Από την έντυπη έκδοση «Έλληνας Αγρότης»
Πολλές φορές ακούμε την έννοια «Νέοι Αγρότες» και νομίζουμε ότι είναι κάτι ακαθόριστο. Ο «Έλληνας Αγρότης» φέρνει στο φως της δημοσιότητας τρεις εξαιρετικές περιπτώσεις ανθρώπων που γύρισαν στις πατρογονικές τους εστίες και ασχολούνται με τον πρωτογενή τομέα.
Η Ηλιάνα Μαλίχιν είναι μια αμπελουργός – οινοποιός σε «επικίνδυνη» αποστολή
Τα καλοκαίρια της παιδικής ηλικίας μαζί με τον παππού στο χωριό ήταν η πρώτη ύλη για το όραμα της Ηλιάνας Μαλίχιν να αναζωογονήσει τους προφυλλοξήρες αμπελώνες του τόπου της και μαζί με αυτόν να αναζωογονήσει και όλο τον τόπο.
ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ
ymouratides@gmail.com
Η Ηλιάνα, αφού τελείωσε το Γεωπονικό Κρήτης, έκανε μεταπτυχιακό στην οινολογία, και έτσι το 2018, ύστερα από αρκετά χρόνια εμπειρίας ως εργαζόμενη σε άλλους οινοποιούς, οινοποιεί το πρώτο της κρασί. Αμέσως την επόμενη χρονιά φτιάχνει ένα μικρής κλίμακας οινοποιείο και το 2019 εμφιαλώνει το πρώτο της κρασί αποκλειστικά από σταφύλι βιολογικής καλλιέργειας, το οποίο προέρχεται από συνεργαζόμενους αμπελουργούς.
Η επένδυση βασίζεται σε ίδια κεφάλαια και σε ένα ΕΣΠΑ, το οποίο βοήθησε στην απόκτηση του εξοπλισμού.
Το 2022, και ενώ το οινοποιείο είχε μπει σε τροχιά ανάπτυξης, μια φωτιά έκαψε, μεταξύ άλλων, και το 90% των αμπελώνων, τους οποίους η Ηλιάνα σε συνεργασία με τους αμπελουργούς φρόντιζε και είχε καταφέρει να κάνει παραγωγικούς. Μετά το πρώτο σοκ, οινοποιεί ένα κρασί από αγορασμένα σταφύλια για να σώσει την επιχείρηση – και όχι μόνο τα καταφέρνει, με τη συμπαράσταση της οινικής αγοράς, αλλά σήμερα έχει πετύχει να αναζωογονήσει εκ νέου ένα σημαντικό ποσοστό των αμπελώνων που κάηκαν, να δημιουργήσει ένα συνεργατικό σχήμα με 40 αμπελουργούς και να αποκτήσει 15 ιδιόκτητα στρέμματα.
Οταν ρωτήσαμε την Ηλιάνα πώς ένιωσε με την ανακοίνωση του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, μας είπε: «Λίγο – πολύ όλοι γνωρίζαμε τι συμβαίνει στην Κρήτη, αλλά δεν περιμέναμε να έχει αυτή την έκταση». Και συμπλήρωσε: «Από το κράτος δεν περιμέναμε κάποια βοήθεια, αντιθέτως συχνά στέκεται εμπόδιο στην ανάπτυξη μας. Οταν προσπαθήσαμε να πάρουμε, ως βιολογικοί καλλιεργητές, μια ενίσχυση 1.000 περίπου ευρώ, το κράτος βρήκε προσχήματα για να μη μας τη δώσει».
Κλείνουμε τη συζήτησή μας με την Ηλιάνα να λέει: «Είναι φορές που νιώθουμε χαζοί και έχουμε θυμό για όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μας. Ωστόσο, είμαι αισιόδοξη ότι ο αμπελοοινικός κλάδος ξεχωρίζει από αυτή την κατάσταση και είναι πιο υγιής».
Έλλη και Θανάσης Ψαροφάγης: Ενα ζευγάρι γυρολόγων κτηνοτρόφων
Πριν από 13 χρόνια, η Ελλη και ο Θανάσης Ψαροφάγης, πριν ακόμα μπουν στην τρίτη δεκαετία της ζωής τους, συνεχίζοντας τα βήματα των γονιών τους, έκαναν επάγγελμα την κτηνοτροφία. Από το 2002 ο Θανάσης πουλούσε το γάλα των προβάτων που φρόντιζε για μεταποίηση. Οταν όμως είδαν ότι ο κόπος τους δεν πληρωνόταν, αποφάσισαν να περάσουν στο στάδιο της μεταποίησης και να επενδύσουν, με τη βοήθεια του ΕΣΠΑ, σε ένα τυροκομείο που ονόμασαν «Αληθινό». Αυτό σημαίνει ότι επέλεξαν να ζήσουν με τα τρία τους παιδιά στα Καλύβια Ελασσόνας και να στηρίξουν όλη τους τη ζωή στο εισόδημα που τους έδινε ο πρωτογενής τομέας. Χρειάστηκε αρκετός καιρός για να ορθοποδήσουν, αρχικά με πωλήσεις σε δικό τους κατάστημα και στη συνέχεια με την απευθείας πώληση των προϊόντων τους μέσα από δίκτυα καταναλωτών, που τους έδωσαν τη δυνατότητα να αποφύγουν τους μεσάζοντες. Σήμερα, γυρίζουν όλη την Ελλάδα με το δικό τους φορτηγάκι και συναντιούνται με τους πελάτες τους, προσφέροντας, εκτός από φέτα ΠΟΠ Ελασσόνας, μια ποικιλία τυροκομικών προϊόντων.
Και ενώ η επιχείρηση είχε αποκτήσει ροή, και μάλιστα υπήρχε σκέψη να γίνει επένδυση σε έναν αυτοματισμό στο τυροκομείο, η ευλογία που πλήττει την ελληνική κτηνοτροφία έχει βάλει «φρένο» στα επενδυτικά τους σχέδια και την ανησυχία στην καθημερινότητά τους. «Αν προσβληθεί το κοπάδι μας, είμαστε χαμένοι» λέει η Ελλη και συμπληρώνει: «Οι αποζημιώσεις που δίνονται αντιστοιχούν στο 1/3 της αγοράς νέου ζωικού κεφαλαίου».
Για να λειτουργήσει το τυροκομείο, τα ζώα πρέπει να τραφούν, και έτσι έχουν ήδη επενδυθεί χρήματα σε ζωοτροφές. Μια καταστροφή όχι μόνο μπορεί να βάλει τέλος στην επιχείρησή τους, αλλά να αφήσει και χρέη.
Μέσα σε αυτό το αγωνιώδες περιβάλλον, πώς νιώσατε όταν μάθατε ότι κάποιοι δήθεν κτηνοτρόφοι παίρνουν εκατοντάδες χιλιάδες ή και εκατομμύρια ευρώ σε επιδοτήσεις, με την ανοχή της κυβέρνησης;
Γνωρίζαμε ότι συμβαίνουν αυτά. Αλλά πώς να αντιμετωπίσεις κάτι που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το κράτος;
Θεωρείτε ότι, ύστερα από αυτό που συνέβη, θα έρθει η εξυγίανση;
Ολα ίδια θα μείνουν. Είναι η νοοτροπία του Ελληνα που δεν αλλάζει.
Ενας αστικός αγρότης που δούλεψε για 10 χρόνια σε πολυεθνική
Ο Τζώρτζης Ευθυμίου, από τα 27 του μέχρι και τα 37 του, εργάστηκε για πολυεθνική εταιρία, αλλά ένιωθε ότι δεν ήταν αυτό που ήθελε να κάνει. Ετσι, αφού προηγουμένως διδάχτηκε την καλλιέργεια από τον Παναγιώτη Μανίκη, δημιούργησε, το 2017, έναν συνεταιρισμό με δύο φίλους και νοίκιασαν 700 τετραγωνικά μέτρα γης εντός Αττικής, για να κάνουν την πρώτη τους βιολογική, σχεδόν φυσική, καλλιέργεια φυλλωδών. Παρότι, λόγω της απειρίας της πρώτης φοράς, νοίκιασαν τη γη ακριβά, το αποτέλεσμα ήταν πετυχημένο.
Η πρώτη ομάδα κάποια στιγμή διαλύθηκε, και έτσι ο Τζώρτζης συνέχισε να καλλιεργεί σε γη που είχε νοικιάσει, πάλι εντός Αττικής. Οταν τον ρωτήσαμε γιατί δεν επέλεξε ένα πιο φυσικό περιβάλλον από αυτό της Αττικής, απάντησε ότι «στην Αττική ζει μεγάλο μέρος του πληθυσμού της χώρας, οπότε η παραγωγή είναι πιο κοντά στον αγοραστή, άρα υπάρχουν σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως λιγότερα έξοδα μεταφοράς, πιο φρέσκα προϊόντα στον τελικό αγοραστή και δυνατότητα πώλησης χωρίς μεσάζοντες».
Μέχρι και φέτος, ο Τζώρτζης δεν είχε ασχοληθεί με το «εργαλείο» των επιδοτήσεων ή των αποζημιώσεων. Οπως λέει, «αυτό που κάνω είναι τρόπος ζωής και η φροντίδα του είναι καθημερινή ανάγκη». Φέτος, για πρώτη φορά, ο Τζώρτζης, έχοντας νοικιάσει ένα νέο κτήμα στην περιοχή του Μαρκόπουλου, σκέφτεται να ενταχθεί σε πρόγραμμα ΕΣΠΑ για εξοπλισμό. Ωστόσο, ακόμα δεν είναι εντελώς σίγουρος ότι είναι κάτι που χρειάζεται. «Θέλω να δω πώς θα πάει η παραγωγή στο νέο χωράφι και μετά βλέπουμε».
Σε αυτή τη φάση, αυτό που τον ανησυχεί περισσότερο είναι η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού. «Πλέον, στην Αττική δεν βρίσκουμε εύκολα ούτε ξένους εργάτες» λέει «που σημαίνει ότι, αν θέλω να μεγαλώσω την παραγωγή μου, θα πρέπει να αξιολογήσω πρώτα τις δικές μου δυνάμεις».
Οσον αφορά τις επιδοτήσεις και τις αποζημιώσεις, όπως και όλοι οι αγρότες, ο Τζώρτζης γνώριζε τι συμβαίνει. Δεδομένου όμως ότι δεν είχε καμία προσδοκία, βιώνει αυτά που συμβαίνουν με ηρεμία. «Ετσι δεν ήταν πάντα;» λέει. «Γιατί να αλλάξει τώρα;»