Ανησυχία στους καστανοπαραγωγούς της χώρας για το μέγεθος των απωλειών, ενώ περίμεναν μία καλή χρονιά.
Η απουσία βροχής απειλεί ακόμη και τις ποτιστικές καλλιέργειες καθώς απαιτείται περισσότερη άρδευση ενώ λιγοστεύει το νερό
ΤΟΥ ΧΡΥΣΌΣΤΟΜΟΥ ΤΡΊΜΜΗ
trimmis.chrys@gmail.com
Ενώ τα προβλήματα διαδέχονται το ένα το άλλο, και πολλά χρονίζουν, η φετινή καλλιεργητική περίοδος βρίσκει τους καστανοπαραγωγούς σε καθεστώς έντονης ανησυχίας για έναν ακόμη λόγο… Η παρατεταμένη ανομβρία και οι συνθήκες λειψυδρίας που επικράτησαν σε πολλές περιοχές της χώρας απειλούν να μειώσουν δραστικά την παραγωγή, με σοβαρές επιπτώσεις τόσο για το εισόδημα των παραγωγών όσο και για την τοπική οικονομία και φως δεν φαίνεται στο τούνελ, εκτός κι αν βρέξει…
Η καστανιά αποτελεί για πολλές ορεινές και ημιορεινές περιοχές σημαντική πηγή εισοδήματος, αλλά και στοιχείο της τοπικής ταυτότητας. Οι παραγωγοί είχαν μπει στη φετινή σεζόν με αισιοδοξία, καθώς οι πρώτες ενδείξεις έδειχναν αύξηση της παραγωγής. Όμως, όσο οι μήνες προχωρούν χωρίς βροχές, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολη.
Οι συνεταιρισμοί προειδοποιούν ότι αν συνεχιστεί η έλλειψη βροχοπτώσεων, η ζημιά μπορεί να αποδειχθεί μεγαλύτερη από μια χαμένη χρονιά, αφού κινδυνεύει να χαθεί φυτικό κεφάλαιο, δηλαδή τα ίδια τα δέντρα….
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περιοχή του Πάικου, με την πρόεδρο του τοπικού συνεταιρισμού παραγωγών, Φωτεινή Βαϊρλή να σημειώνει στον «Έ.Α.» ότι η αρχική αισιοδοξία μετατράπηκε με το πέρασμα των εβδομάδων σε αγωνία λόγω της ανομβρίας, και ο φόβος για απώλεια δέντρων που δύσκολα θ’ αναπληρωθούν, αυξάνεται μέρα με τη μέρα. «Θα εξελιχθεί σε πολύ σοβαρότερο πρόβλημα η έλλειψη νερού. Μέχρι πριν μερικές εβδομάδες καταφέρναμε και είχαμε τ δέντρα σε πολύ καλό επίπεδο και περιμέναμε μία αύξηση της παραγωγής, ακόμη και κατά 25-30% σε σχέση με πέρυσι και θα ήμαστε σε πολύ καλά επίπεδα. Δυστυχώς δεν έχει βρέξει το τελευταίο διάστημα και το νερό είναι πολύ λίγο» σημειώνει η κα Βαϊρλή και υπογραμμίζει ότι αυτήν τη στιγμή έχουνε χαθεί τα ξερικά δέντρα τελείως και κινδυνεύουν σε πολύ μεγάλο βαθμό τα ποτιστικά κτήματα!
«Μέρα με τη μέρα, όσο δεν βρέχει, οι ποσότητες της παραγωγής που περιμέναμε μειώνονται. Εύχομαι ότι δεν θα έχουμε μικρότερη παραγωγή και ότι θα καταφέρουμε να παραμείνουμε στα περσινά επίπεδα, αλλά το βλέπω αρκετά δύσκολο αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση. Αυτό που μας ανησυχεί είναι ότι χάνουμε φυτικό κεφάλαιο και μας απασχολεί περισσότερο. Το να χάσουμε μία χρονιά είναι ένα θέμα, το να χάσουμε δέντρα, είναι πολύ σημαντικό» τονίζει χαρακτηριστικά. Γι’ αυτό και επισημαίνει ότι ένα τέτοιο πλήγμα θα έχει πολυετείς συνέπειες, μειώνοντας το παραγωγικό δυναμικό των επόμενων ετών.
Η Ζαγορά Πηλίου σε επιφυλακή
Ανάλογη ανησυχία επικρατεί και στην περιοχή του δήμου Ζαγοράς-Μουρεσίου στο Πήλιο, όπου το κάστανο, αποτελεί το δεύτερο σημαντικότερο προϊόν μετά το μήλο για τον συνεταιρισμό Ζαγορίν και την τοπική κοινωνία, και τα σημάδια κι εκεί δεν είναι καλά.
Χαρακτηριστικά, ο Αντώνης Πολίτης, υπεύθυνος επικοινωνίας της Ζαγορίν, περιγράφει στον «Έ.Α.» την κατάσταση: «Φέτος, η ξηρασία, οι συνθήκες που επικράτησαν και έφεραν λειψυδρία έχουν δημιουργήσει κάποια θέματα και έχει προκληθεί έντονη ανησυχία. Δεν έχει βρέξει καθόλου σχεδόν από τον Μάιο. Δεν ξέρουμε πώς θα καταλήξει το όλο θέμα γιατί υπάρχει ένα χρονικό περιθώριο ακόμη για βελτίωση. Αλλά υπάρχει φόβος ότι πολλά κάστανα θα έχουν φθορά και δεν θα είναι εμπορεύσιμα λόγω της έντονης ζέστης και της λειψυδρίας και υπάρχουν συνθήκες ακόμη και για ξήρανση δέντρων σε κάποιες περιπτώσεις, κυρίως στην πρώτη και δεύτερη υψομετρική ζώνη».
Ο κ. Πολίτης σημειώνει ότι όλοι ελπίζουν τις ημέρες αυτές να κάνουν την εμφάνισή τους βροχοπτώσεις για να σωθεί ό,τι έχει αντέξει έως τώρα. «Περιμένουμε την εβδομάδα, και ελπίζουμε σε βροχές. Είναι απαραίτητες για να περισωθεί η όλη κατάσταση. Εννοείται ότι αν επιβεβαιωθούν οι έντονες ανησυχίες, μειώνεται το εισόδημα των παραγωγών και πλήττεται η τοπική οικονομία, αφού δεν θα υπάρχει προϊόν. Συνεπώς θα είναι λιγότερη η ποσότητα προς συγκομιδή και προς εμπορία. Από την άλλη αυτό δεν σημαίνει ότι τα εμπορεύσιμα προϊόντα δεν θα είναι ποιοτικά. Αλλά σε μία χρονιά με δυσκολίες θα είναι πλήγμα για το εισόδημα των παραγωγών» σημειώνει χαρακτηριστικά.
Η εικόνα που δίνει ο κ. Πολίτης είναι ξεκάθαρη: ακόμη και με δεδομένο ότι η ποιότητα του κάστανου που θα είναι εμπορεύσιμο θα παραμείνει υψηλή, η ποσότητα θα είναι μειωμένη. Αυτό σημαίνει ότι λιγότερα προϊόντα θα φτάσουν στην αγορά, περιορίζοντας τα έσοδα των παραγωγών και κατ’ επέκταση τις εισροές στην τοπική οικονομία.
Προσμονή για βροχή πριν τη συγκομιδή και στη Μελιβοία Κισσάβου
Στον Κίσσαβο, οι καστανοπαραγωγοί περίμεναν αρχικά μια χρονιά με αυξημένες ποσότητες. Η ανομβρία, ωστόσο, ανέτρεψε και στην περιοχή αυτή τα δεδομένα και οι καστανοπαραγωγοί ζουν επίσης με την αγωνία αλλά και την ελπίδα για αντιστροφή της όλης κατάστασης, έστω και την τελευταία στιγμή.
Όπως σημειώνει στον «Έ.Α.» ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Μελιβοίας Κισσάβου «Η Αθανάτη», Βαγγέλης Κρανιώτης η ανομβρία δημιούργησε προβλήματα, γιατί κάποιες καστανιές στηρίζονται μόνο σε βροχές, και ήδη είναι σε δύσκολη κατάσταση. Ταυτόχρονα όμως, από την άλλη μειώνονται και οι διαθέσιμες ποσότητες νερού, ενώ χρειάζονται περισσότερα ποτίσματα.
«Περιμέναμε ότι θα είμαστε 30-35% περισσότερο από πέρυσι, λόγω της ξηρασίας θα έχουμε μικρότερες ποσότητες τελικά. Τα δέντρα που επηρεάζονται θα παρουσιάσουν μικροκαρπία ή ακόμη και ακαρπία. Βέβαια, τα δέντρα που έχουν νερό θα δώσουν πολύ καλή ποιότητα και ποσότητα παραγωγής. Η καρπόδεση πάντως είναι αυξημένη σε σχέση με πέρυσι, αν και σε μεγάλο μέρος της περιοχής μας είναι ποτιστικές οι καλλιέργειες. Ακόμη και σ’ αυτήν την περίπτωση όμως χρειάζεται βροχή για τα δέντρα» σημειώνει ο κ. Κρανιώτης.
Ο ίδιος συνεχίζει να ελπίζει πάντως. «Αν έχουμε μία βροχή, σίγουρα τα δέντρα θα βοηθηθούν, γιατί η χρονιά είναι όψιμη και η κύρια συγκομιδή θ’ αρχίσει από αρχές Οκτωβρίου και μετά. Μακάρι να βοηθήσει και ο καιρός για να βοηθήσει όλους τους παραγωγούς, που αγωνίστηκαν όλο αυτό το διάστημα και έβαλαν χρήματα» αναφέρει μεταξύ άλλων ο πρόεδρος του συνεταιρισμού Μελιβοίας.
Η τοποθέτηση του κ. Κρανιώτη αναδεικνύει τη λεπτή ισορροπία στην οποία βρίσκονται οι καλλιέργειες. Μια βροχόπτωση την κατάλληλη στιγμή μπορεί να αναστρέψει την κατάσταση και να σώσει μέρος της παραγωγής. Όμως, όσο περνούν οι μέρες χωρίς βροχές, οι ελπίδες λιγοστεύουν.
Κοινός παρονομαστής και στις τρεις περιοχές είναι η αγωνία των παραγωγών. Η ανομβρία δεν περιορίζει μόνο την ποσότητα της φετινής σοδειάς, αλλά θέτει σε κίνδυνο και την υγεία των ίδιων των δέντρων. Η διατήρηση του φυτικού κεφαλαίου είναι κρίσιμη, καθώς η καστανιά χρειάζεται πολλά χρόνια για να φτάσει σε πλήρη παραγωγή.
Ασθένειες και προκλήσεις για τις καστανιές
Οι καστανιές, που για πολλές ορεινές και ημιορεινές περιοχές της χώρας αποτελούν βασική πηγή εισοδήματος, βρίσκονται αντιμέτωπες όχι μόνο με την ανομβρία, αλλά και με μια σειρά ασθενειών που απειλούν την παραγωγή και την ίδια τη μακροζωία των δέντρων. Οι συνεταιρισμοί κάνουν λόγο για σοβαρές προκλήσεις που απαιτούν συντονισμένη αντιμετώπιση, καθώς η ζημιά δεν περιορίζεται μόνο στη φετινή χρονιά αλλά μπορεί να αφήσει βαθιές πληγές για τα επόμενα χρόνια.
Ο Βαγγέλης Κρανιώτης εστιάζει στη σοβαρότητα της μελάνωσης, τονίζοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό, αλλά ευρωπαϊκό. «Η μελάνωση είναι το βασικό θέμα που απασχολεί όλη την Ευρώπη. Η Σφήκα της καστανιάς και η φαιά σήψη παλεύονται. Η μελάνωση είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα γιατί χάνεται φυτικό κεφάλαιο, ακόμη και αιωνόβια δέντρα και δύσκολα αντικαθίστανται. Τα είπαμε αυτά και στο συνέδριο των καστανοπαραγωγών πρόσφατα στη Σεβίλλη της Ισπανίας» σημειώνει μεταξύ άλλων, αναδεικνύοντας το μέγεθος της απειλής, καθώς η απώλεια αιωνόβιων δέντρων δεν μπορεί να καλυφθεί εύκολα.
Οι παραγωγοί οι ίδιοι επισημαίνουν εξάλλου ότι η αντικατάστασή τους απαιτεί δεκαετίες, πράγμα που σημαίνει ότι η μελάνωση δεν είναι απλώς μια πρόσκαιρη δυσκολία, αλλά μια μακροπρόθεσμη πρόκληση για την ελληνική και όχι μόνο καστανοκαλλιέργεια.
Από την άλλη, η κα Βαϊρλή, περιγράφει την κατάσταση στην περιοχή της, επισημαίνοντας ότι ορισμένες ασθένειες που έπληξαν άλλες περιοχές δεν εμφανίστηκαν μέχρι στιγμής στον Πάικο. «Η περιοχή μας και χτυπάω ξύλο, δεν είχε θέμα με τη σφήκα της καστανιάς και δεν είχαμε και θέμα σήψης τα προηγούμενα χρόνια, που προκάλεσαν προβλήματα άλλες περιοχές. Εμείς είχαμε άλλα θέματα, αλλά όχι αυτά. Η μελάνωση από την άλλη είναι ένα θέμα, τοπικό. Εντοπίζεται σε συγκεκριμένα σημεία και δεν είναι εξαπλωμένο σε μεγάλο βαθμό. Μας ανησυχεί, το αντιμετωπίζουμε όσο μπορούμε… Επίσης η φυτοφθορά είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο» καταλήγει.
«Πληρωμές… ωσονούπω»
Ο κ. Κρανιώτης σχολίασε και το ότι οι καστανοπαραγωγοί δεν έχουν πληρωθεί ακόμη το Μέτρο 23. «Ρωτάμε πότε, και παίρνουμε απάντηση… ωσονούπω» αναφέρει.
Συνάντηση στην Ισπανία
Στην Ισπανία (στην Ουέλβα της Ανδαλουσίας ) φιλοξενήθηκε από τις 10 έως τις 14 Σεπτεμβρίου το συνέδριο του ευρωπαϊκού δικτύου καστανοπαραγωγών Eurocastanea.
Οι τιμές
Την περσινή περίοδο τα υψηλής ποιότητας κάστανα διατέθηκαν από τους παραγωγούς σε τιμές 3,5-4,2 ευρώ το κιλό, και όλοι φέτος ήλπιζαν ότι οι ποσότητες θα ήταν περισσότερες.