ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Οι αγρότες σε ολόκληρο τον κόσμο βρίσκονται αντιμέτωποι με τη δεύτερη μεγάλη άνοδο των τιμών των λιπασμάτων μέσα σε τέσσερα χρόνια, εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν.
Ωστόσο, καθώς οι τιμές των σιτηρών είναι πολύ χαμηλές για να «απορροφήσουν» το πλήγμα από τη βαθύτερη αυτή διαταραχή στην προσφορά, πολλοί παραγωγοί επανεξετάζουν τα σχέδια φύτευσης, θέτοντας σε κίνδυνο την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων.
Η Μέση Ανατολή και τα λιπάσματα
Η Μέση Ανατολή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κόμβους παραγωγής λιπασμάτων παγκοσμίως, ενώ μεγάλο μέρος του διεθνούς εμπορίου λιπασμάτων διέρχεται συνήθως από τα Στενά του Ορμούζ, όπου η ναυσιπλοΐα έχει ουσιαστικά παραλύσει λόγω της σύγκρουσης. Οι προμήθειες ουρίας, αζωτούχου λιπάσματος, από τη μεγαλύτερη μονάδα παραγωγής στον κόσμο, στο Κατάρ, έχουν διακοπεί, ενώ έχουν περιοριστεί και οι ροές θείου και αμμωνίας, βασικών πρώτων υλών για την παραγωγή ευρέος φάσματος λιπασμάτων. Οσο δεν υπάρχει διευθέτηση της σύγκρουσης, αναλυτές, έμποροι, παραγωγοί λιπασμάτων και γεωπόνοι στρέφουν το βλέμμα τους στην προηγούμενη μεγάλη κρίση προσφοράς, δηλαδή τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, εκφράζοντας ανησυχίες ότι αυτή τη φορά η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί ακόμη πιο σοβαρά. «Το 2022, σημαντικές ποσότητες λιπασμάτων συνέχισαν τελικά να διακινούνται» δήλωσε ο Shawn Arita από το Agricultural Risk Policy Center του North Dakota State University. «Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι μια πολύ πιο έντονη κρίση προσφοράς».
Κάποιες χώρες συνεχίζουν τις αγορές
Από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, οι τιμές των λιπασμάτων έχουν εκτοξευθεί, με την ουρία να καταγράφει τη μεγαλύτερη άνοδο, ανακλώντας την απώλεια περίπου του 1/3 των παγκοσμίως διακινούμενων ποσοτήτων που συνήθως εξάγονται από τον Κόλπο. Ορισμένες χώρες συνεχίζουν να αγοράζουν. Η Ινδία, η μεγαλύτερη παραγωγός ρυζιού στον κόσμο και δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγός σιταριού, προχώρησε σε αγορές-ρεκόρ ουρίας μέσω διεθνούς διαγωνισμού εισαγωγών, πληρώνοντας σχεδόν διπλάσια τιμή σε σχέση με μόλις δύο μήνες πριν. Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, τέτοια επίπεδα τιμών βρίσκονται πλέον εκτός των δυνατοτήτων πολλών παραγωγών. Το 2022, οι υψηλές διεθνείς τιμές των σιτηρών βοήθησαν τους αγρότες να αντισταθμίσουν τη μεγάλη αύξηση του κόστους εισροών που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Ομως, οι άφθονες σοδειές σιτηρών και ελαιούχων σπόρων τα τελευταία χρόνια έχουν συγκρατήσει τις τιμές των αγροτικών προϊόντων.
Στο μισό οι τιμές στο χρηματιστήριο του Σικάγου
Οι τιμές του σιταριού στο χρηματιστήριο του Σικάγου, για παράδειγμα, βρίσκονται περίπου στο μισό σε σχέση με πριν από τέσσερα χρόνια, ενώ οι τιμές της σόγιας ήταν τότε σχεδόν 50% υψηλότερες από τα σημερινά επίπεδα. Ως αποτέλεσμα, πολλοί παραγωγοί σήμερα δεν διαθέτουν τα απαραίτητα έσοδα για να απορροφήσουν τη ραγδαία αύξηση του κόστους των λιπασμάτων. Τα αζωτούχα λιπάσματα, όπως η ουρία, πρέπει να εφαρμόζονται κάθε καλλιεργητική περίοδο για πολλές καλλιέργειες και επηρεάζουν άμεσα τόσο τις ετήσιες αποδόσεις όσο και ποιοτικά χαρακτηριστικά, όπως η περιεκτικότητα του σιταριού σε πρωτεΐνη. Οι αγρότες μπορούν να περιορίσουν τη χρήση άλλων βασικών θρεπτικών στοιχείων, όπως τα φωσφορικά και το κάλιο, χωρίς άμεσες απώλειες στην παραγωγή.
Ωστόσο, ακόμη και αυτή η επιλογή ενδέχεται να δοκιμαστεί, εάν οι αγορές φωσφορικών λιπασμάτων παραμείνουν υπό πίεση για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς οι κινεζικοί περιορισμοί στις εξαγωγές συμπίπτουν με τις διαταραχές που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στις προμήθειες θείου και αμμωνίας. Τελικά, ορισμένοι παραγωγοί μπορεί απλώς να «ρισκάρουν», μειώνοντας τη χρήση λιπασμάτων, θέτοντας έτσι σε κίνδυνο τις αποδόσεις των καλλιεργειών, δήλωσε ο Andy Jung της αμερικανικής εταιρίας λιπασμάτων Mosaic.
Τα στοιχεία της Sarah Marlow
Σύμφωνα με τη Sarah Marlow της εταιρίας παροχής στοιχείων αγορών εμπορευμάτων Argus, από την έναρξη της σύγκρουσης έχουν χαθεί τουλάχιστον 2 εκατ. μετρικοί τόνοι παραγωγής ουρίας, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 3% του ετήσιου θαλάσσιου εμπορίου. Οι απώλειες οφείλονται στο κλείσιμο μονάδων παραγωγής στη Μέση Ανατολή, αλλά και στην Ινδία, στο Μπανγκλαντές και στη Ρωσία. Παράλληλα, σχεδόν 1 εκατ. τόνοι ουρίας που είχαν ήδη φορτωθεί σε πλοία παραμένουν εγκλωβισμένοι στον Περσικό Κόλπο. Ακόμη και αν οι εχθροπραξίες τερματιστούν σύντομα και ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, θα χρειαστούν εβδομάδες μόνο και μόνο για να εκκαθαριστεί η συσσωρευμένη συμφόρηση, δήλωσε ο Mark Milam της εταιρίας ανάλυσης αγορών εμπορευμάτων ICIS. Επιπλέον, η διαθεσιμότητα λιπασμάτων πιθανότατα θα παραμείνει περιορισμένη για μήνες, λόγω των ζημιών στις παραγωγικές εγκαταστάσεις του Κόλπου και του ανταγωνισμού για τις περιορισμένες εναλλακτικές πηγές προμήθειας. «Θα χρειαστεί αρκετός χρόνος μέχρι να επιστρέψει η αγορά στην κανονικότητα» δήλωσε ο Stephen Nicholson, επικεφαλής Αγορών Σιτηρών και Ελαιούχων Σπόρων της Rabobank στη βόρεια Αμερική.