Η κακοδιαχείριση, τα υψηλά επιτόκια δανεισμού, οι κομματικές παρεμβάσεις και η απουσία αναπτυξιακών σχεδίων οδήγησαν εκατοντάδες συνεταιρισμούς της χώρας σε πλήρη κατάρρευση.
Για τουλάχιστον 20 χρόνια πριν από την εφαρμογή του νόμου Σκανδαλίδη, που επιχειρούσε να αναδιαρθρώσει τον χάρτη των συνεταιρισμών, το 2011, οι αγροτικοί σύλλογοι είχαν μπει σε ένα επικίνδυνο σπιράλ κάλυψης των αναγκών τους από δάνεια με υψηλό επιτόκιο, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να αντεπεξέλθουν στον ρόλο και στις υποχρεώσεις τους.
Τότε, 2.000 συνεταιρισμοί είχαν απλώς τον τίτλο, τη σφραγίδα και μία ψήφο για τα συλλογικά όργανα. Αλλά και οι πιο δραστήριες ενώσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με τεράστια χρέη, αναξιοποίητα περιουσιακά στοιχεία και με τα μέλη των Δ.Σ. να οδηγούνται στη Δικαιοσύνη για οφειλές στο ΙΚΑ και στην Εφορία.
Με τα κόκκινα δάνεια των συνεταιρισμών ασχολήθηκαν όλες οι κυβερνήσεις από το 2011 και μετά. Ωστόσο, λύση δεν βρέθηκε για τουλάχιστον 700 από αυτούς. Τα μέλη των Δ.Σ. συνεχίζουν να σέρνονται στα δικαστήρια, τα περιουσιακά τους στοιχεία είναι δεσμευμένα ή εκποιούνται, με αρνητικές συνέπειες στην ενασχόληση νέων ανθρώπων με τα κοινά.
Οι συνεταιριστές προτείνουν οι απαιτήσεις των διαχειριστών πιστώσεων να μην υπερβαίνουν το διπλάσιο της αρχικής οφειλής, ενώ υπάρχουν και οι περιπτώσεις όπου αυτές εμφανίζονται πολλαπλάσιες του αρχικού κεφαλαίου
Το χειρότερο; Τα δάνεια των συνεταιρισμών πέρασαν σε εισπρακτικές εταιρίες, οι οποίες αντιμετωπίζουν και τους συνεταιρισμούς ως οιονεί μπαταχτσήδες, βάζοντας στόχο τα περιουσιακά τους στοιχεία, που είναι ακίνητα τεράστιας αξίας.
Σε μια προσπάθεια να αναστραφεί το κλίμα και να διορθωθούν τα κακώς κείμενα, οι επικεφαλής των κεντρικών συνεταιριστικών ενώσεων συναντήθηκαν για μία ακόμη φορά με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη για το ζήτημα των κόκκινων δανείων που αντιμετωπίζουν αγροτικοί συνεταιρισμοί και αγρότες, καθώς και για τα προβλήματα που προκύπτουν από πλειστηριασμούς, ρυθμίσεις οφειλών και ευθύνες διοικήσεων συνεταιριστικών οργανώσεων.
Το θέμα, όμως, των απαιτήσεων των διαχειριστών των δανείων δεν φαίνεται να λύνεται άμεσα και οριστικά. Οι συνεταιριστές πρότειναν στον κ. Χατζηδάκη οι απαιτήσεις των διαχειριστών πιστώσεων να μην υπερβαίνουν το διπλάσιο της αρχικής οφειλής, ενώ υπάρχουν και οι περιπτώσεις όπου εμφανίζονται πολλαπλάσιες του αρχικού κεφαλαίου.
Επίσης, προτάθηκε η ακύρωση διαταγών πληρωμής, πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης και πλειστηριασμών, σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει βεβαίωση ελέγχου οφειλής ή όταν βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις με τους διαχειριστές πιστώσεων για ρύθμιση των χρεών. Ζητήθηκαν επίσης η απαλλαγή των ευθυνών των Δ.Σ. των συνεταιρισμών και η δυνατότητα εξαγοράς παραγωγικών ακινήτων συνεταιρισμών που βρίσκονται υπό εκκαθάριση από αγροτικούς συνεταιρισμούς της περιοχής, θέμα που, όπως επισημάνθηκε, απαιτεί τροποποίηση του πτωχευτικού κώδικα.
Το αν θα γίνει κάτι θα φανεί. Αν αυτό θα καλύψει το σύνολο των συνεταιρισμών ή όχι, επίσης θα αποδειχτεί στην πορεία. Το πρόβλημα όμως που δεν μπορεί να λυθεί με υπουργικές παρεμβάσεις και νόμους είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των νέων αγροτών έναντι του συνεταιριστικού κινήματος. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι ελάχιστοι είναι οι νέοι που δραστηριοποιούνται σε συνεταιρισμούς, κρατώντας επιφυλακτική στάση ως προς την αποστολή τους. Αφορίζουν το μοντέλο διαχείρισης των αγροτικών συλλόγων, τον τρόπο με τον οποίο παρεμβαίνουν για την προστασία των πραγματικών παραγωγών, για να αιτιολογήσουν την απουσία τους από όλα όσα συμβαίνουν στον πρωτογενή τομέα σε μια δύσκολη περίοδο για αυτόν.
Αυτή η έλλειψη εμπιστοσύνης θα πρέπει να προβληματίσει το σύνολο των κομμάτων και των ενώσεων, γιατί, ακόμα και το θέμα με τα κόκκινα δάνεια να διευθετηθεί, αν δεν υπάρχουν υγιείς ομάδες ο πρωτογενής τομέας θα ανακυκλώνει τις παθογένειές του.