ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Το «Νέα ζωή στο χωριό» που «έτρεξαν» η δασκάλα Παναγιώτα Διαμαντή και ο ιερέας του χωριού, πατέρας Κωνσταντίνος Ντούσικος μπορεί να αναζωογονήσει την ελληνική ύπαιθρο.
Εδώ και χρόνια, η πορεία που ακολουθούν οι Έλληνες μοιάζει να είναι μονόδρομος. Οι περισσότεροι φεύγουν από την ελληνική περιφέρεια για να σπουδάσουν ή/και για να εργαστούν σε κάποιο μεγάλο αστικό κέντρο. Πολλοί σκέφτηκαν να αφήσουν τελικά την Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη, αλλά λίγοι το πήραν απόφαση και λιγότεροι το έπραξαν. Στη Φουρνά Ευρυτανίας, όμως, κάποιες οικογένειες που μετοίκησαν έδωσαν ζωή σε ένα χωριό που ήταν έτοιμο να χαρακτηριστεί εγκαταλειμμένο, χάρη στο πρόγραμμα «Νέα ζωή στο χωριό» που «έτρεξαν» η δασκάλα Παναγιώτα Διαμαντή και ο ιερέας του χωριού, πατέρας Κωνσταντίνος Ντούσικος. Το αποτέλεσμα; Πετυχημένο, όπως σημειώνει στον «Ε.Α.» ο δήμαρχος Καρπενησίου, Χρήστος Κακαβάς.
ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΤΡΙΜΜΗ
trimmis.chrys@gmail.com
«Η αλήθεια είναι ότι δεν είναι εύκολο εγχείρημα. Έχουν γίνει πολλές ανάλογες προσπάθειες, ιδιαίτερα στο εξωτερικό, στην Ιταλία. Θυμόμαστε όλοι το 1 ευρώ για ένα σπίτι, το οποίο δεν είχε επιτυχία. Το σημαντικότερο είναι ότι ξεκίνησε μια προσπάθεια από κάτω προς τα πάνω, από τον ιερέα και τη δασκάλα του χωριού, την οποία αγκάλιασε όλη η τοπική κοινωνία, και ο δήμος ήρθε για να βοηθήσει όσο μπορεί με τις κοινωνικές δομές, την Πρόνοια, το “Βοήθεια στο σπίτι”, με τα δωρεάν καυσόξυλα και το δωρεάν πετρέλαιο που δίνουμε στους δημότες μας οι οποίοι πληρούν τα κριτήρια και με το να βρίσκουμε σπίτια στον κόσμο» σημειώνει μεταξύ άλλων ο δήμαρχος Καρπενησίου.
Ο κ. Κακαβάς χαρακτηρίζει το τελικό αποτέλεσμα εξαιρετικό, τουλάχιστον μέχρι στιγμής. «Ανοίξαμε και το νηπιαγωγείο, εκεί που όλα τα σχολεία σε όλη τη χώρα κλείνουν. Υπήρχε ένα παιδί μόνο στην έκτη δημοτικού, οπότε καταλαβαίνετε ότι και το δημοτικό θα έκλεινε του χρόνου. Τώρα έχουν αρκετά παιδιά και το νηπιαγωγείο και το δημοτικό και το γυμνάσιο» επισημαίνει, μεταξύ άλλων.
«Ανάσα» και για τον πρωτογενή τομέα
Με τι ασχολούνται οι οικογένειες που αποφάσισαν να κάνουν νέο ξεκίνημα και να δώσουν ξανά ζωή σε ένα χωριό όπως η Φουρνά, ακολουθώντας διαφορετικό μονοπάτι, μακριά από τη φασαρία των μεγάλων πόλεων;
«Με βάση την πληροφόρηση που έχω, ο κόσμος που βρίσκεται πλέον στη Φουρνά ασχολείται με τα πάντα – και έτσι πρέπει να είναι στο χωριό, διότι δεν έχεις πολλές επιλογές και πολλούς εργοδότες. Μέχρι και στον Δασικό Αγροτικό Συνεταιρισμό συμμετείχε ένας νέος οικογενειάρχης. Μια οικογένεια έχει ανοίξει κατάστημα υγειονομικού ενδιαφέροντος, αλλά, όπως καταλαβαίνετε, για να επιβιώσει κανείς στο χωριό πρέπει να τα κάνει σχεδόν όλα, να έχει και τον μπαχτσέ του, να έχει και τα ξύλα για τον χειμώνα» σημειώνει ο κ. Κακαβάς, με την αγροτική ζωή και τις καλλιέργειες να έρχονται σε πρώτο πλάνο.
Όπως περιγράφει άλλωστε ο δήμαρχος Καρπενησίου, οι νέες οικογένειες, κάτοικοι της Φουρνάς, πήραν και κάποιες εκτάσεις για καλλιέργεια, χωρίς το κόστος να κρίνεται ασύμφορο ή υπερβολικό. «Στο χωριό, οι εκτάσεις αυτές είναι πολύ φθηνές και συνήθως παραχωρούνται δωρεάν για καλλιέργεια, διότι ο κόσμος είναι λίγος και οι εκτάσεις είναι αρκετές. Οι περισσότερες είναι ιδιωτικές, παρ’ όλα αυτά και οι ιδιοκτήτες αυτών των εκτάσεων, εμμέσως πλην σαφώς, συμμετείχαν στην όλη προσπάθεια, διαθέτοντάς τες προς καλλιέργεια, και από κει και πέρα, όταν έχει κάποιος οικογένεια, καταλαβαίνω την αγωνία και ότι δεν είναι εύκολο να επιβιώσει σε ένα τέτοιο μέρος» τονίζει.
«Πεπερασμένες οι δυνατότητες των δήμων»
Στη Φουρνά, λοιπόν, μετοίκησαν αρχικά έξι οικογένειες. Ωστόσο, ο δήμαρχος Καρπενησίου επισημαίνει ότι, όση προσπάθεια και να καταβάλουν οι περιφερειακοί δήμοι, οι δυνατότητες στήριξης είναι συγκεκριμένες. «Πεπερασμένες, και μέχρι ενός βαθμού, είναι οι δυνατότητές μας. Θα πρέπει η κεντρική κυβέρνηση να στηρίξει τέτοιου τύπου προσπάθειες. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Έβρου, με τα 10.000 ευρώ για τη μετοίκηση νέων οικογενειών, το οποίο έχει περάσει πλέον και σε άλλες πόλεις, και πιέζουμε και εμείς στην κυβέρνηση να το εφαρμόσει εδώ. Θα είναι ένα μεγάλο κίνητρο να έρθει ο κόσμος στα χωριά» υπογραμμίζει.
Οι ευκαιρίες για ποιοτικές παραγωγές
Ο κ. Κακαβάς εκτιμά λοιπόν ότι θα μπορούσε να πάρει ανάσα και ο πρωτογενής τομέας με μια τέτοια διαδικασία, προφανώς με μαζικότερη ανταπόκριση. «Βλέπουμε τι γίνεται με τους αγρότες. Δεν υπάρχει βούληση να στηριχθεί ο πρωτογενής τομέας. Παίρνουν επιδοτήσεις άνθρωποι που δεν έχουν ιδέα από ζωντανά ή ρίζες, ενώ ήρθε η ώρα να στηριχθούμε και να γυρίσουμε στον πρωτογενή τομέα. Εδώ μιλάμε για εξαιρετικά προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας, διότι δεν υπάρχει ούτε φυτοφάρμακο. Ζούμε σε μία από τις πιο καθαρές περιοχές της Ελλάδας, και τα ζωντανά και οι καλλιέργειες είναι υψηλής διατροφικής αξίας» τονίζει χαρακτηριστικά.
Μια προσπάθεια με θετικό πρόσημο και μετρήσιμα αποτελέσματα. Τα πρώτα βήματα του προγράμματος και η σημερινή εικόνα
Η Φουρνά Ευρυτανίας βρέθηκε, τον Σεπτέμβριο του 2024, αντιμέτωπη με τον άμεσο κίνδυνο οριστικού κλεισίματος του νηπιαγωγείου και του δημοτικού σχολείου, λόγω εξαιρετικά περιορισμένου αριθμού μαθητών. Κάπως έτσι προέκυψε η πρωτοβουλία «Νέα ζωή στο χωριό», με στόχο την προσέλκυση νέων μόνιμων κατοίκων.
Αρχικά, η «Νέα ζωή στο χωριό» λειτούργησε ως ανοιχτή πρόσκληση προς οικογένειες με παιδιά να μετακομίσουν στη Φουρνά, ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των μαθητών και να παραμείνει σε λειτουργία η εκπαιδευτική δομή. Το εγχείρημα έλαβε οργανωμένη μορφή και στη συνέχεια συγκροτήθηκε ως αστική μη κερδοσκοπική εταιρία με την ίδια επωνυμία, η οποία δέχεται χορηγίες και δωρεές για τη στήριξη οικογενειών που επιθυμούν να εγκατασταθούν στο χωριό.
Η πρωτοβουλία βασίστηκε κυρίως σε ιδιωτική υποστήριξη, προσφορές φορέων και εθελοντική συνεισφορά ιδιωτών. Παράλληλα, αναπτύχθηκαν συμπληρωματικές δράσεις κοινωνικής υποστήριξης, όπως η Κοινωνική Ντουλάπα Αλληλεγγύης, με δωρεές ειδών, δωρεάν μαθήματα αγγλικών και ελληνικών, καθώς και βοήθεια για την κάλυψη σχολικών γευμάτων.
Τα αποτελέσματα της δράσης ήταν μετρήσιμα. Στη Φουρνά εγκαταστάθηκαν αρκετές οικογένειες, μεταξύ των οποίων και πολύτεκνες, με αποτέλεσμα ο αριθμός των παιδιών που φοιτούν στα σχολεία να αυξηθεί από 9 σε περίπου 27 και το νηπιαγωγείο να επαναλειτουργήσει. Παράλληλα, έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον από δεκάδες ακόμη οικογένειες για μελλοντική μετεγκατάσταση.
Το μοντέλο της «Νέας ζωής στο χωριό» έχει ήδη αρχίσει να μεταφέρεται και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, όπως η Ζίτσα Ιωαννίνων, με στόχο την αντιμετώπιση της δημογραφικής κατάρρευσης μικρών κοινοτήτων μέσω αντίστοιχων τοπικών πρωτοβουλιών και της αναζωογόνησης της υπαίθρου.
Λύσεις για όλα
Παρότι στη Φουρνά, και προφανώς σε όλα τα μικρά χωριά της χώρας, οι επιλογές δεν είναι πολλές για τα μικρά παιδιά, οι προσπάθειες δεν μένουν μόνο στη μετοίκηση, στην εξασφάλιση στέγης και την ενασχόληση με εργασίες. «Είναι και τα παιδιά που πρέπει να έχουν δραστηριότητες. Βοηθάμε και εμείς ως δήμος, με γυμναστές που κάνουν μαθήματα ποδοσφαίρου, πηγαίνοντας στο χωριό. Η δασκάλα οργάνωσε με τον ιερέα πρόγραμμα για να κάνουν εξ αποστάσεως φροντιστήρια τα παιδιά, να μαθαίνουν ξένες γλώσσες. Οπως καταλαβαίνετε, τα παιδιά θέλουν δραστηριότητες, θέλουν ξένες γλώσσες, θέλουν ολόκληρη υποδομή από πίσω, αλλά με την τεχνολογία τώρα γίνονται και αυτά σιγά σιγά» περιγράφει ο κ. Κακαβάς.
Οπως σημειώνει, εξάλλου, αν υπάρξει στήριξη από την κεντρική Πολιτεία, θα μπορούμε να μιλάμε για ουσιαστικές λύσεις, πέρα από αυτές που έχουν δοθεί, προκειμένου να επιστρέψει ο κόσμος στην ύπαιθρο και να φύγει από τα μεγάλα κέντρα. «Δημιουργούνται σχέσεις win win σε αυτές τις περιπτώσεις και για την Περιφέρεια, η οποία στενάζει, και τα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Αθήνα, θα αποσυμφορηθούν. Ετσι, κερδίζουν και τα δύο μέρη. Οι άνθρωποι έχω την αίσθηση ότι θέλουν επαφή με τη φύση, καλή ποιότητα ζωής. Διότι η αλήθεια είναι ότι το κλεινόν άστυ δεν έχει εύκολες συνθήκες διαβίωσης. Υπάρχει εγκληματικότητα, υπάρχει ταλαιπωρία, υπάρχουν διάφορα. Βλέπουμε την τάση να θέλει ο κόσμος να αφήσει τις πόλεις. Απλά θέλει βοήθεια και ένα στήριγμα, ιδιαίτερα τον πρώτο καιρό που θα μετοικήσουν» επισημαίνει.
Και για μεγαλύτερες πόλεις…
Η στήριξη με προγράμματα όπως το «Νέα ζωή στο χωριό» θα μπορούσε να δώσει λύσεις και σε μεγαλύτερες πόλεις, με τον δήμαρχο Καρπενησίου να τονίζει ότι αυτό ισχύει και για τη δική του. «Θα σας δώσω δύο στατιστικά στοιχεία τα οποία είναι κομβικά: είμαστε η Περιφερειακή Ενότητα στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας με τη μεγαλύτερη μείωση πληθυσμού, κατά 13%, συγκρίνοντας τα στοιχεία της απογραφής του 2011 με αυτά του 2021, με το χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ και τρίτοι σε όλη την Ευρώπη στη γήρανση πληθυσμού. Οπότε, όλες οι παρεμβάσεις αφορούν κίνητρα, ώστε να αναπτυχθούν μέρη όπως το Καρπενήσι» αναφέρει ο κ. Κακαβάς.
Απάντηση για το δημογραφικό πρόβλημα
Για τον κ. Κακαβά, το νο 1 πρόβλημα αυτή τη στιγμή για την Ελλάδα και για την Ευρυτανία είναι το Δημογραφικό. Οπως υποστηρίζει, με στήριξη των οικογενειών για μετοίκηση και εγκατάσταση σε χωριά όπως η Φουρνά μπορούν να προκύψουν λύσεις και σ’ αυτό το θέμα.
Παράλληλα, όπως σημειώνει, «επιδιώκουμε τη δημιουργία Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδος, που είναι η μόνη Περιφέρεια σε όλη τη χώρα η οποία δεν έχει έδρα δημόσιου πανεπιστημίου, όπως και να δοθούν κίνητρα φορολογικά, ένας σταθερός και ενδεχομένως καλύτερο ΦΠΑ. Δεν αξίζει να συζητάμε για έργα, για ασφαλτoστρώσεις ή για πλακοστρώσεις, για παιδικές χαρές και άλλες υποδομές, όταν δεν έχουμε κόσμο. Είναι το πρώτο και το πιο σημαντικό ο κόσμος».