Ο καθηγητής εφαρμοσμένης εντομολογίας του τμήματος Γεωπονίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Νικόλαος Παπαδόπουλος εξηγεί στον «ΕΑ» για το πόσο πρέπει να ανησυχεί ο πρωτογενής τομέας με το νέο έντομο- εχθρό.
Του ΛΕΥΤΕΡΗ ΖΑΒΛΙΑΡΗ
zavliaris@gmail.com
Μότο: Η Ελλάδα είναι η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα της Μεσογείου που πιάνεται «μύγα του ροδάκινου»
Ανήσυχους αλλά όχι… απροετοίμαστους μας έπιασε η έλευση του δάκου ή πιο σωστά της μύγας του ροδάκινου, γνωστού με την επιστημονική ονομασία bactrocera zonata.
Το έντομο που έχει τη δυνατότητα να προσβάλει μεγάλο αριθμό ειδών φρούτων στην Ελλάδα αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση, εντοπίστηκε σε παγίδες εντός αστικής περιοχής στην Αττική, ενεργοποιώντας έναν σχετικό συναγερμό.
Χάρη στο πρόγραμμα επισκοπήσεων για επικίνδυνα έντομα που πραγματοποιείται από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σε συνεργασία με το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο και εντομολογικά εργαστήρια πανεπιστημίων όλης της χώρας, υπήρξε η σχετική ειδοποίηση που από ό,τι φαίνεται δεν πρέπει να προκαλεί προς το παρόν ανησυχία.
Ο καθηγητής Εφαρμοσμένης Εντομολογίας και διευθυντής του Εργαστηρίου Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Νικόλαος Παπαδόπουλος μιλώντας στον «ΕΑ», εξηγεί ότι το συγκεκριμένο έντομο είναι «ξαδερφάκι» του δάκου και της κλασικής μύγας της Μεσογείου που είναι μια κατηγορία που χαρακτηρίζουμε ως μύγες των φρούτων με πάνω από 5.000 είδη και είναι από τους βασικούς εχθρούς των καλλιεργειών.
Πώς έφτασε στην Ευρώπη
Σύμφωνα με τον κ. Παπαδόπουλο, το bactrocera zonata είναι ένα έντομο που προέρχεται από την ΝΑ Ασία και έχει επεκτείνει τη γεωγραφική του διασπορά σε διάφορες χώρες όπως αυτές της ΒΑ Αφρικής, (Αίγυπτος, Λιβύη), ενώ υπάρχει και στην Μέση Ανατολή (Ισραήλ, Ιορδανία, δεν υπάρχουν στοιχεία για Λίβανο και Συρία).
«Εμφανίζεται περιοδικά και στην Καλιφόρνια και θεωρείται εχθρός καλλιεργειών και εκεί, ενώ βρίσκεται στη λίστα των εχθρών καραντίνας της ΕΕ», εξηγεί ο καθηγητής Εντομολογίας και προσθέτει πως «για την ώρα στις χώρες της ΕΕ, υπάρχουν καταγραφές συλλήψεων παγίδες στην Αυστρία και συγκεκριμένα στη Βιέννη».
Όσον αφορά την αυστριακή πρωτεύουσα, οι καταγραφές γίνονται περιοδικά για μια δεκαετία περίπου σε κήπους εντός αστικών περιοχών όπου ορισμένοι δημιουργούν οπωρώνες από χόμπι.
Στην Αυστρία ωστόσο η παρουσία του εντόμου είναι εφήμερη, γεγονός πολύ σημαντικό για την φυτοϋγεία.
«Αυτό σημαίνει ότι το έντομο είναι στην κατηγορία transit και όχι established, δεν έχει εγκατασταθεί δηλαδή σε μια περιοχή», σημειώνει ο κ. Παπαδόπουλος.
Το πως έφτασε η συγκεκριμένη μύγα, είναι αποτέλεσμα των διεθνών μεταφορών φρούτων, όπου το είδος βρίσκεται εκεί και μεταπηδά στο νέο περιβάλλον.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Η Ελλάδα είναι η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα της Μεσογείου που πιάνεται «μύγα του ροδάκινου» και μάλιστα πρόκειται για καταγραφή εντός αστικού πεδίου και όχι στην ύπαιθρο.
Όπως τονίζει ο κ. Παπαδόπουλος, τα έντομα εισβολείς θέλουν ένα διάστημα μέχρι να υπάρξει η διασπορά.
Από εκεί και πέρα, υπάρχει ένα νομοθετικό πλαίσιο που ξεκινά από την Ευρωπαϊκή Ένωση, γνωμοδοτεί η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων και η ευρωπαϊκή νομοθεσία γίνεται εθνική.
Εάν συμβεί αυτό η χώρα έχει υποχρέωση να εγκαταστήσει δίκτυα παγίδευσης ώστε να διαπιστωθεί εάν πιάστηκε το συγκεκριμένο έντομο και κάποια άλλα είδη που βρίσκονται σε σχετική λίστα, κάτι που συνέβη σε αυτήν την περίπτωση.
«Αυτό χτύπησε το πρώτο καμπανάκι. Ανάλογα με το πλαίσιο το έντομο χαρακτηρίζεται είτε transient, όπου αυξάνεται ο αριθμός των παγίδων για να διαπιστωθεί η διασπορά. Εάν όμως χαρακτηριστεί σε πιο σοβαρή κατάσταση κινδύνου, τότε η εμφάνιση οριοθετείται και στη συνέχεια μπορεί να εκτιμηθεί η κατάσταση είτε για Containment (Περιορισμό), είτε για Eradication (Εξάλειψη)», λέει χαρακτηριστικά ο καθηγητής Εντομολογίας.
Ωστόσο βρισκόμαστε ακόμα σε πολύ αρχικό στάδιο για να γίνουν αυτές οι διαδικασίες.
Η προετοιμασία
Η επιστημονική ομάδα του κ. Παπαδόπουλου συμμετείχε σε δύο προγράμματα Horizon, το ένα εξ αυτών λεγόταν ff-ipm και είχε να κάνει με την προστασία της παραγωγής και εμπορίας φρούτων από τις μύγες των φρούτων.
Τα έντομα που εξετάστηκαν ήταν η μύγα του ροδακίνου και η ασιατική μύγα.
Μεταξύ άλλων αναπτύχθηκαν εργαλεία για να διαπιστωθεί εάν φορτία φρούτων που έρχονται από το εξωτερικό είναι μολυσμένα, ενώ αναπτύχθηκαν βιοκλιματικά μοντέλα ώστε να προβλεφθεί εάν αυτό το έντομο μπορεί να αναπτυχθεί ή να εγκατασταθεί σε περιοχές της Ελλάδας.
Πιο επικίνδυνες περιοχές θεωρούνται η Κρήτη, η Μεσσηνία, η Λακωνία, η Αργολίδα, η Δυτική Ελλάδα, η Θεσσαλία και οριακά η Κεντρική Μακεδονία.