H Eυρωπαϊκή Ένωση, σε ό,τι αφορά τον πρωτογενή τομέα και τη νέα ΚΑΠ, στέλνει διαρκώς μηνύματα προς όλες τις χώρες και τους αγρότες.
Υστερα από χρόνια συντήρησης ενός μοντέλου καταβολής ενισχύσεων που αμφισβητήθηκε από πολλούς, πλέον καταθέτει προτάσεις οι οποίες είναι παρεμβατικές, αλλά κρύβουν παγίδες.
Με στόχο την επισιτιστική ασφάλεια, η οποία, λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων, βρίσκεται σε συνεχή δοκιμασία, και την είσοδο στην πρωτογενή παραγωγή νέων ανδρών και γυναικών έχει προκρίνει τη ριζική αναμόρφωση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) για την περίοδο 2028-2032 σε ό,τι αφορά τις ενισχύσεις. Στην τελευταία συνεδρίαση των υπουργών Γεωργίας της Ε.Ε., στο Λουξεμβούργο, έγινε συζήτηση για την εφαρμογή ενός νέου συστήματος εισοδηματικής στήριξης, με ανώτατο όριο στα 100.000 ευρώ. Στη συζήτηση ετέθη και το ζήτημα για τη σταδιακή μείωση της επιδότησης στους αγρότες που έχουν φτάσει σε ηλικία συνταξιοδότησης.
To μοντέλο ενισχύσεων
Στο κείμενο της πρότασης, η Κομισιόν προτείνει ένα μοντέλο ενισχύσεων που θα δίνει προτεραιότητα σε όσους έχουν ως κύρια δραστηριότητα τη γεωργία και συμβάλλουν ουσιαστικά στην επισιτιστική ασφάλεια. Στόχος, σύμφωνα με το σχέδιο, είναι η πιο δίκαιη και στοχευμένη κατανομή των κοινοτικών πόρων. Για τον λόγο αυτόν συζητά το όριο των 100.000 ευρώ. Το πλαφόν αυτό αποσκοπεί στη μείωση των ανισοτήτων, καθώς σήμερα το 5% των μεγαλύτερων δικαιούχων απορροφά σχεδόν το 50% των άμεσων ενισχύσεων.
Στο πλαίσιο της αναδιανομής των ενισχύσεων, η Κομισιόν πρότεινε και ένα εναρμονισμένο εύρος βασικής εισοδηματικής στήριξης από 13 έως 24 ευρώ ανά στρέμμα, σε σύγκριση με το σημερινό εύρος των 11,8 έως 60 ευρώ.
Αν και είναι νωρίς για να αξιολογήσει κανείς τις προθέσεις της Κομισιόν, είναι βέβαιο ότι οι αλλαγές θα επηρεάσουν άμεσα τις επιλογές πολλών αγροτών, οι οποίοι έχουν επενδύσει σε γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις προσβλέποντας στις ενισχύσεις
Οι προτάσεις, όπως ήταν φυσικό, προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις από τις περισσότερες χώρες, οι οποίες ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία και προαιρετική εφαρμογή των μέτρων. Πολλοί υπουργοί εκφράζουν φόβους ότι η υποχρεωτική προοδευτική μείωση και το πλαφόν θα πλήξουν τις μεσαίες και μεγάλες εκμεταλλεύσεις, οι οποίες θεωρούνται κρίσιμες για την παραγωγή και την επισιτιστική ασφάλεια.
Και οι εθνικές ιδιαιτερότητες;
Πολλοί υπουργοί στάθηκαν ιδιαίτερα στην έλλειψη προσαρμογής στις εθνικές ιδιαιτερότητες, ενώ άλλες αντιπροσωπείες τόνισαν ότι μια ενιαία προσέγγιση δεν μπορεί να καλύψει την ποικιλομορφία της ευρωπαϊκής γεωργίας.
Με μεγάλη επιφύλαξη αντιμετώπισαν οι χώρες της Μεσογείου την πρόταση αποκλεισμού των αγροτών που βρίσκονται σε ηλικία συνταξιοδότησης από τις άμεσες ενισχύσεις. Πολλά κράτη-μέλη έκαναν λόγο για μέτρο που μπορεί να οδηγήσει σε εγκατάλειψη της γης και αποδυνάμωση της υπαίθρου, χαρακτηρίζοντάς το κοινωνικά και θεσμικά προβληματικό.
Η Ολλανδία συμφωνεί σε όλα
Η μόνη χώρα που φαίνεται να συμφωνεί σε όλα με την Ε.Ε. είναι η Ολλανδία, η οποία θεωρείται η πλέον οργανωμένη στον πρωτογενή τομέα. Οπως και να έχει, πάντως, η νέα ΚΑΠ θα φέρει μεγάλες αλλαγές και στους αγρότες της χώρας μας, οι οποίοι δεν είναι ούτε ενημερωμένοι ούτε έτοιμοι να προσαρμοστούν στο νέο καθεστώς που θα προκύψει μετά το 2028. Και αυτό σε μία περίοδο όπου χιλιάδες εκμεταλλεύσεις εγκαταλείπονται, κυρίως από τους νέους αγρότες, οι οποίοι λόγω της γραφειοκρατίας απογοητεύονται, με άμεσες συνέπειες στην αυτάρκεια σε ελληνικά προϊόντα.
Αν και είναι νωρίς για να αξιολογήσει κανείς τις προθέσεις της Κομισιόν, είναι βέβαιο ότι οι αλλαγές θα επηρεάσουν άμεσα τις επιλογές πολλών αγροτών, οι οποίοι έχουν επενδύσει σε γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις προσβλέποντας στις ενισχύσεις της Ε.Ε. Το γεγονός ότι οι διαδικασίες είσπραξης θα απλουστευτούν ίσως λειτουργήσει ως αντίβαρο σε όσα έρχονται…