου είναι το κόστος παραγωγής».
Για τη δεύτερη κατηγορία, δηλαδή το οινοστάφυλο, ο Αριστείδης Κοζής μιλά επίσης για πάρα πολύ υψηλά κοστολόγια, που μπορεί να φτάσουν από 0,35 έως 0,70 λεπτά το κιλό. «Κι αν αναλογιστούμε ότι φέτος είχαμε και χαλάζι, οι παραγωγές ήταν πολύ μειωμένες. Και αν πήραν και κάποιες θεωρητικά καλές τιμές οι παραγωγές, δηλαδή γύρω στα 0,80 λεπτά το κιλό, αυτό είχε να κάνει με τις πολύ χαμηλές ποσότητες».
Καταλήγοντας, ο Αριστείδης Κοζής καλεί το υπουργείο να ξεκαθαρίσει στους αγρότες τι ακριβώς γεωργία θέλει. «Αν θέλει, πρέπει να πάει σε ουσιαστικά έργα υποδομών, όπως στην άρδευση. Για παράδειγμα, στην αξιοποίηση των νερών του Αλμυρού, για να γεμίζουν τα φράγματα δύο και τρεις φορές τον χρόνο. Διότι οι γεωτρήσεις των ιδιωτών πόσο θα αντέξουν;»
«Τα διαθέτουμε τζάμπα»
Τι λένε, όμως, οι αγρότες για όλα αυτά; Ο παλαίμαχος αγροτοσυνδικαλιστής Στάθης Φραγκιαδάκης τονιζει: «Αν σε μια μεγάλη θερμοπερίοδο περιμένω ότι θα βγάλω για παράδειγμα 5 τόνους σταφυλιών, το κόστος μου μπορεί να ανέβει στο ευρώ, γιατί δεν θα έχω καλή απόδοση. Και μπορεί μια δροσερή καλοκαιρινή περίοδο να μου ρίξει το κόστος, γιατί θα έχω καλύτερη απόδοση. Οπότε, στο επιτραπέζιο σταφύλι το κόστος παραγωγής πάει κατά μέσο όρο πάνω από το ευρώ. Στο κοστολόγιο της σταφίδας θα υπολογίσουμε άλλο 1,50 ευρώ το κιλό, γιατί η σταφιδοποίηση είναι κοστοβόρα διαδικασία».
Για το λάδι, ο Στάθης Φραγκιαδάκης λέει πως το κοστολόγιο δεν πέφτει κάτω από τα 6,5 ευρώ το κιλό. «Αλλά όλα αυτά είναι σχετικά, διότι μπορεί να κάνει μια βροχή τον Σεπτέμβριο και να έχει λίγο καρπό, αλλά να έχει υψηλή απόδοση». Καταλήγοντας, λέει πως «οι αγρότες στην Κρήτη παράγουν με ζημιογόνα αποτελέσματα. Μα, αν είχαν κέρδος, δεν θα μειωνόταν συνεχώς ο αγροτικός πληθυσμός! Στα χωριά, οι ηλικιωμένοι αγρότες έχουν εγκλωβιστεί σε αυτή τη δουλειά, αλλά κανένας νέος πια δεν κάθεται να γίνει αγρότης».