Από την εφημερίδα Έλληνας Αγρότης που κυκλοφορεί
Επιβεβαίωση του «Ε.Α»: Από τον Ιούνιο γράφαμε για τις «μαϊμουδιές» χωρίς τους απαραίτητους ελέγχους
ΤΟΥ ΣΑΚΗ ΤΡΕΧΑ
sakis.trexas@protonmail.com
Οταν η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ξεκίνησε έρευνα για τα βιολογικά, τότε αποφάσισε να ασχοληθεί το υπουργείο Ανάπτυξης. Το ΕΣΥΔ (Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης) ασχολήθηκε με πάνω από 10 ιδιωτικές εταιρίες που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας και οι οποίες πιστοποιούν βιολογικά προϊόντα, αγροτικά και κτηνοτροφικά. Στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιριών πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων -για τον οποίο είχε δώσει εντολή ο κ. Θεοδωρικάκος- έφτασαν στο ΕΣΥΔ, με εταιρία ταχυμεταφορών, δύο φάκελοι με καταγγελίες για εταιρίες που έδιναν αθρόες πιστοποιήσεις, σε πυκνότητα και χρόνους που είναι αδύνατον να υπάρξουν.
Μια εταιρία πιστοποίησης βιολογικών είναι στην Κρήτη και μία στην Αττική.
Το ερώτημα είναι πώς προλάβαιναν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα να επισκέπτονται τις εκτάσεις, να πιστοποιούν ότι ένα προϊόν είναι βιολογικό και να εκδίδουν τη βεβαίωση. Αυτό προφανώς από μόνο του δεν αποτελεί επιβεβαίωση ότι όντως υπήρχαν παρανομίες. Ωστόσο, επειδή οι ενδείξεις είναι σοβαρές, ο κ. Θεοδωρικάκος αποφάσισε να στείλει στη Δικαιοσύνη, στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αλλά και στις εισαγγελικές Αρχές του Ηρακλείου και της Αττικής τις δύο συγκεκριμένες υποθέσεις.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, εντοπίστηκαν ήδη 3.500 πιστοποιητικά που εκδόθηκαν με πανομοιότυπο τρόπο, χωρίς να έχουν γίνει οι προβλεπόμενοι έλεγχοι στις εκμεταλλεύσεις και στα προϊόντα, προκειμένου οι δυνάμει δικαιούχοι να επωφεληθούν από το νέο πρόγραμμα βιολογικών (νεοεισερχόμενοι).
Από την άλλη, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακάλυψε ότι στις υποβολές ένταξης στα Οικολογικά Σχήματα του 2023 για βιολογικές καλλιέργειες οι ενδιαφερόμενοι έπρεπε να λάβουν έγκριση από τον φορέα πιστοποίησης μέσα σε λίγες ημέρες.
Πάντως η κυβέρνηση πρέπει να απαντήσει γιατί, αν και είχε τις καταγγελίες, δεν έκανε τίποτα. Ακόμα πιο ενδιαφέρον έχει η σιωπή του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Μόνο μετά την ανακοίνωση του Θεοδωρικάκου αποφάσισε ο Τσιάρας να ανακοινώσει σαρωτικούς ελέγχους από τον ΕΛΓΟ «Δήμητρα». Γιατί δεν ρώταγε τον Αντώνη Φιλιππή, γενικό γραμματέα Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του ΥΠΑΑΤ, ο οποίος ήταν από τον Οκτώβριο του 2024 πρόεδρος του ΕΛΓΟ «Δήμητρα»; Μήπως γιατί η δικαστική έρευνα βρήκε… λαβράκια για «μαϊμού» βιολογικά και σχέσεις ΚΥΔ με φορείς πιστοποίησης και τη φερόμενη εγκληματική οργάνωση του ΟΠΕΚΕΠΕ, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία; Η πρεμούρα που είχαν οι Θεοδωρικάκος και Τσιάρας να ανακοινώσουν ελέγχους (που μέχρι σήμερα δεν έκαναν) οφείλεται στις πιέσεις από το Μέγαρο Μαξίμου, που κατάλαβε ότι έρχεται ένα ακόμα σκάνδαλο. Τώρα ο Τσιάρας ανακάλυψε τις αδυναμίες στο σύστημα των πιστοποιήσεων και σπεύδει να επανεξετάσει όλες τις διαπιστεύσεις που έχουν δοθεί σε όλους τους πιστοποιητικούς φορείς από το ΕΣΥΔ και έχουν πάρει την τελική έγκριση από το ΥΠΑΑΤ.
Το νέο σκάνδαλο των βιολογικών δεν αφορά μόνο τις ενισχύσεις που δίνονται τα τελευταία χρόνια μέσα από τα προγράμματα του ΠΑΑ και τα Οικολογικά Σχήματα. Αφορά και τη στρέβλωση στην αγορά των βιολογικών τροφίμων, που την πληρώνουν οι πραγματικοί βιοκαλλιεργητές, οι οποίοι βλέπουν τους κόπους τους να πηγαίνουν χαμένοι και να μην πουλάνε τα προϊόντα τους. Αγωνίζονται να ανταγωνιστούν «μαϊμού» βιολογικά που παράγουν τα λαμόγια, τα οποία κατάφεραν να πάρουν ένα πιστοποιητικό με λάδωμα.
Το νέο σκάνδαλο θα βάλει στο μικροσκόπιο και το ΥΠΑΑΤ. Οταν ένας «βιοκαλλιεργητής» δήλωνε στο ΟΣΔΕ ότι από 1 στρέμμα βιολογικής καλλιέργειας παράγει 35 τόνους ντομάτα, το ήξερε το ΥΠΑΑΤ, αλλά δεν έκανε τίποτα. Η νόμιμη διαδικασία αναφέρει ότι δηλώνει ο παραγωγός στο ΟΣΔΕ τα χωράφια βιολογικής καλλιέργειας και υπογράφει με εταιρία πιστοποίησης τη σύμβαση. Στη συνέχεια, το ΥΠΑΑΤ θα κάνει έλεγχο και θα βγάλει την πιστοποίηση. Μπορεί κάποια χρονιά, με τις κατάλληλες καλλιεργητικές και καιρικές συνθήκες, ένας παραγωγός να δηλώσει μεγαλύτερη ποσότητα παραγωγής, αλλά μιλάμε για λογικά νούμερα. Και εκεί όμως θα πρέπει να υπάρξει επιπλέον έλεγχος στο χωράφι, για να πιστοποιηθεί η επιπλέον ποσότητα. Το ερώτημα είναι πότε έκαναν αληθινό έλεγχο στα βιολογικά από τον ΕΛΓΟ «Δήμητρα» και το ΥΠΑΑΤ.
Η Κρήτη κυριαρχεί και στο σκάνδαλο των βιολογικών…
Τελικά, φαίνεται ότι ο υπουργός Κώστας Τσιάρας ήρθε αντιμέτωπος με ένα πρόβλημα που μάλλον ο ίδιος δημιούργησε, γιατί άφησε ανεξέλεγκτη την παρέα των ΚΥΔ (εκεί γίνονται οι αιτήσεις) και των οργανισμών πιστοποίησης. Μετά τις αποκαλύψεις, η ηγεσία του ΥΠΑΑΤ ζήτησε από τη διοίκηση του ΕΛΓΟ «Δήμητρα» την ανάκληση των αδειών των εργαζομένων, όπου απαιτείται, για την αποτελεσματική διεξαγωγή των ελέγχων. Ανακοίνωσε την άμεση αποστολή κλιμακίων ελέγχων σε όλους τους πιστοποιητικούς φορείς, οι οποίοι εμπλέκονται στις σχετικές καταγγελίες. Οπου απαιτηθεί, θα ζητηθεί η συνδρομή της Οικονομικής Αστυνομίας και υπηρεσιών της ΑΑΔΕ.
Οσον αφορά τους ελέγχους που ήδη διεξάγονται στους πιστοποιητικούς φορείς για τη βιολογικότητα των αγροτικών προϊόντων και των παραγωγών που συμμετέχουν στο υφιστάμενο πρόγραμμα, το ΥΠΑΑΤ ανακοίνωσε ότι διευρύνονται για το σύνολο του πιστοποιητικού έργου των ΟΕΠ (Οργανισμοί Ελέγχου και Πιστοποίησης). Επίσης, με απόφαση της πολιτικής ηγεσίας, «παγώνουν» όλοι οι νέοι φάκελοι που έχουν πάρει διαπίστευση από το ΕΣΥΔ και εκκρεμεί η έγκρισή τους στις υπηρεσίες του ΥΠΑΑΤ. Ακόμα, θα γίνει επανέλεγχος όλων των πιστοποιητικών φορέων από την αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΑΑΤ.
Πάντως, η Κρήτη κυριαρχεί και στο σκάνδαλο των βιολογικών. Το σύνολο των αιτήσεων για το πρόγραμμα βιολογικών ανέρχεται σε 705 εκατ. ευρώ, με τον αρχικό προϋπολογισμό να φθάνει τα 298 εκατ. ευρώ. Για τη βιολογική κτηνοτροφία δηλώθηκαν 900.000 στρέμματα, όταν η επόμενη Περιφέρεια στη λίστα είναι η Θεσσαλία με 170.000 στρέμματα. Σημειώνεται ότι στη βιολογική κτηνοτροφία ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 115 εκατ. ευρώ και στο σύνολό τους οι αιτήσεις αντιστοιχούν σε 136 εκατ. ευρώ. Επίσης, στην Κρήτη δηλώθηκαν 234.000 βιολογικές κυψέλες (περί το 75% των κυψελών), όταν στη Θεσσαλία ο αντίστοιχος αριθμός ανέρχεται σε 134.000 κυψέλες. Ο προϋπολογισμός για το μέτρο της βιολογικής μελισσοκομίας ανέρχεται σε 18 εκατ. ευρώ και έχουν κατατεθεί συνολικά αιτήσεις για 166 εκατ. ευρώ από όλη την επικράτεια, εκ των οποίων τα 95 εκατ. ευρώ αφορούν την Κρήτη.
Πώς γίνονται οι έλεγχοι στη χώρα μας
Στην Ελλάδα σήμερα λειτουργούν 18 φορείς πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων, οι οποίοι έχουν αξιολογηθεί και εγκριθεί από το ΥΠΑΑΤ. Ο ΕΛΓΟ «Δήμητρα» είναι αρμόδιος ως αρχή ελέγχου για την εποπτεία των φορέων πιστοποίησης, πραγματοποιώντας διοικητικούς και επιτόπιους ελέγχους σε ετήσια βάση. Επιπλέον, το προσωπικό του ΕΛΓΟ διενεργεί ελέγχους για την επισήμανση και την ιχνηλασιμότητα στα βιολογικά προϊόντα σε επίπεδο αγοράς.
Ολοι οι φορείς πιστοποίησης στον τομέα της βιολογικής γεωργίας είναι διαπιστευμένοι από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης (ΕΣΥΔ) σύμφωνα με το διεθνές πρότυπο ISO 17065.
Ολες οι επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην παραγωγή, επεξεργασία και διάθεση των βιολογικών προϊόντων, σε όλη την αλυσίδα εμπορίας, από το χωράφι στο ράφι, συμβάλλονται με έναν εγκεκριμένο φορέα ελέγχου και πιστοποίησης της επιλογής τους.
Κατά τη διάρκεια της επιθεώρησης, όλα τα ευρήματα καταγράφονται σε έντυπα επιθεώρησης και τεκμηριώνονται με κατάλληλο αποδεικτικό υλικό (φωτογραφίες, αντίγραφα κτλ.). Οι αναλύσεις των προϊόντων για την ανίχνευση υπολειμμάτων γίνονται μόνο σε εργαστήρια που είναι διαπιστευμένα βάσει του διεθνούς προτύπου ISO 17025, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα αναλύσεων. Πλέον των ετήσιων προγραμματισμένων επιθεωρήσεων, οι φορείς πραγματοποιούν έκτακτες και απροειδοποίητες επιθεωρήσεις στο πεδίο παραγωγής ή επεξεργασίας των προϊόντων, τουλάχιστον στο 10% των ενταγμένων επιχειρήσεων. Σε περίπτωση που διαπιστωθούν παρατυπίες ή παραβάσεις, ο παραγωγός επιχειρηματίας δεσμεύεται για τα διορθωτικά μέτρα που θα λάβει προκειμένου να πληροί τις απαιτήσεις της πιστοποίησης. Τα μέτρα που πρέπει να εφαρμόζονται στις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων και των προστίμων που πρέπει να επιβληθούν, προβλέπονται στην εθνική νομοθεσία (ΚΥΑ 245090/10-2-2006). Τα προγράμματα επιθεωρήσεων, δειγματοληψιών και οι περιπτώσεις μη συμμορφώσεων που εντοπίζουν οι φορείς πιστοποίησης και οδηγούν σε κυρώσεις πρέπει να κοινοποιούνται άμεσα στον ΕΛΓΟ «Δήμητρα» και στο ΥΠΑΑΤ.
Στο ΕΣΥΔ φάκελος με καταγγελίες
Στο πλαίσιο ελέγχου πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων έφτασαν στο ΕΣΥΔ καταγγελίες για εταιρίες που έδιναν αθρόες πιστοποιήσεις.
Ανάκληση αδειών
Το ΥΠΑΑΤ ζήτησε από τη διοίκηση του ΕΛΓΟ «Δήμητρα» την ανάκληση των αδειών των εργαζομένων, όπου απαιτείται, για την αποτελεσματική διεξαγωγή των ελέγχων.
«Παγώνουν» όλοι οι νέοι φάκελοι
Με απόφαση Τσιάρα «παγώνουν» όλοι οι νέοι φάκελοι, που έχουν πάρει διαπίστευση από το ΕΣΥΔ και εκκρεμεί η έγκρισή τους.