Ο προϋπολογισμός της Ε.Ε. παρουσιάστηκε αναλυτικά την Τετάρτη 16 Ιούλη, με την νέα ΚΑΠ που θα ισχύσει μετά το 2027 να έχει πακέτο χρηματοδοτικών εργαλείων μειωμένο κατά 86 δισ.ευρώ. Έντονες αντιδράσεις προκάλεσε η ανακοίνωση των Ευρωπαίων αξιωματούχων, με τους αγρότες να προχωρούν σε κινητοποιήσεις.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπάρχει στόχος για ανάπτυξη των Περιφερειών με συμμετοχή των Εθνικών κονδυλίων κάθε χώρας κατά 14%. Αυτό σημαίνει πολύ απλά ότι τα χρήματα που θα πάνε σε άλλες δράσεις και κυρίως στις βιομηχανίες που ασχολούνται με την παραγωγή όπλων και εξοπλισμού θα καλυφθούν από την κάθε χώρα χωριστά, ενώ ανάμεσα στις δεσμεύσεις είναι και η απλούστευση των διαδικασιών για τους αγρότες.
Απόσπασμα από την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής:
«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της για ένα φιλόδοξο και δυναμικό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), ύψους σχεδόν 2 τρισεκατομμυρίων EUR (ή 1,26 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ κατά μέσο όρο μεταξύ 2028 και 2034). Το πλαίσιο αυτό θα εξοπλίσει την Ευρώπη με έναν μακροπρόθεσμο επενδυτικό προϋπολογισμό που θα ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες της για μια ανεξάρτητη, ευημερούσα, ασφαλή και ακμάζουσα κοινωνία και οικονομία κατά την επόμενη δεκαετία.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξανόμενο αριθμό προκλήσεων σε πολλούς τομείς, όπως η ασφάλεια, η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα, η μετανάστευση, η ενέργεια και η ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή. Οι αλλαγές αυτές δεν είναι προσωρινές, αλλά αντικατοπτρίζουν συστημικές γεωπολιτικές και οικονομικές αλλαγές που απαιτούν ισχυρή και μακρόπνοη αντίδραση.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει έναν ριζικό επανασχεδιασμό του προϋπολογισμού της ΕΕ, ο οποίος θα είναι πιο εξορθολογισμένος, ευέλικτος και αποτελεσματικός. Θα ενισχύσει σημαντικά την ικανότητα της ΕΕ να υλοποιεί βασικές πολιτικές, αντιμετωπίζοντας παράλληλα νέες και αναδυόμενες προτεραιότητες. Ο προϋπολογισμός αυτός θα συνεχίσει να στηρίζει τους πολίτες, τις επιχειρήσεις, τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες, τους εταίρους και, κυρίως, το συλλογικό μέλλον της ΕΕ.
Ένας σύγχρονος προϋπολογισμός της ΕΕ απαιτεί εκσυγχρονισμένες και σταθερές πηγές εσόδων. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή προτείνει επίσης νέους ιδίους πόρους και προσαρμογές στους υφιστάμενους, γεγονός που θα μειώσει την πίεση στους εθνικούς προϋπολογισμούς, δημιουργώντας 58,5 δισ. EUR ετησίως.
Η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν δήλωσε: «Ο νέος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός μας θα συμβάλει στην προστασία των Ευρωπαίων πολιτών, στην ενίσχυση του κοινωνικού μοντέλου της Ευρώπης και στην ευημερία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας μας. Σε μια περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας, ο προϋπολογισμός θα επιτρέψει στην Ευρώπη να διαμορφώσει το πεπρωμένο της, σύμφωνα με το όραμα και τα ιδανικά της. Ένας προϋπολογισμός που στηρίζει την ειρήνη και την ευημερία και προωθεί τις αξίες μας είναι το καλύτερο εργαλείο που μπορούμε να έχουμε σε αυτούς τους αβέβαιους καιρούς.»
Βασικά χαρακτηριστικά του νέου ΠΔΠ
- Μεγαλύτερη ευελιξία σε ολόκληρο τον προϋπολογισμό, ώστε η Ευρώπη να έχει την ικανότητα να ενεργεί και να αντιδρά γρήγορα όταν οι συνθήκες αλλάζουν απροσδόκητα ή όταν πρέπει να αντιμετωπιστούν νέες προτεραιότητες πολιτικής.
- Απλούστερα, πιο εξορθολογισμένα και εναρμονισμένα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ, ώστε οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να μπορούν εύκολα να βρίσκουν ευκαιρίες χρηματοδότησης και να έχουν πρόσβαση σε αυτές.
- Προϋπολογισμός προσαρμοσμένος στις τοπικές ανάγκες, με εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης που βασίζονται σε επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις, για στοχευμένο αντίκτυπο όπου έχει μεγαλύτερη σημασία και για τη διασφάλιση ταχύτερης και πιο ευέλικτης στήριξης για μεγαλύτερη οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή σε ολόκληρη την Ένωσή μας.
- Ισχυρή τόνωση της ανταγωνιστικότητας, ώστε η Ευρώπη να διασφαλίσει τις αλυσίδες εφοδιασμού, να κλιμακώσει την καινοτομία και να ηγηθεί του παγκόσμιου αγώνα δρόμου για καθαρή και έξυπνη τεχνολογία.
- Μια ισορροπημένη δέσμη νέων ιδίων πόρων που εξασφαλίζει επαρκή έσοδα για τις προτεραιότητές μας, ελαχιστοποιώντας παράλληλα την πίεση στα εθνικά δημόσια οικονομικά.
Η πρόταση της Επιτροπής έχει σχεδιαστεί για να διασφαλίσει ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ κατευθύνεται από τις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ, επιτυγχάνοντας αποτελέσματα που οι εθνικοί προϋπολογισμοί δεν μπορούν να επιτύχουν μόνοι τους.
Επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό, στα κράτη μέλη και στις περιφέρειες
Ο νέος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός θα συγκεντρώσει κονδύλια της ΕΕ που εκτελούνται από τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες στο πλαίσιο μιας συνεκτικής στρατηγικής, με επίκεντρο τη συνοχή και τη γεωργική πολιτική. Η στρατηγική αυτή θα υλοποιηθεί μέσω εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης, απλούστερων και πιο προσαρμοσμένων, ώστε να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος κάθε ευρώ. Η ύπαρξη ενός ενιαίου σχεδίου ανά κράτος μέλος που θα ενσωματώνει όλα τα σχετικά μέτρα στήριξης —είτε για τους εργαζομένους, τους γεωργούς ή τους αλιείς, τις πόλεις ή τις αγροτικές περιοχές, τις περιφέρειες είτε σε εθνικό επίπεδο— διασφαλίζει πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο και πολύ πιο αποτελεσματική χρήση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
Είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος στήριξης των εδαφών και των κοινοτήτων της Ένωσης. Επιφέρει πραγματική απλούστευση, τόσο για τις δημόσιες αρχές όσο και για τους άμεσους δικαιούχους.
Τα σχέδια θα προωθήσουν τη σύγκλιση και θα μειώσουν τις περιφερειακές ανισότητες. Θα προσδιορίσουν επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την καλύτερη αντιμετώπιση των αυριανών προκλήσεων για τα κράτη μέλη και τις περιφέρειές μας.
Τα σχέδια αυτά θα σχεδιαστούν και θα εφαρμοστούν σε στενή συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών, των περιφερειών, των τοπικών κοινοτήτων και όλων των άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών.
Επιπλέον, θα υπάρχει ένα υποχρεωτικό ελάχιστο ποσό για τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες, καθώς και μια διασφάλιση που θα διασφαλίζει ότι αυτές θα λάβουν συνολικά τουλάχιστον την ίδια χρηματοδότηση με το τρέχον κονδύλιο συνοχής.
Θα οριοθετηθεί η εισοδηματική στήριξη των γεωργών και των αλιέων, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών μέτρων, των επενδύσεων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, της στήριξης των νέων γεωργών και των εργαλείων διαχείρισης κινδύνου. Οι κανόνες χρηματοδότησης για τη γεωργία και τις αγροτικές κοινότητες θα είναι απλούστεροι, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις πληρωμές, τους λογιστικούς και άλλους ελέγχους.
Τα νέα σχέδια εταιρικής σχέσης θα στηρίξουν την ποιοτική απασχόληση, τις δεξιότητες και την κοινωνική ένταξη σε όλα τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες και τους τομείς. Θα συμβάλουν στην προώθηση των ίσων ευκαιριών για όλους, στη στήριξη ισχυρών δικτύων κοινωνικής ασφάλειας, στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης, της δικαιοσύνης μεταξύ των γενεών και στην καταπολέμηση της φτώχειας. Το 14 % των εθνικών κονδυλίων θα πρέπει να χρηματοδοτήσει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που ενισχύουν τις δεξιότητες, καταπολεμούν τη φτώχεια, προωθούν την κοινωνική ένταξη και προωθούν τις αγροτικές περιοχές».
Αντιδρούν οι Ευρωπαίοι αγρότες και προετοιμάζουν κινητοποιήσεις
Έντονη ήταν η αντίδραση στη μείωση του προϋπολογισμού για τον πρωτογενή τομέα, με τις ευρωπαϊκές αγροτοσυνδικαλιστικές οργανώσεις Copa-Cogeca να εξαγγέλλουν κινητοποιήσεις.
Αναλυτικά η ανακοίνωση:
Ενώ η Επιτροπή μιλούσε δημόσια για τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών, τον χωρίς αποκλεισμούς διάλογο και την ακρόαση των αγροτικών κοινοτήτων, τώρα έχουμε σαφείς αποδείξεις ότι η Πρόεδρος, φον ντερ Λάιεν, στην πραγματικότητα, προετοίμαζε παρασκηνιακά, εδώ και μήνες, μια μονομερή και κυνική προσέγγιση στη γεωργία της ΕΕ και τον προϋπολογισμό της.
Ομοίως, οι ψήφοι και οι θέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αγνοήθηκαν εντελώς στην πρόταση που παρουσιάστηκε την Τετάρτη (16/5). Το αποτέλεσμα είναι μια προσέγγιση που είναι απαράδεκτη για τις ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις.
Την Τετάρτη (16/7), οι ευρωπαϊκές γεωργικές οργανώσεις κινητοποιήθηκαν, στις Βρυξέλλες, για μια συμβολική πορεία κατά της προσέγγισης που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο μελλοντικό δημοσιονομικό πλαίσιο και την ΚΑΠ. Ενώ οι συγκομιδές βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, η Επιτροπή αποφάσισε ουσιαστικά να διαλύσει την «Κοινή» φύση της ΚΑΠ μέσω κρυφών περικοπών στον προϋπολογισμό, υπό το πρόσχημα ενός λεγόμενου «Ενιαίο Ταμείου», παράλληλα με μια πλήρη επανεθνικοποίηση που δικαιολογείται από την υποτιθέμενη αξία της διοικητικής απλούστευσης.
Θα υποστηρίξει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο Υπουργών αυτό που ήδη διαμορφώνεται ως η χειρότερη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ; Οι επόμενοι μήνες θα αποδειχθούν καθοριστικοί.
Πέρα από την απουσία λεπτομερειών των προτάσεων της ΚΑΠ, οι οποίες δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί και θα απαιτήσουν μια πολύ λεπτομερή ανάλυση – και την έλλειψη σαφήνειας, το μήνυμα που έστειλε σήμερα η Επιτροπή αποδεικνύεται πραγματικά επιζήμιο. Κάτω από τους ευφημισμούς, τις λογιστικές συζητήσεις βρίσκεται μια πιο ανησυχητική αλήθεια: τα ίδια τα θεμέλια της ευρωπαϊκής γεωργικής πολιτικής υπονομεύονται και διαλύονται σε αυτό που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «Μαύρη Τετάρτη στις Βρυξέλλες».
Οι δημοσιονομικές περικοπές, η διάλυση των δύο πυλώνων της ΚΑΠ και η αποδέσμευση της Επιτροπής από την ιστορική αγροτική της πολιτική, μπορούν να ερμηνευθούν ως ένα μήνυμα εγκατάλειψης, αδιαφορίας και έλλειψης στρατηγικής προτεραιότητας για τη γεωργία και τις αγροτικές κοινότητες.
Ανεξάρτητα από τις δημοσιονομικές αναλύσεις, γνωρίζουμε ακριβώς ποιος θα πληγεί περισσότερο: οι οικογενειακές εκμεταλλεύσεις.
Η Επιτροπή θα έκανε καλά να λάβει υπόψη τις περισσότερες από 6.000 οργανώσεις που υπέγραψαν το κείμενο διαμαρτυρίας πριν λίγες εβδομάδες.
Το μήνυμά τους είναι σαφές: βαθιά και αυξανόμενη ανησυχία – και αυξανόμενη οργή – επειδή αγνοούνται, ενώ αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής επισιτιστικής ασφάλειας.
Σε όσους αισθάνονται σοκαρισμένοι, απογοητευμένοι ή άναυδοι από τις ανακοινώσεις της Επιτροπής την Τετάρτη, λέμε ότι αυτή είναι μόνο η αρχή μιας μακράς διαδικασίας.
Όπως δείξαμε σήμερα στις Βρυξέλλες, μαζί με πολλά μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, από όλο το πολιτικό φάσμα, καλούμε τους Ευρωπαίους συννομοθέτες – ιδίως την Επιτροπή Γεωργίας και τους υπουργούς της ΕΕ – να μετατρέψουν τα λόγια υποστήριξης για τη γεωργία σε απτά μέτρα».