ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Η ιστορική διαδρομή της ΚΕΟΣΟΕ και η μοναδική συμβολή της στην υπεράσπιση της αμπελουργίας, στην ανάδειξη του συγκριτικού πλεονεκτήματος των ελληνικών ποικιλιών και στην προάσπιση των συνεταιριστικών ιδεών είναι κάτι που γνωρίζουν όλοι όσοι έχουν έρθει σε επαφή μαζί της.
ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
thanasis.antoniou67@gmail.com
Όπως αναφέρει η ένωση σε απολογιστικό δελτίο Τύπου για τα 75 χρόνια της, «το θετικό έργο της ΚΕΟΣΟΕ, που μαρτυρείται άλλωστε από το γεγονός ότι είναι η μόνη ενεργή εθνική κλαδική συνεταιριστική οργάνωση με υψηλό κύρος και ρόλο συμβούλου στη διαμόρφωση της αμπελοοινικής πολιτικής, οφείλεται βέβαια στους ανθρώπους της.
Στις διαχρονικές διοικήσεις με πίστη στις συνεταιριστικές ιδέες και ισχυρή πεποίθηση για τον αναντικατάστατο ρόλο των συνεταιρισμών, στους επιστημονικούς συνεργάτες με τη βαθιά γνώση των θεμάτων του κλάδου οίνου και αμπέλου και της αξίας των γηγενών ποικιλιών, με προεξάρχουσα την αείμνηστη Σταυρούλα Κουράκου, μια φωτισμένη προσωπικότητα με τεράστιο θεσμικό και ερευνητικό έργο».
Συναντήσαμε τον Χ. Μάρκου σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα για τον αττικό αμπελώνα, όπου ο αγροτοσυνδικαλιστής ανέπτυξε την πρότασή του για τη σωτηρία του πάλαι ποτέ μεγαλύτερου αμπελώνα της χώρας, και του ζητήσαμε μια αποτίμηση των 75 χρόνων παρουσίας της ΚΕΟΣΟΕ. «Η ένωση ιδρύθηκε το 1949 και μια ζωή βρίσκεται στην υπηρεσία του Ελληνα αμπελουργού. Είναι η μόνη τριτοβάθμια οργάνωση η οποία είναι ζωντανή.
Οργανώσεις-κολοσσοί έχουν βγει από την αγορά τα προηγούμενα χρόνια, αλλά η ΚΕΟΣΟΕ μένει και υπερασπίζεται τα συμφέροντα του κλάδου και των συνεταιριστικών οινοποιείων, τα οποία παράγουν εξαιρετικά προϊόντα για την εγχώρια αλλά και τη διεθνή αγορά» μας είπε.
«Τα πάνελ αντικαθιστούν ελαιώνες και αμπελώνες»
Ο κ. Μάρκου, αναφερόμενος στην ελληνική επικράτεια, υποστήριξε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει τεράστιες ανατροπές στην περιφέρεια, «που δημιούργησαν ρωγμές στον παραγωγικό ιστό, με οδυνηρές συνέπειες για την κοινωνική συνοχή του τοπικού πληθυσμού».
Κατά τη γνώμη του, οι υπερμεγέθεις παρεμβάσεις υποδομών (π.χ., το αεροδρόμιο των Σπάτων) και οι οδικοί άξονες ανά την Ελλάδα διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο. Η άναρχη οικοπεδοποίηση των αγροτικών ακινήτων, η έντονη αστικοποίηση και η εκποίηση των παραγωγικών γεωργικών γαιών υπονομεύουν και τελικά ανατρέπουν το παλαιό παραγωγικό μοντέλο.
«Τα ηλιακά πάνελ αντικαθιστούν ελαιώνες και αμπελώνες άναρχα και πολλές φορές παράνομα, χωρίς σχεδιασμό, με κοντόφθαλμη προοπτική» υποστήριξε.
Παρεμβάσεις μέσω ΕΔΟΑΟ
Η παρουσία της ΚΕΟΣΟΕ στην αμπελοοινική καθημερινότητα της χώρας είναι ιδιαίτερα έντονη και η συμβολή της είναι καθοριστική στη διαμόρφωση των αμπελοοινικών πολιτικών. Ο Χ. Μάρκου μάς εξηγεί το πώς και το γιατί: «Αυτό το διάστημα κάνουμε μια προσπάθεια, μέσα από την Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Αμπέλου και Οίνου (ΕΔΟΑΟ), όπου βάσει καταστατικού έχουμε την προεδρία για τα επόμενα δύο χρόνια – εννοώ ότι ο συνεταιριστικός κλάδος έχει την προεδρία της διεπαγγελματικής. Πρόεδρος της ΕΔΟΑΟ είναι ο Γιάννης Σκούτας, του Οινοποιητικού Συνεταιρισμού Σάμου. Προγραμματίζουμε μια σειρά παρεμβάσεων, ούτως ώστε να χρηματοδοτηθεί ένα στρατηγικό σχέδιο, διότι η κατάσταση στον ελληνικό αμπελώνα δεν είναι η δέουσα».
«Χωρίς συνεταιρισμούς δεν θα υπήρχε γεωργία»
«Οδηγήθηκαν στο αδιέξοδο που ζήσαμε, διότι δεν υπήρχε έλεγχος. Οταν κάποιος διοικεί μια συλλογικότητα οφείλει να λογοδοτεί κάπου – στην ίδια την κοινωνία, για την ακρίβεια»
Τα μέλη της ΚΕΟΣΟΕ είναι σήμερα 27 συνεταιρισμοί απ’ όλη την Ελλάδα, και στο δυναμικό της, δηλαδή αυτοί που ασχολούνται πρωτογενώς και δευτερογενώς με την αμπελουργία και την οινοποίηση, είναι περίπου 100.000-120.000 άτομα. Υπάρχουν συνεταιρισμοί οι οποίοι είναι τεράστιοι, όπως της Σάμου, του Τυρνάβου, της Ζίτσας, της Νεμέας, της Σαντορίνης κ.ά. Κι όμως, το συνεταιριστικό κίνημα είχε για δεκαετίες «γκριζάρει».
«Μπορεί να ακούστηκαν πολλά για τους συνεταιρισμούς, αλλά, αν δεν υπήρχαν αυτοί, δεν θα υπήρχε γεωργία στην Ελλάδα. Βέβαια, οι συνεταιρισμοί οδηγήθηκαν στο αδιέξοδο που ζήσαμε διότι δεν υπήρχε έλεγχος. Οταν κάποιος διοικεί μια συλλογικότητα οφείλει να λογοδοτεί κάπου – στην ίδια την κοινωνία, για την ακρίβεια» μας λέει ο Χ. Μάρκου. Και συνεχίζει: «Μετά τη δεκαετία του 1980, όταν οι συνεταιρισμοί ανδρώθηκαν στην Ελλάδα, άρχισε μια διαδικασία κατάρρευσης. Σε μεγάλο βαθμό αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι οι συνεταιρισμοί ανέλαβαν και διαδραμάτιζαν ρόλους που έπρεπε να έχει το κράτος. Παράλληλα, δεν λειτουργούσαν με όρους αγοράς, με αποτέλεσμα να αγοράζουν την πρώτη ύλη, αλλά να μην μπορούν να πουλήσουν το προϊόν. Χρηματοδοτούνταν από τις τράπεζες, αλλά δεν μπορούσαν να αποπληρώσουν τη χρηματοδότηση, με αποτέλεσμα να συσσωρεύσουν χρέη».
Κατά τον κ. Μάρκου, αυτή τη στιγμή υπάρχει εύρυθμη λειτουργία των συνεταιρισμών – σχεδόν όλοι λειτουργούν με όρους βιωσιμότητας και ανταγωνιστικότητας. «Σε εμάς, από τα 27 μέλη, τα 23 είναι υγιέστατα και τα υπόλοιπα… το παλεύουν. Τελείωσαν τα ψέματα!» λέει ο αγροτοσυνδικαλιστής.
«Η γνώμη μου για το άμεσο μέλλον είναι ότι, αν δεν υπάρξει στρατηγικό σχέδιο για το αμπέλι και συνολικά για την αγροτική παραγωγή της χώρας, η Ελλάδα θα καταρρεύσει αγροδιατροφικά. Και δεν υπάρχει χειρότερη κατάρρευση από αυτήν» υποστηρίζει ο κ. Μάρκου.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα του αμπελοοινικού κλάδου είναι η διαχείριση της γης, διότι στην Ελλάδα έχουμε πολύ μικρό κλήρο που δεν είναι ανταγωνιστικός. Ομως, αυτό είναι κάτι που μπορεί να αλλάξει. «Πρέπει να προχωρήσουμε σε αλλαγή του κληρονομικού δικαίου, να εκσυγχρονιστούμε μπαίνοντας στη διαδικασία της προαγοράς των αγροτικών ακινήτων από εκείνους που είναι και οι ίδιοι αγρότες και θέλουν να συνεχίσουν να παράγουν. Οταν κάποιος θέλει να επεκτείνει τη μονάδα του πρέπει να χρηματοδοτείται έτσι ώστε να αγοράζει γη που υπάρχει δίπλα του και προσφέρεται για καλλιέργεια αμπέλου. Να μην μπορεί, π.χ., ένας γιατρός, ένας δικηγόρος να του αλλάξει χρήση αγοράζοντάς το» υποστηρίζει ο αμπελουργός και οινοποιός από τα Σπάτα.
Τιμές, ξένο κρασί, πάνελ, κλιματική αλλαγή
Ο Χρήστος Μάρκου αναφέρει τέσσερα ζητήματα της αμπελοοινικής βιομηχανίας στην Ελλάδα που πρέπει να προσεχτούν, για τα οποία καλεί όχι μόνο σε συνεργασία όλους τους φορείς, αλλά και σε παρέμβαση την Πολιτεία.
Τιμές: «Το βασικό πρόβλημα που υπάρχει σήμερα είναι οι χαμηλές τιμές των προϊόντων στον παραγωγό, ο οποίος δεν μπορεί να αποκτήσει σοβαρό εισόδημα, ούτως ώστε να συνεχίσει να καλλιεργεί. Δεν υπάρχει λοιπόν κίνητρο, με αποτέλεσμα τη σταδιακή εγκατάλειψη του αμπελώνα».
Ελληνοποιήσεις: «Να μπουν φραγμοί στις ελληνοποιήσεις. Δεν είναι δυνατόν να μπαίνουν στην Ελλάδα μούστος και κρασί αμφιβόλου προέλευσης και να πωλούνται σε τιμές εξευτελιστικές. Και να μην μπορούν να διαμορφωθούν συνθήκες τέτοιες που να ευνοούν την παραμονή των αγροτών στις καλλιέργειές τους».
Αστικό τοπίο: «Υπάρχει έντονο οικιστικό ζήτημα – οι γνωστές παρεμβάσεις στο τοπίο. Πάρτε για παράδειγμα την Αττική, για την οποία ζητάμε να αναπτυχθεί ο οινικός τουρισμός. Τι περιμένουμε να δει ο τουρίστας που θα έρθει στην Αττική; Τα μπάζα και τα φωτοβολταϊκά πάνελ, με τα οποία έχει γεμίσει ο τόπος…»
Κλιματική αλλαγή: «Η κλιματική αλλαγή είναι μεγάλο πρόβλημα και το βλέπουμε στα ίδια τα αμπέλια μας, έχει αλλάξει ο κύκλος της καλλιέργειας της αμπέλου».
Η ένωση τις τελευταίες δεκαετίες
Η συμβολή της ένωσης είχε έντονη οικονομική και κοινωνική διάσταση, καθώς και ισχυρό αποτύπωμα στο θεσμικό πεδίο. Στις δεκαετίες του ’80, του ’90 και στα χρόνια της κρίσης είχε πρωταγωνιστικό ρόλο μέσα από τις παρεμβάσεις της στο ΥΠΑΑΤ και στα αρμόδια όργανα της Ε.Ε., στην υιοθέτηση αποφάσεων που διασφάλιζαν τα αμπελουργικά συμφέροντα ή απέτρεπαν αρνητικές εξελίξεις.
Ρόλος στην κοινωνική συνοχή
Η ένωση διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, καθώς από την ίδρυσή της, στα χρόνια της μεταπολεμικής Ελλάδας, με την έντονη φτώχεια και με τα κερδοσκοπικά εμπορικά δίκτυα να εκμεταλλεύονται τον αγροτικό μόχθο, έδρασε ουσιαστικά ως ασπίδα προστασίας για το εισόδημα των αμπελουργών μέσω των οινοποιητικών συνεταιρισμών, και συνεπώς για τις χιλιάδες τοπικές κοινωνίες της νησιωτικής και ηπειρωτικής Ελλάδας.